حذف تهیهکننده در مراکز صداوسیما؛ گامی مؤثر در کاهش اسراف بودجه یا تهدیدی برای کیفیت تولیدات؟
(دکتر حجت بقایی؛ مشاور تحقیق و توسعه- تکنسین فنی رسانه)
در سالهای اخیر، بحث صرفهجویی در هزینههای سازمان صداوسیما به یکی از دغدغههای اصلی مدیران این نهاد تبدیل شده است. در همین راستا، طرحهایی چون ادغام واحدهای تولید، تمرکزگرایی تصمیمگیری، و اخیراً حذف تهیهکننده از مراکز استانی بهعنوان راهکاری برای کاهش اسراف بودجه مطرح شده است. این تصمیم، واکنشهای متفاوتی را در میان کارشناسان رسانه، تهیهکنندگان و حتی مخاطبان به همراه داشته است. در این مقاله تحلیلی، به بررسی ابعاد مثبت و منفی این رویکرد میپردازیم.
_ تهیهکننده؛ صرفاً یک مدیر اجرایی یا مغز متفکر تولید؟
تهیهکننده در یک پروژه تلویزیونی، نهتنها وظیفه مدیریت مالی و اجرایی را بر عهده دارد، بلکه نقش اساسی در هدایت خلاقانه و انسجام محتوای برنامه ایفا میکند. حذف این رکن از فرآیند تولید، عملاً به معنی جایگزینی تفکر تخصصی با سیستمهای اداری یا مدیریتی است. هرچند ممکن است این تصمیم از دیدگاه صرفاً مالی، کاهش هزینهها را در پی داشته باشد، اما در بلندمدت میتواند به افت کیفیت، نبود انسجام در تولیدات و حتی کاهش مخاطب منجر شود.
_ کاهش هزینهها؛ واقعیت یا توهم صرفهجویی؟
در نگاه اول، حذف دستمزد و مزایای تهیهکنندگان، به معنای کاهش مستقیم هزینههاست. با این حال، این کاهش ممکن است باعث افزایش هزینههای پنهان شود. نبود یک عنصر کنترلی و تصمیمساز در پروژه میتواند منجر به ناهماهنگی در تولید، دوبارهکاری، یا حتی توقف پروژهها شود. همچنین، نبود نظارت تهیهکننده بر تیم تولید میتواند باعث اتلاف منابع، زمان و حتی کاهش بهرهوری شود.
_تهدیدی برای خلاقیت و تولیدات بومی: در مراکز استانی صداوسیما، تولید محتوا اغلب با تکیه بر ظرفیتهای بومی و در تعامل نزدیک با فرهنگ محلی انجام میشود. تهیهکننده در این میان نقشی کلیدی در شناسایی سوژهها، هدایت محتوای فرهنگی و استفاده بهینه از ظرفیتهای محلی دارد. حذف این عنصر میتواند به یکسانسازی بیهویت تولیدات، کاهش عمق محتوایی و دور شدن از مخاطب بومی بینجامد.
_ جایگزین تهیهکننده چه خواهد بود؟
سؤال مهم این است که با حذف تهیهکننده، وظایف او چگونه تقسیم میشود؟ آیا مدیران اداری، سردبیران یا مسئولان تولید میتوانند همان کارایی را داشته باشند؟ تجربههای جهانی نشان میدهد که در صنایع رسانهای موفق، تهیهکننده همواره یکی از ارکان اصلی است. حذف این نقش، بدون تعریف ساختار جایگزین شفاف و کارآمد، میتواند به سردرگمی و کاهش کیفیت منتهی شود.
در خاتمه باید گفت : اگرچه اصلاح ساختارهای ناکارآمد در مراکز صداوسیما یک ضرورت است، اما حذف تهیهکننده راهکار مناسبی برای جلوگیری از اسراف بودجه نیست. بهجای حذف، باید با اصلاح فرآیندهای نظارتی، شفافسازی هزینهها، و تقویت نظام ارزیابی عملکرد تهیهکنندگان، از ظرفیت این نیروهای متخصص بهرهبرداری بهینه کرد. نگاه صرفاً اقتصادی به تولید رسانهای، آن هم در حوزهای بهحساسیت فرهنگ و رسانه، میتواند در بلندمدت نهتنها صرفهجویی نکند، بلکه هزینههای گزافی بهدنبال داشته باشد، هزینههایی که در قالب کاهش کیفیت، افت مخاطب، و بحران اعتماد عمومی نمایان خواهند شد.
{پیشنهاد ما }:
بجای حذف کامل، پیشنهاد میشود طرحی اجرا شود که تهیهکنندگان با قراردادهای شفاف، پروژهمحور و با ارزیابی دقیق عملکرد فعالیت کنند تا هم بودجه کنترل شود و هم کیفیت فدای کاهش هزینه نشود.
×روزنوشتهای مشاور تحقیق و توسعه