

همون چیزی که قبل از نشست به ذهنم رسیده بود رو از زبان استاد آقاخانی شنیدم، یعنی اینکه اقتباس ناصر تقوایی به دلایل فراوان موفق تر از اقتباس هاوارد هاکس از آب در اومده. من نمیخوام اینجا وارد جزئیات مربوط به فیلم هاکس بشم ولی همون کلیات معروف درباره فیلم و از همه مهمتر تماشای دو فیلم هم کفایت میکنه که یه قضاوت درست درباره این دو اقتباس داشته باشیم. مهمترین نکته اینه که نسخه آمریکایی تفاوت های فاحشی با رمان داره که در کمال تعجب خود همینگوی هم در ایجاد این خرابکاری نقش داشته. اما ناخدا خورشید نه تنها داستانی شدیدا آمریکایی رو با موفقیت خیره کننده ای به اقلیم ایران مهاجرت داده، که خیلی خیلی وفاداری بیشتری نسبت به رمان داره. من فقط چند مورد اندک از شباهت های فیلم ناخدا خورشید با رمان داشتن و نداشتن رو (که در نسخه آمریکایی تغییر کرده ن) اینجا مینویسم و خواهش میکنم هیچ کدوم رو دست کم نگیرید:
۱. هری مورگان و ناخدا خورشید هر دو یک دستشان را از دست داده اند.
۲. هری مورگان و ناخدا خورشید هر دو دو دختر دارند و همسر ناخدا خورشید عین جمله همسر هری را میگوید: هرچه مردانگی مرد بیشتر باشد دخترهای بیشتری خواهد داشت.
۳. هری مورگان و ناخدا خورشید نهایتاً کشته میشوند.
۴. هری مورگان و ناخدا خورشید هر دو در کار قاچاق هستند.
---
و یک تامل قدیمی تر درباره سکانس درگیری ناخدا خورشید با تبعیدی ها:
.
🎥 با خودم فکر میکنم #ناخدا_خورشید که خودش به اندازه کافی دردسر دارد و بار سیگارهای قاچاقش را در سکانس اول فیلم آتش زده اند چرا باید با این اراذل تبعیدی شاخ به شاخ بشود؟
🎥 این درگیری جدا از این که در پیرنگ داستان نقش دارد و انگیزه کافی برای کشتن ناخدا در سکانس آخر را به این تبعیدی ها میدهد یک کارکرد شخصیت پردازانه مهم تر دارد.
🎥 اصول اخلاقی ناخدا خورشید که انسان آزاده ای است خارج از محدوده منافع شخصی اش است. نمیخواهد خوشگذرانی اوباش در جامعه اش عادی بشود. با این که قدرت مرکزی کاری به کار آنها ندارد و اصلا آنها را به اینجا تبعید کرده تا از شرشان در مرکز و شهرهای بزرگ خلاص شود. اما هر کجا که یک مرد اخلاقی باشد قابیت تبدیل شدن به یک «شهر» به معنای پولیس یونانی را دارد. قانون یک دست ناخدا را ازش گرفته اما او با همان یک دستش از قانون بالاتری دفاع میکند.
🎥 شهر جایی نیست که نیروهای انتظامی قوانین را اجرا میکنند، شهر جایی است که شهروندانش ظابط اجرای اخلاق و حفظ #اصالت آن هستند. به همین خاطر ما در ابتدای فیلم از آتش زدن بار قاچاق ناخدا خورشید حس مثبتی پیدا نمیکنیم اما از ایستادن ناخدا در برابر این اراذل کیف میکنیم. در برابر مستر فرهان نماینده بی تفاوتی اجتماعی و نگاه توریستی است که سرنوشت مردم برایش اهمیت ندارد و اگرچه تمایلی به داوری بین اوباش ندارد اما تا جایی که ضرری متوجهش نباشد حاضر است تماشاگر باشد.
🎥 این صحنه را اگر #ناصر_تقوایی در فیلمش نمیگنجاند چیز خاصی از قصه از دست نمیرفت اما عمق شخصیت قهرمانش کم میشد و تعریف او از نظام اخلاقی خاصش (که قانونی نیست اما انسانی هست) حیف میشد.