
وقتی پاسخ تمرینهای گرامر را بررسی میکنید، بیشتر گزینهها درست هستند؛ اما هنگام نوشتن یک ایمیل ساده یا تعریفکردن اتفاقات دیروز، دوباره میان زمانها و ترتیب کلمات مردد میشوید. ممکن است تصمیم بگیرید کتاب دیگری بخرید یا آموزش را از ابتدا شروع کنید، درحالیکه هنوز مشخص نیست مشکل دقیقاً کجاست: قاعده را نمیدانید، کاربردش را تشخیص نمیدهید یا هنگام جملهسازی فراموشش میکنید؟ برای یادگیری خودآموز، تشخیص همین تفاوت اهمیت دارد. بهجای شروع دوباره از اولین درس، میتوان از جملههایی شروع کرد که خودتان ساختهاید؛ جملههایی که نشان میدهند کدام بخش از دانستهها هنوز به مهارت قابلاستفاده تبدیل نشده است.
در یک تمرین چهارگزینهای، بخشی از مسیر از قبل آماده است. جمله را میبینید، گزینهها پیش روی شما هستند و شاید حتی عنوان درس مشخص کند که باید دنبال چه ساختاری بگردید. اما در مکالمه، باید همزمان درباره منظور، واژهها و شکل جمله تصمیم بگیرید.
فرض کنید در تمرین مربوط به گذشته ساده، گزینه درست را برای جای خالی انتخاب میکنید. این پاسخ نشان میدهد که در آن موقعیت توانستهاید شکل مناسب فعل را تشخیص دهید. حالا بدون نگاهکردن به کتاب، سه جمله درباره آخر هفته خود بنویسید. آیا باز هم همان ساختار را درست به کار میبرید؟
برای بررسی این فاصله، یک موضوع آشنا انتخاب کنید: برنامه روزانه، خرید اخیر یا کاری که فردا انجام میدهید. پنج تا هفت جمله بنویسید و هنگام نوشتن سراغ توضیحات گرامری نروید. هدف، تولید متنی بینقص نیست؛ میخواهید نمونهای از عملکرد مستقل خود داشته باشید.
این نوشته کوتاه، نقطه شروع مناسبی برای انتخاب درس بعدی است. شاید متوجه شوید مسئله اصلی شما زمان گذشته نیست و بیشتر در منفیکردن جمله یا استفاده از حروف تعریف مشکل دارید.
دیدن یک جمله اشتباه کافی نیست؛ باید بفهمید چرا آن را نوشتهاید. جمله «She doesn’t works here» را در نظر بگیرید. شکل درست آن «She doesn’t work here» است، اما صرفاً جایگزینکردن پاسخ درست، علت خطا را روشن نمیکند.
اگر نمیدانستید بعد از doesn’t فعل به شکل پایه میآید، به توضیح قاعده و چند نمونه نیاز دارید. اگر قاعده را میدانستید ولی هنگام نوشتن فراموش کردید، بهتر است خودتان جملههای مثبت و منفی بسازید. اگر در نوشته درست عمل میکنید اما در صحبت اشتباه دارید، تمرین شفاهی کوتاه میتواند انتخاب مرتبطتری باشد.
برای تشخیص اولیه، بعد از هر خطا از خود بپرسید: «آیا میتوانم بدون نگاهکردن به پاسخ، دلیل اصلاح این جمله را توضیح بدهم؟» سپس یک جمله تازه با همان ساختار بسازید. توضیحدادن قاعده و استفاده از آن را جداگانه بررسی کنید.
گاهی هم آنچه اشتباه به نظر میرسد، به منظور گوینده وابسته است. تفاوت میان حال ساده و حال استمراری را نمیتوان همیشه با دیدن یک فعل حل کرد؛ باید بدانید درباره عادت صحبت میکنید یا اتفاقی در حال وقوع. بنابراین جمله را همراه با موقعیتش بررسی کنید.
دفتر خطا قرار نیست آرشیوی از جملههای نادرست باشد. اگر فقط پاسخ صحیح را کنار پاسخ قبلی بنویسید، ممکن است هنگام مرور همهچیز آشنا به نظر برسد، بدون اینکه بتوانید در موقعیتی تازه از آن استفاده کنید.
برای هر مورد، جمله اولیه، شکل اصلاحشده و یک توضیح کوتاه با زبان خودتان ثبت کنید. سپس یک جمله شخصی اضافه کنید؛ جملهای درباره کار، خانواده یا برنامههای واقعی شما که همان تصمیم گرامری را لازم داشته باشد.
برای نمونه، اگر نوشتهاید «I didn’t went to work»، شکل اصلاحشده «I didn’t go to work» است. توضیح شما میتواند این باشد: «در این جمله، did گذشته را نشان میدهد و فعل اصلی به شکل پایه میآید.» بعد جمله تازهای مثل «I didn’t watch the film» بسازید.
اگر درباره اصلاح جمله مطمئن نیستید، آن را قطعی ثبت نکنید. از پاسخنامه معتبر، توضیح یک منبع آموزشی یا بازخورد مدرس کمک بگیرید. دفتر خطایی که اصلاحات نادرست داشته باشد، مبنای مناسبی برای مرور نیست.
از میان خطاها هم انتخاب کنید. لازم نیست هر نکته جزئی را به پروژه آموزشی تبدیل کنید. برای شروع، ساختاری را در اولویت بگذارید که در جملههای شما تکرار میشود یا برای موقعیتهای موردنیازتان اهمیت دارد.
وقتی مشکل مشخص شد، انتخاب منبع معنای روشنتری پیدا میکند. بهجای پرسیدن «کدام آموزش گرامر کاملتر است؟» بپرسید: «کدام آموزش به من کمک میکند این نوع جمله را بفهمم، بسازم و بررسی کنم؟»
اگر در ساختن سؤال مشکل دارید، صرف وجود یک درس با عنوان «جملههای پرسشی» کافی نیست. بررسی کنید آیا تفاوت سؤال با فعل be و سؤال با do توضیح داده میشود؟ آیا بعد از نمونههای حلشده، فرصتی برای جملهسازی مستقل دارید؟ آیا پاسخ تمرینها قابلبررسی است؟
در بررسی صفحه قواعد زبان خودآموز سفیرمال نیز میتوانید همین پرسشها را مبنای مشاهده دورهها قرار دهید: محتوای معرفیشده چقدر با سطح شما، خطاهای پرتکرارتان و نوع تمرینی که نیاز دارید هماهنگ است؟ هرجا اطلاعات صفحه برای تصمیمگیری کافی نبود، پیش از ثبتنام درباره همان مورد سؤال کنید.
ممکن است برای یک مشکل محدود، مطالعه یک درس و انجام تمرین کافی باشد. اگر میان چند مبحث پایه سردرگم هستید، مسیر آموزشی منظمتر را بررسی کنید. انتخاب باید از نیاز مشخص شما شروع شود، نه صرفاً از تعداد درسها یا گستردگی سرفصلها.
پس از مطالعه توضیح، همان جمله نمونه را بارها تکرار نکنید. ساختار را در چند موقعیت به کار ببرید تا مشخص شود چقدر مستقل از متن درس عمل میکنید. برای مثال، اگر روی سؤالهای حال ساده کار میکنید، تمرین را از موضوعهای آشنا آغاز کنید.
ابتدا سه سؤال درباره برنامه روزانه یک دوست بنویسید؛ مانند «What time do you start work?» سپس پاسخهای احتمالی را هم بسازید. این کار شما را وادار میکند ارتباط میان سؤال و جواب را بررسی کنید.
در مرحله بعد، بدون نگاهکردن به نوشته، درباره برنامه روزانه فرد دیگری سؤال بپرسید. تغییر فاعل ممکن است تصمیم تازهای ایجاد کند؛ مثلاً در «What time does your sister start work?» باید هم does را انتخاب کنید و هم شکل پایه فعل را نگه دارید.
در نوبت بعدی مطالعه، موضوع را عوض کنید و درباره عادتهای خرید یا رفتوآمد سؤال بسازید. اگر فقط سؤالهای قبلی را حفظ کرده باشید، تغییر موضوع این محدودیت را آشکار میکند. تعداد جملهها را متناسب با زمان خود نگه دارید؛ مهم این است که فرصت بررسی و اصلاح داشته باشید.
برای ارزیابی، فقط تمرینی را که قبلاً حل کردهاید تکرار نکنید. یک موقعیت تازه اما همسطح انتخاب کنید و ببینید آیا ساختار موردنظر را بدون کمک به کار میبرید. نمونه اولیه و نمونه جدید را کنار هم بگذارید و همان خطای مشخص را بررسی کنید.
هنگام مقایسه، فقط تعداد اشتباهها را نشمارید. شاید در متن تازه جملههای پیچیدهتری ساخته باشید. همچنین ببینید آیا پیش از مراجعه به پاسخ، بعضی خطاها را خودتان پیدا میکنید و آیا میتوانید دلیل اصلاحشان را توضیح دهید.
برای انتخاب قدم بعد، از خودتان یک خروجی کوچک بخواهید: چند جمله، یک پیام کوتاه یا یک دقیقه صحبت درباره موضوعی آشنا. سپس تصمیم بگیرید به توضیح بیشتر نیاز دارید، تمرین تازه میخواهید یا باید بازخورد بگیرید. اگر قصد ثبتنام در دوره دارید، همین نمونه و پرسشهای حاصل از آن را مبنای انتخاب قرار دهید؛ اکنون دقیقتر میدانید از آموزش چه انتظاری دارید.