
ممکن است کودک تمام تمرینهای Big English را انجام دهد، لغات هر درس را بشناسد و حتی در تمرینهای گرامر عملکرد خوبی داشته باشد، اما وقتی همان واژهها را در یک جمله واقعی میشنود، نتواند بهسرعت آنها را تشخیص دهد. این اتفاق لزوماً به معنای ضعف کودک نیست؛ گاهی مشکل از شیوه استفاده از منبع آموزشی است.
Big English فقط برای خواندن و حل تمرین طراحی نشده است. Pearson این مجموعه را بر پایه آموزش یکپارچه مهارتها معرفی میکند و در اجزای رسمی نسخه دوم آن نیز منابع صوتی و تصویری در کنار Student Book و Workbook دیده میشود. بنابراین فایل صوتی را نمیتوان صرفاً یک ضمیمه اختیاری دانست؛ صوت بخشی از تجربهای است که قرار است زبان نوشتهشده روی صفحات کتاب را به زبان شنیداری و قابل استفاده تبدیل کند.

کودکی که در صفحه کتاب واژهای مثل “beautiful” را میبیند، ممکن است معنی و حتی املای آن را یاد بگیرد؛ اما شناخت شکل نوشتاری کلمه به این معنا نیست که هنگام شنیدن آن نیز فوراً متوجه شود چه واژهای گفته شده است.
زبان گفتاری همیشه شبیه مجموعهای از کلمات جدا از هم شنیده نمیشود. سرعت صحبت، استرس کلمات، آهنگ جمله و نحوه اتصال صداها باعث میشوند چیزی که کودک میشنود با تصویری که از کلمات روی کاغذ دارد متفاوت باشد. اینجاست که صوت نقش متفاوتی پیدا میکند. کودک بهتدریج بین سه چیز ارتباط برقرار میکند:
شکل نوشتهشده کلمه
صدای واقعی کلمه
معنا و کاربرد آن در جمله
هرچه این سه بخش بیشتر در کنار یکدیگر تمرین شوند، احتمال اینکه کودک فقط «کتاب را بلد باشد» اما در شنیدن و صحبتکردن مشکل داشته باشد کمتر میشود.
یکی از دلایلی که فایلهای صوتی این مجموعه اهمیت پیدا میکنند، ساختار خود Big English است. Pearson این دوره را برای زبانآموزان دوره ابتدایی و براساس رویکرد CLIL و آموزش یکپارچه مهارتهای زبانی معرفی کرده است. در کنار محتوای چاپی، منابع تعاملی، ویدئو و فعالیتهای دیجیتال نیز بخشی از اکوسیستم آموزشی این مجموعه هستند.
حتی در فهرست رسمی اجزای Big English 2nd Edition، Class CD and DVD بهصورت مجزا برای سطوح مختلف مجموعه دیده میشود. این موضوع نشان میدهد ورودی شنیداری از ابتدا در طراحی دوره در نظر گرفته شده و چیزی نیست که صرفاً بعداً به کتاب اضافه شده باشد.
بنابراین اگر کودک فقط Student Book را باز کند، متنها را بخواند و تمرینها را بنویسد، بخشی از تجربه آموزشی موردنظر مجموعه عملاً استفاده نشده است.
مهمترین تفاوت صوت با کتاب این است که کودک را مجبور میکند زبان را بدون تکیه کامل بر نوشته پردازش کند. وقتی متن روبهروی کودک است، او زمان دارد کلمه را ببیند، دوباره بخواند و از تصویر یا جملههای اطراف برای حدسزدن معنی کمک بگیرد. هنگام گوشدادن چنین فرصت زیادی وجود ندارد. جمله شنیده میشود و کودک باید صداها را به کلمات و سپس به معنا تبدیل کند. همین فرایند بهمرور مهارت Listening را تقویت میکند.
فایده دیگر، تلفظ است. کودک ممکن است هنگام مطالعه مستقل، تلفظ یک کلمه جدید را براساس حدس خودش بسازد و بارها همان شکل اشتباه را تکرار کند. شنیدن نمونه صوتی، یک الگوی تلفظ در اختیار او قرار میدهد که میتواند صدای خودش را با آن مقایسه کند.
British Council نیز در فعالیتهای پیشنهادی برای کودکان از مدل «گوشدادن، گفتن و مقایسهکردن» استفاده میکند و توضیح میدهد که شنیدن و تکرار میتواند به تمرین تلفظ و اعتماد کودک در صحبتکردن کمک کند.
این وضعیت میان زبانآموزان عجیب نیست. ممکن است کودک معنی تکتک کلمات یک تمرین را بداند، اما وقتی همان جمله پخش میشود فقط چند کلمه را تشخیص دهد. یکی از دلایل این مسئله میتواند وابستگی زیاد به متن باشد. اگر کودک همیشه قبل از شنیدن، متن را بخواند، عملاً بخش بزرگی از فعالیت Listening را با کمک Reading انجام داده است.
روش بهتر این است که بعضی تمرینها ابتدا بدون نگاهکردن به متن شنیده شوند. قرار نیست کودک در دفعه اول همه چیز را متوجه شود. هدف نخست میتواند فقط تشخیص موضوع، چند کلمه کلیدی یا پاسخ یک سؤال ساده باشد. بعد از آن میتوان فایل را دوباره همراه متن پخش کرد و در مرحله سوم، کودک بخشهای کوتاهی از جمله را تکرار کند. این الگو باعث میشود فایل صوتی از یک صدای پسزمینه به تمرین واقعی زبان تبدیل شود.
قبل از اینکه کودک متن را بخواند، بخش کوتاهی از صوت پخش شود. یک سؤال ساده مطرح کنید: درباره چه چیزی صحبت میکنند؟ چه کلمهای شنیدی؟ چند نفر صحبت میکنند؟ نباید انتظار داشت کودک تمام جملهها را در نخستین بار متوجه شود.
حالا همان بخش دوباره پخش شود و کودک همزمان متن مربوط به آن را دنبال کند. در این مرحله ارتباط میان شکل نوشتهشده و صدای کلمات شکل میگیرد. بهتر است روی تعداد زیادی کلمه توقف نشود؛ چند واژه یا عبارت مهم کافی است.
یک جمله کوتاه پخش شود، صوت متوقف شود و کودک همان جمله را با همان ریتم تکرار کند. هدف تقلید بینقص لهجه نیست. مهمتر این است که کودک تفاوت بین تلفظ خودش و نمونه صوتی را بشنود و کمکم ریتم طبیعیتری پیدا کند.
تحقیقات منتشرشده در Journal of Child Language نیز نشان دادهاند که حتی ورودی صوتی غیرتعاملی میتواند در برخی شرایط برای یادگیری جنبههای آوایی زبان دوم در کودکان سودمند باشد؛ هرچند میزان اثر به زبان و شرایط یادگیری وابسته است.
یکی از اشتباهات رایج این است که هر فایلی با نام Big English دانلود شود و بعد انتظار داشته باشیم دقیقاً با کتاب کودک هماهنگ باشد.
این مجموعه نسخهها، سطوح و اجزای متفاوتی داشته است. همچنین Big English و Big English Plus دو عنوان کاملاً یکسان نیستند. Pearson نیز برای محصولات مختلف این مجموعه شناسهها و اجزای متفاوتی فهرست کرده است. بنابراین قبل از دریافت فایل، جلد و مشخصات کتاب را بررسی کنید و مطمئن شوید فایل مربوط به همان سطح و همان نسخهای است که کودک استفاده میکند.
اگر هدف، پیدا کردن مجموعه صوتی متناسب با کتاب است، فایل صوتی بیگ انگلیش در بخش دانلود سفیرمال میتواند برای بررسی فایلهای مرتبط با این مجموعه مورد استفاده قرار گیرد. بهتر است پیش از دریافت، سطح درجشده روی کتاب کودک با مشخصات فایل انتخابی تطبیق داده شود.
داشتن فایل صوتی بهتنهایی تضمین نمیکند Listening کودک بهتر شود. اگر فایل فقط یکبار در پسزمینه پخش شود یا کودک بدون توجه به تمرین مربوط به آن گوش دهد، بخش زیادی از ظرفیت آموزشی آن استفاده نمیشود.
همچنین اجبار کودک به تکرار طولانی یک فایل میتواند تمرین را خستهکننده کند. برای زبانآموزان کمسن، جلسات کوتاه اما منظم معمولاً عملیتر از تمرینهای طولانی هستند. میتوان یک فایل کوتاه را در چند نوبت استفاده کرد: یکبار برای درک کلی، یکبار همراه کتاب و بار دیگر برای تکرار چند جمله منتخب.
شنیدن زمانی ارزش آموزشی بیشتری پیدا میکند که کودک کاری با آن انجام دهد؛ مثلاً تصویری را انتخاب کند، به سؤال پاسخ دهد، جملهای را تکرار کند یا واژه شنیدهشده را پیدا کند.
ضرورتی ندارد والدین در تمام جلسات کنار کودک باشند، اما در شروع کار همراهی کوتاه میتواند کمککننده باشد؛ بهویژه برای کودکی که هنوز نمیداند چگونه باید از تمرین Listening استفاده کند.
والد میتواند مشخص کند ابتدا کدام Track پخش شود، چه زمانی کودک به متن نگاه کند و کدام جمله ارزش تکرارکردن دارد. پس از اینکه این الگو به عادت تبدیل شد، کودک میتواند بخش زیادی از تمرین را مستقل انجام دهد.
حتی لازم نیست والد تلفظ انگلیسی بسیار خوبی داشته باشد. یکی از مزیتهای فایل صوتی دقیقاً همین است که نمونه شنیداری در اختیار کودک قرار میگیرد و والد مجبور نیست نقش گوینده اصلی را بر عهده بگیرد.
جمعبندی؛ کتاب را بخوان، اما اجازه بده زبان شنیده هم شود
Big English زمانی استفاده کاملتری پیدا میکند که صفحههای کتاب تنها منبع تماس کودک با انگلیسی نباشند. کتاب به کودک کمک میکند زبان را ببیند، ساختار آن را بررسی کند و تمرین انجام دهد؛ فایل صوتی نیز کمک میکند همان زبان را بشنود و میان نوشته و گفتار ارتباط ایجاد کند.
به همین دلیل حذف کامل صوت میتواند بهخصوص در Listening و تلفظ، بخشی از تمرین موردنیاز کودک را کمرنگ کند. در مقابل، فایل صوتی نیز جای Student Book و فعالیتهای آموزشی آن را نمیگیرد. ترکیب این دو منطقیتر از انتخاب یکی بهجای دیگری است.