ویرگول
ورودثبت نام
بنیاد نشر آثار استاد علی اکبر خانجانی
بنیاد نشر آثار استاد علی اکبر خانجانیاستاد علی اکبر خانجانی،آخرالزمان شناسی،قیامت شناسی،انسان شناسی، ابرانسان، انسان کامل،ناجی موعود،امام زمان،علائم ظهور،عرفان،زندگی درمانی،شناخت درمانی
بنیاد نشر آثار استاد علی اکبر خانجانی
بنیاد نشر آثار استاد علی اکبر خانجانی
خواندن ۵ دقیقه·۱ سال پیش

من عرف نفسه فقد عرف ربه

من عرف نفسه فقد عرف ربه
من عرف نفسه فقد عرف ربه

«مَن عَرَف نَفسه فقد عرَف ربّه»

 این کلام معروف و مشترک محمّد (ص) و علی (ع) را عمداً به اصل عربی اش آوردیم تا حقیقتی که ناگفته مانده و بلکه مسخ شده است روشن گردد .

 معنای لفظی این کلام چنین است :

 «آنکس که نفس خود را شناخت به تحقیق که ربّ خود را شناخت»

 این سخنی است و شاید منحصر بفرد ترین پیامی است که هم پیامبر و همۀ دوازده امام آنرا تکرار کرده اند و شرح داده اند و تقریباً همۀ اولیاء و عرفا و متفکّرین اهل معرفت نفس در جهان اسلام به آن اقتداء کرده اند .

حقیقتاً که در همۀ ادیان جهان و در میان همۀ گفتارهای حکمای قدیم و جدید ِ قبل و بعد از اسلام تا به امروز کلامی به این کاملی و معجزه آسا بوجود نیامده است که تمامیّت دین و نبوّت و اسلام و ولایت حقّ را یکجا در خود داراست .

با توجّهی دقیق تر و غیر تفسیری تر به کلمات این جمله جنبۀ دیگری از عظمت آن روشن می شود . در فرهنگ کاربردی لغت عرب این کلمات چنین هستند :

«عَرَفَ» یعنی : دانا شدن ، اعتراف نمودن ، معرّفی کردن ، رو در رو شدن ، جستجو کردن ، یافتن ، صبر پیشه نمودن .

 «نَفس» یعنی : خود ِ خود ِ هر چیزی ، اوج و بزرگی هر چیزی ، مرغوبیّت و عزّت هر چیزی ، جان و روح و تن و تمامیّت هر چیزی .

«فقد» یعنی : یافتن چیزی پس از جستجوی طولانی ، چیزی را که در تاریکی قرار دارد به روشنائی آوردن .

 «ربّ» یعنی : به سنّ بلوغ رسانیدن ، رشد دادن ، تربیت کردن ، تعلیم نمودن ، به بلندی آوردن ، ارتقاء دادن ، صاحب شدن ، مُقیم شدن ، کامل کردن ، فراهم آوردن ، نزدیک شدن ، دیدار کردن ، پخته و رسیده شدن .

ما در اینجا نه تنها قصد تفسیر نداریم بلکه خصوصاً می خواهیم تفسیر زدائی کنیم و واقعیّت کلمات را خاطر نشان نمائیم . اگر در معانی کاربردی این چهار کلمۀ تشکیل دهندۀ این جمله دقت کنید می بینید که هر کلمه ای به تنهائی سائر کلمات این جمله را تداعی می کند و به مثابۀ تمامیّت این جمله است .

 و قرآن این کلمات را در اوج وحدت نمایانده است .

جرعه ای از رحیق مختوم از سخنان استاد علی اکبر خانجانی
جرعه ای از رحیق مختوم از سخنان استاد علی اکبر خانجانی

 مثلاً اصحاب اعراف در قرآن کسانی هستند که بر بهشت و جهنّم اشراف و احاطه دارند و با اهل هر دو سخن می گویند و همه حقیقت دین را به آنها معترفند و اهل جهنّم به اقامت خود در دوزخ قانع است و آنرا حق می داند و اهل بهشت در بهشت خود راضی .

 «عَرَفَ» «معرفت» و «معروف» یکی از کلمات کلیدی و مکرّر در قرآن می باشند و در همه جا اهل آنرا اهل بینائی و اهل علم قلبی می خواند .

 و امر به «معروف» در تمامیّت کلمه یعنی امر به توجّه به خدا و تفکّر و نظر کردن بر خویش و پیروی از فطرت .

و «نَفس» که یکی از فراوانترین کلمات کاربردی قرآن است به مثابۀ وجود هر چیزی است و وجود ِ کلّ عالم موجود و آشکارا همۀ این وجودهای جزء و کل را امری «واحد» گزارش کرده است که : هر چیزی واحد است و همۀ چیزها واحدند . و امّا کلمۀ «ربّ» که مقصود اصلی ما از این گزارش است .

 این کلمه علاوه بر معانی کاربردی که در عرب بر آن وجود دارد و ذکرش رفت در قرآن که جامع جمیع همۀ این معانی را در بر دارد از اسامی خدا نیز می باشد و نه خود خدا . خود ِ خدا «الله» است و حقیقت وجودی ِ او ورای «الله» است یعنی «الله اکبر» . و به زبان کلّی و عام که بگوئیم صفتِ مربّی گری خداست نسبت به مخلوقاتش. این حدیث را اگر بخواهیم بی هیچ تفسیری فقط بسط کلامی دهیم چنین است :

« آنکس که ، آن نفسی که به جستجوی خویش همّت گماشت و در این جستجو لحظه ای درنگ ننمود و مأیوس نشد و صبر پیشه نمود و در مسیر این جستجو به آنچه که یافت صادقانه اعتراف نمود و باور کرد و در مسیر این تحقیق و حرکت بسوی خویش ِ خویش و بسوی تن و جان و روح خویش ، ارتقاء یافت ، رشد کرد ، بالغ گردید و مرغوب و ناب و ناب تر شد و بالا و بالاتر رفت و به اوج رسید و با خود روبرو شد و بخود نزدیک و نزدیک تر شد و در خود قرار گرفت و سلطان و صاحب و فرمانروای خود شد در جریان این تحقیق و جستجو خود را کشف کرده و از تاریکی به روشنائی آورده است . چنین کسی جز مربّی خود نیست و جز ربّ خود را کشف نکرده و جز ربّ خود نشده است . هموئی که از همان نخستین گام او را بسوی خود خوانده و در مسیر راه او را راهنما بوده است و حالا او هموست .»

 پس به لحاظی معرفت نفس همان تعلیم دادن خویش است تا مقامی که معلّم و متعلّم یکی شوند . و این همان راه توحید است و راه خودکفائی ذاتی انسان و راه احدیّت و صمدیّت (بی نیازی کامل) است .

یعنی آنچه که امروزه استقلال و آزادی و علم و تربیت و رشد و قدرت نامیده می شود و عملاً فقط شبح و وهمی از آن است و درست ضدّ آن است . این حدیث معروف شرح انسان کامل است . انسانی که بی نیاز می شود از مصرف جهان ، از مصرف کردن و مصرف شدن .

📘 کتاب: 6-گزارش آخرین وضعیّت بشری | صفحه: 217
برای دانلود رایگان این کتاب کلیک کنید.

عرفانخودشناسی
۶
۱
بنیاد نشر آثار استاد علی اکبر خانجانی
بنیاد نشر آثار استاد علی اکبر خانجانی
استاد علی اکبر خانجانی،آخرالزمان شناسی،قیامت شناسی،انسان شناسی، ابرانسان، انسان کامل،ناجی موعود،امام زمان،علائم ظهور،عرفان،زندگی درمانی،شناخت درمانی
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید