
دوران کارشناسی که تموم میشه یکی از تصمیماتی که باید بگیریم اینه که ارشد بخونیم یا نه. حالا این وسط کللللللی شایعه و افسانه هست که هرکدوممون با توجه به محیطی که توش هستیم میشنویم و متاسفانه رو انتخابامون تاثیر قابل توجهی میذارن. یه مسالهای که هست اینه که بچههایی که دوران کارشناسی دانشگاههای خوب درس خوندن یه دید نسبتن خوبی نسبت به ادامهی آکادمیک کریر (career) خودشون به دست میارن که واسه امثال من که تو این سه چارتا دانشگاه برتر کشور درس نخوندیم این دید وجود نداره. پس چیکار میکنیم؟ به افسانههای ملت گوش میدیم. که اگه بری ارشد جای خوب بخونی دیگه تمومه و یا نه اینکه کلن ارشد خوندن کار باطلیه و هزار جور حرف دیگه.
من الان دانشجوی ارشد نرمافزار دانشگاه تهرانم و میخوام تو این مطلب یه سری از این افسانهها رو بررسی کنم.
-"اگه میخوای دکتری بگیری (و بعدش استاد شی) ارشد بخون وگرنه برات فایدهای نداره."
انقد نامربوطه که نمیتونم بگم که چقد این جمله غلطه. هرکس باتوجه به تواناییاش و اهدافش میتونه دستاورد متفاوتی از ارشدش داشته باشه. آره قبوله در ظاهر شاید فلان دوستمون که یه ماهه داره ماشین لرنینگ کار میکنه (و صرفن یه سری لایبرری پیدا میکنه میاندازه تو کدش) کارای خفنتری کرده باشه نسبت به اون یکی دوستمون که دو ساله داره تو شریف یا تهران یا فلان دانشگاه دیگه تو این زمینه ریسرچ میکنه. اما این به این معناس که ریسرچ ارزشی نداره یا فقط وقتی ارزش داره که بخواد دکتری بگیره و بعدش استاد شه؟ خب قطعن نه و همه شاید مثل هم فکر نکنن و اهداف متفاوتی واسه ادامهی مسیر شغلی خودشون متصور باشن. اصن بذارید براتون مثال بزنم. بیاید دنیا رو از دید یک فردی که:
ببینیم. خب این آدم چنتا راه داره. یکی اینکه خودش بیزنس خودشو ران کنه، یکی اینکه خودش روی خودش کار کنه تو همون شرکتای کوچیک و کم کم بیاد بالا (که شاید مثل من اعصابش نکشه که با اون آدمایی که گفتم سر و کله بزنه)، اگه توانایی و حوصلهی کار با مشتری رو داره میتونه فریلنسر شه یا کلی کار دیگه که باعث میشه سطح و محیطی که توش ادامه خواهد داد بهتر باشه. خب، یکی از این راهها رفتن به یه دانشگاه خوبه دیگه. حالا اصلن همهی مزایایی که یه دانشگاه خوب میتونه داشته باشه مثل استادای خفن و دوستایی که یکی از یکی متخصصترن به کنار، رفتن به همچین محیطی دید آدم رو باز میکنه و اصطلاحن آدم میبینه دنیا دست کیه. این فقط نوع نگاه یه نفر بود، هر آدمی متفاوته و شاید ارشد بتونه به شکل متفاوتی بهش کمک کنه یا اصلن کمکی نکنه. هزارجور مثال دیگه میشه زد.
اما دررابطه با اون "باز شدن دید" که گفتم بذارید یه مثال بزنم. هفتهی اولی که رفتم دانشگاه یکی اومده بود که همونجا درس خونده بود و الان داشت IBM کار میکرد. این شاید واسه یه سریا چیز عجیب یا مهمی نباشه ولی برای من و خیلیای دیگه قابل تامل بود و باعث شد یه جور دیگه به تواناییهای خودمون و اتفاقایی که امکان داره برامون بیفته فکر کنیم. شاید کار کردن تو IBM اتفاق خفنی نباشه ولی وقتی جایی باشی که این اتفاق توش متداول باشه باعث میشه نوع نگاهت تغییر کنه. بدترین چیز اینه که آدم خودش رو محدود کنه به محیطهای ساکن و سمّی که فقط باعث میشن درجا بزنی یا سطح توقعاتت از زندگی رو بیاری پایین. تهشم بشه همین جهتی که دنیا داره میره و موفقیت رو فقط توی پول یا درجه ببینی. پس شما دو سه سال میذاری میری یه دانشگاه خوب و بازم بسته به تواناییات و اهدافت یجورایی خودتو از سطح و محیطی که توش بودی جدا میکنی. نمیارزه؟ :)))) اگه شما هم مثل اون آدمی که مشخصاتش رو گفتم هستی پس بزار اینو بازم بگم که همه مثل هم فکر نمیکنن و تواناییهای متفاوتی دارن پس شاید شما بتونی یه جور دیگه اون محیط بهتر رو برای خودت بسازی. من قصدم خوب نشون دادن یا لازم نشون دادن ارشد خوندن نیست. اگرم که از قبل دانشگاه خوبی بودی یا موقعیت خوبی داشتی پس احتمالن همهی این حرفایی که الان زدم برات چرت بوده و مخالف بودی که کاملن هم میفهمم. پس بذارید بیشتر از این طولانی نکنم این بخش رو و ازش عبور کنیم. :))))
-"کنار ارشد خوندن نمیشه کار کرد." / "کنار ارشد خوندن راحت میشه کار کرد."
حتی نمیشه برای یه دانشگاه به طور کلی همچین چیزی گفت چه برسه به کل مقولهی ارشد. یه چیزی که این وسط باعث میشه به اشتباه بیفتیم اینه که ارشد رو مثل کارشناسی میدونیم. مثلن بگیم ارشد خوندن تو فلان دانشگاه سخته یا فلانی که از فلان جا معدل ۱۹.۵ گرفته نخبهس. نه واقعن. شما میتونی بیای تهران ارشد بخونی و هرچی درس کشکیه با استادایی که کار زیادی ازتون نمیخوان بردارید و یه استاد راهنمایی که پیگیر نیست انتخاب کنید همزمان هم کار کنید و تهش با یه پایاننامهی سبک و چنتا درس کشکی یه معدل خیلی بالا هم بگیرید و برید حال کنید. میتونید هم یه سری درس سخت با اساتید سختگیر بردارید که پدرتون دربیاد و یه استاد راهنمای پیگیرم انتخاب کنید که اونم هر هفته پدرتونو دربیاره :)))) وقت سر خاروندن هم نداشته باشید چه برسه به کار کردن. تهشم با تلاش چندبرابر نسبت به نفر قبلی، یه معدل متوسط بگیرید. (اینجا اگه 19.5 بگیری دمت گرمه :)) ) خب دستاورد این دو نفر از ارشدشون کاملن متفاوته و نمیشه گفت کدوم کار بهتره. همه چیز به اهداف آدما برمیگرده که ترجیح میدن چی گیرشون بیاد.
-"برای ارشد نمیشه اپلای کرد." / "اگه بخوای اپلای کنی حتمن باید کارشناسی یه دانشگاه خوب بوده باشی."
خیلی مهمه که تو تصمیم گیریامون اصصصصلن دید خودمون رو محدود نکنیم. ببینید دانشگاه کارشناسی شما خوب نباشه معدلتونم خوب نباشه بازم میتونید اپلای کنید. دانشگاه خوبی قبول نمیشید و احتمالن فاند هم نمیگیرید ولی اینجور نیس که به هیچ وجه نشه. اصلن با توجه به رنکهای درخشان(!) دانشگاههای ایرانی تو دنیا شاید بتونید بدون دردسر و کنکور، برید یه دانشگاه ناشناخته ولی با رنک بهتر از شریف و تهران و بقیه حتی. پس بازم به این نتیجه میرسیم که باید همه گزینههارو در دسترس دید و بهشون فکر کرد و اصلن و به هیچ وجه بدون اطلاعات دقیق هیچ مسیری رو از مسیرهایی که برای آیندهی خودمون انتخاب میکنیم حذف نکنیم.
-"برای رتبهی خوب تو کنکور حتمن باید کلاس رفت." / "بچههای شریف و تهران و... رتبههای اول ارشد میشن."
هممون تجربه داریم که هی همه میگن کلاس کنکور بده و فلان و اینا. از کنکور کارشناسی هم اینو خاطرمون هست که همه میگفتن: "نههه مدرسه مهم نیس، کلاس مهم نیس، همه فقط با تلاش خودشون رتبهی دو سه رقمی گرفتن." بعد دیدیم بابا اینا که دو سه رقمی شدن اکثرشون از یه سری مدرسهی خاصن و همهی اون حرفا مفت بود. اینجا هم همینه تا حدی. خب مسلمه کسی که ساختمان داده و الگوریتمش رو شریف پاس کرده خیلی دانش خوبی داره و همینم کلی سر کنکور کمکش میکنه، اون تمرینای سنگینی رو تحویل داده که تستای کنکور رو براش خیلی راحت میکنن. از طرفیم کلاسای کنکور خیلی مفیدن. یه سری درسها اساتید مطرحی دارن که اشراف خیلی خوبی رو کنکور دارن. جفت این مسائل کمک میکنن اما الزامن شما برای قبولی تو دانشگاه مورد نظرت نباید این شرایط رو داشته باشی. کارنامههای ارشد رو که ببینید به وضوح متوجه میشید که با برنامهریزی درست و با تلاش خودتون میتونید به دانشگاهی که میخواید برسید. اصلن نیازی نیست که خودتونو با کلاس و تست بُکُشید ولی باید گفت که در صورت نیاز کمک خوبی میکنن تو یه سری درسها.
یه مطلب دیگهای هم هست که خوبه اینجا بگم. خیلی خوبه که قبل این داستانا و کنکور، بدونید که دوست دارید تو چه فیلدی با چه کسی چیکار کنید. مثلن یه زمینه شاید باشه که شما از گرایش معماری هم بتونید برید با استادی که مد نظرتونه کار کنید. پس بجای اینکه برید تو کنکور پُرتنش نرمافزار، خیلی راحت میرید کنکور معماری میدید. یا اینکه ممکنه کلی خودتونو بُکُشید و جایی که میخواید قبول شید ولی استادی که مد نظرتونه آدمی با رزومهی شمارو نگیره. پس خیلی مهمه که برای پذیرفته شدن توسط اون استاد همونقد که برای کنکور وقت میذارید برای تواناییای مورد نیازتون وقت بزارید تا اون استاد قبولتون کنه.
-"سطح ارشد دانشگاههای مطرح از سطح کارشناسیشون پایینتره."
هم درسته هم غلطه. آره درصد آدمایی که نگاهشون خیلی بستهس و اومدن صرفن یه معدلی بگیرن برن یا آدمایی که دانش و پیشزمینهی ضعیفی دارن بیشتره ولی خب استادا همون استادان و کلی دانشجوی خوب دیگه هست، پس اون آدما تاثیر خاصی روی چیزی که شما دنبالشید نمیذارن و نتیجتن شما به چیزی که دنبالشید احتمالن میرسید.
-"تحقیقاتی که تو آزمایشگاههای دانشگاههای ایران میشه صنعتی نیستن و به درد نمیخورن."
ببینید اینکه اکثر تحقیقاتی که توی آزمایشگاههای ایران دارن انجام میشن با صنعت رابطهی مستقیمی ندارن، درسته. اما بازم این خیلی بستگی داره به هدفی که شما از تحقیقاتتون دارید. یکی شاید دوست داشته باشه که مستقیمن کارش با صنعت درگیر باشه اما یه سری شاید دوست داشته باشن کانتریبیوشن خوبی توی اون زمینهی کاریشون داشته باشن تا بتونن مقالههای خوبی بدن. یه سری دیگه ممکنه هدف دیگهای داشته باشن. بازم به همون جملهای که صد بار تاحالا گفتم که "همه مثل هم فکر نمیکنن" میرسیم. درضمن یه سری از شرکتهای نرمافزاری و صنعتی دارن کمکم به اون درجه میرسن که بیان و با دانشگاهها همکاری کنن و دارن با اساتید دانشگاهها پروژههای خیلی خوبی رو میبرن جلو. بعضی از اساتید اصلن پروژههای مهمی رو با دانشگاهها و کمپانیهای خارجی دارن. پس اگه شما دغدغهی کار نزدیک با صنعت رو داشته باشید با یکم پیگیری میتونید تا حدی بهش برسید که این مستلزم اینه که اهداف خودتون رو مشخص کنید و بدونید دارید تو ارشد دنبال چی میگردید.
اینا سوالایی بود که هم خودم قبلن باهاشون درگیر بودم هم هنوز خیلی میشنوم، اما داستان و قصه و افسانه اطراف این ارشد خوندن بسیاره، خوشحال میشم اگه سوال دیگهای بود جواب بدم. در آخر اجازه بدید مطلبی که چندین بار تو متن گفتم رو دوباره بگم. آدما تواناییها و روحیات متفاوتی دارن. ارشد به خیلیا میتونه کمک کنه و به خیلیای دیگه چیز جدیدی اضافه نمیکنه. همینطور که اپلای کردن به یه سریا کمک میکنه و واسه بقیه چیزی جز تنهایی و دنبال کردن کورکورانهی مردم نداره. پس:
ممنون از اینکه حرفامو خوندید. ;)