اگر مدیرکل مراکز تهیه کننده باشند چه اتفاقی می افتد ؟
( دکتر حجت بقایی؛ مشاور تحقیق و توسعه- تکنسین فنی رسانه )
شایعاتی شنیدم که طبق قانون سازمان صداوسیما تنها مدیرکل در مراکز صداوسیما تهیه کننده است، و شایعه حذف تهیه کننده ها قوت گرفته، یعنی می خواهند مدیرکل تهیه کننده مُعین شود و چند نفر وظیفه مدیرتولید و دستیار تهیه را انجام دهند، در این نوشته کوتاه به بررسی این موضوع پرداخته ایم:
۱. آیا مدیرکل میتواند بهصورت مؤثر وظایف تهیهکننده را انجام دهد؟
از نظر تئوریک، مدیرکل مراکز صداوسیما ممکن است تجربه یا دانش لازم برای هدایت پروژههای تولیدی را داشته باشد، اما انجام همزمان وظایف مدیریتی کلان سازمانی و هدایت خلاق و فنی یک پروژه، اغلب منجر به تضاد وظایف و کاهش بهرهوری میشود. تهیهکنندگی یک کار تخصصی است که نیازمند زمان، تمرکز و درک عمیق از تولید، محتوا، ذائقه مخاطب، و روند فنی است.
چالشهای اصلی این مدل:
_کاهش تمرکز مدیرکل بر وظایف راهبردی و کلان مدیریتی
_تصمیمگیریهای محتوامحور توسط فردی با نگاه بیشتر سیاسی یا اجرایی
_نبود زمان و درگیری ذهنی لازم برای پیگیری جزئیات تولید
_تضعیف سلسلهمراتب حرفهای در تیم تولید (کارگردان، نویسنده، تدوینگر و...)
۲. تعارض ساختاری و تمرکز بیش از حد قدرت:
اگر مدیرکل هم تصمیمگیر مالی، هم برنامهریز و هم تهیهکننده باشد، عملاً تمرکز قدرت و تصمیمگیری در یک فرد شکل میگیرد. این مسأله از چند جنبه خطرناک است:
_تضاد منافع: وقتی همان کسی که بودجه میدهد، مجری و ناظر هم هست، امکان انحراف مالی یا نبود شفافیت بالا میرود.
_ضعف نظارت داخلی: تهیهکننده معمولاً یکی از نهادهای نظارت بر حسن اجرای پروژه است. وقتی تهیهکننده و ناظر یکی شوند، نظارت مؤثر از بین میرود.
_خنثی شدن فرآیند بازخورد و اصلاح: در مدل سنتی، اگر پروژهای دچار مشکل میشد، تهیهکننده پاسخگو بود. حالا چه کسی قرار است مدیرکل را بازخواست کند؟
> مزایای احتمالی این مدل (اگر درست اجرا شود):
_کاهش تعداد واسطهها در پروژههای کوچک
_کنترل هزینهها در پروژههای سبک و بدون نیاز به تیمهای بزرگ
_امکان اجرای سریعتر در پروژههای ضروری و فوری
_اما این مزایا فقط در پروژههای محدود و با نظارت بیرونی شفاف قابل استفاده است، نه بهعنوان یک الگوی دائمی.
در پایان تاکید می کنم : واگذاری نقش تهیهکنندگی به مدیرکل مراکز نهتنها احتمالاً باعث کاهش کیفیت و افزایش تمرکز قدرت میشود، بلکه نقش حرفهای تهیهکننده را به حاشیه میراند و تعادل بین مدیریت، تولید و نظارت را بر هم میزند.
{پیشنهاد کاربردی}: اگر هدف، صرفهجویی و کنترل هزینههاست، میتوان از مدل «تهیهکننده پروژهمحور با قرارداد شفاف و عملکردسنجی» استفاده کرد و مسئولیتها را تفکیک نمود، نه ادغام کرد. همچنین میتوان مدیرکل را ناظر عالی پروژه قرار داد، نه مجری مستقیم.
+ روزنوشتهای مشاور تحقیق و توسعه