به جرئت میتوان گفت تاکنون هیچ کارگردانی نتوانسته است فیلمی بسازد که حتی شبیه فیلم های کریستوفر نولان باشد؛ فیلمهایی که از لحظۀ شروع میخکوبتان میکنند. اگر فیلمهایی مثل یادگاری یا تعقیب را دیده باشید، احساس میکنید وارد یک هزارتو شدهاید و هیجانی فراوان تمام سلولهای مغزتان را درگیر میکند. ساخت هیچ فیلمی برای نولان ارزان تمام نمیشود. از بازیگران درجهیک گرفته تا صحنههایی که تا ابد در ذهن مخاطب خواهند ماند، همه نیازمند بودجهای چشمگیرند. نولان فیلمهایش را به روش خودش تولید میکند. با دیدن فیلمهایی مثل تلقین، میانستارهای، دانکرک و سهگانۀ شوالیۀ تاریکی متوجه تفاوت روش کار او با سایر کارگردانان حال حاضر خواهیم شد. در عصری از سینما که بازسازی فیلمهای قدیمی و ساخت فیلمهای دنبالهدار حرف اول را میزنند، نولان روش منحصربهفرد خود را حفظ کرده و هنوز از فیلمبرداری آنالوگ و دوربینهای آیمکس استفاده میکند. علاوه بر این، او به رشد بسیاری از بازیگران کمک شایانی کرده است؛ بهترین بازی بازیگرانی مثل لئوناردو دیکاپریو، کریستین بیل، متیو مککانهی و حتی هری استایلز در فیلمهای او بوده است.

کریستوفر نولان از ساخت فیلمهای کوچک به ساخت بزرگترین فیلمها رسیده است. او با وجود بودجۀ نسبتاً کمی که برای ساخت این فیلم داشت (در حدود ششهزار دلار) توانست اولین فیلم بلندش را بسازد. تعقیب داستانی جنایی دارد و بُعد زمان در آن مطرح نیست. عنوان فیلم اشاره به عادت خاص نقش اصلی آن دارد. این شخصیت به نام مرد جوان شناخته میشود و جرمی توبالد به آن جان داده است. عادت او این است که سوژههای جالب را شناسایی کند و سپس به تعقیب آنها بپردازد تا از رمزوراز زندگیشان سر درآورد. این روند ادامه دارد تا اینکه یکی از سوژههای او به نام کاب (با بازی الکس هو) خلافکار از آب درمیآید. طولی نمیکشد که مرد جوان به سارق تبدیل میشود. این فیلم در لندن و بهصورت سیاهوسفید فیلمبرداری شده است. شخصیتهای اصلی آن مردانی هستند که بهراحتی نمیتوان به احساساتشان پی برد. علاوه بر این، بازیگر زن داستان نیز زنی جذاب با موهای بلوند (با بازی لوسی راسل) است و تمایل شدیدی به خلافکردن دارد. همین فیلم ۶۹دقیقهای مقدمهای شد تا این فیلمساز فیلمهایی عظیمتر بسازد.
اگر فیلم های کریستوفر نولان را دیده باشید، خوب میدانید که نقشهای اصلی با مقولۀ خواب میانهای ندارند؛ بتمن روی پشتبام میایستد و به عمق شب خیره میشود. رؤیاپردازان در فیلم تلقین در زمان خواب، سرحال و هوشیار هستند. در فیلم میانستارهای مایکل کین شعر «بر حذر باش از آرام خزیدن در آن شب فریبنده» (با عنوان اصلی Don’t Go Into That Good Night) از دیلن تامس را میخواند. پس جای تعجب ندارد، اگر شخصیت اصلی یکی از فیلمهای نولان از بیخوابی رنج ببرد! داستان فیلم بیخوابی دربارۀ یک افسر ادارۀ آگاهی به نام ویل درومر (با بازی آل پاچینو) است که برای پیگیری پروندۀ قتلی به آلاسکا مهاجرت کرده است. در این منطقه، شش ماه از سال روز است و شش ماه دیگر شب. حس گناه و روزهایی که شب ندارند، اجازه نمیدهند درومر پلک روی هم بگذارد. فیلمی که نولان ارائه میکند، بازسازی یک فیلم مهیج نروژی است که در سال ۱۹۹۷ اکران شد. شاید برخی با یک بار دیدن فیلم بیخوابی درک چندانی از آن نداشته باشند و مشاهدۀ این اثر را نوعی اتلاف وقت تلقی کنند؛ ولی اگر آن را دوباره ببینید، متوجه خواهید شد این فیلم پر از نکتههای ریز روانشناسی دربارۀ مردی است که تعادل روانی ندارد؛ همچنین صحنههایی گیرا میبینید که توجه شما را جلب میکند. (پاچینو تفنگ به دست در مه پرسه میزند.) بهعلاوه بازی خارقالعادۀ رابین ویلیامز در نقش والتر فینچ، قاتل خوشمشرب را نباید از قلم انداخت. این دو ستاره به همراه نولان سکوت عجیبی را پیشه کردند که باعث میشود فیلم عجیبوغریبتر از آنچه هست به نظر برسد. این نکته را نباید دستکم گرفت.
پس از استقبال بینظیر از فیلم های بتمن آغاز میکند و شوالیۀ تاریکی نوبت به آخرین قسمت سهگانۀ شوالیۀ تاریکی رسید با نام شوالیۀ تاریکی برمیخیزد. این فیلم هیچ تشابهی با فیلمهای قبلی ندارد و واضح است که کریستوفر نولان قصد نداشته کیفیت را بالا ببرد؛ همۀ نقصها به قوت خود باقی هستند، مثل بازیهای متوسط بازیگران، قصهای که هیچ توجهی به جزئیات ندارد و رفتار مشکوک آدمها در برابر سیاستمداران. با وجود این، قسمت آخر این سهگانه، پرسروصدا به نظر میرسد. فیلمی پرفروش که تغییراتی در داستانپردازی بروس وین و شهر گاتهام ایجاد میکند. نقش جوکر را هیث لجر بازی میکند و تام هاردی با هیکل ورزشکاریاش ایفای نقش بین را بر عهده دارد. ان هتوی نیز نقش دزدی زیرک به نام سلینا کایل را بازی میکند. در آخر باید گفت هرچند این فیلم پایان خوبی برای این سهگانه نبود، اثری عامهپسند است.
پس از فتح شهر گاتهام و رفتن به عمق رؤیا و ضمیر ناخودآگاه در فیلم تلقین، راهی جز رفتن به فضا و فراتر از آن باقی نمیماند. فیلمی که نولان دربارۀ اتمسفر ساخته، حماسیترین و زیباترین فیلم اوست. این فیلم تصوری از آیندۀ کرۀ زمین در سالهای دور است. آیندهای که در معرض تهدید، نابودی و قحطی قرار گرفته است. متیو مککانهی نقش خلبانی به نام کوپر را ایفا میکند. او برای انجامدادن مأموریتی کهکشانی به فضا فرستاده میشود. این مأموریت پیداکردن خانهای جدید برای بشر در میان ستارگان است. در مجموع، بهتصویرکشیدن رابطۀ پدر-دختری، ایدهای جسورانه بود. صحنهای که کوپر به پیامهای ویدئویی قدیمی دسترسی پیدا میکند، صحنهای احساسی است. تعداد کمی از فیلم های کریستوفر نولان هستند که داستانی غمانگیز و اشکآور را روایت میکنند.
فروش بینظیر فیلم شوالیۀ تاریکی به نولان جرئت داد فیلمی جدید بسازد؛ فیلمی که در آن به لایههای گوناگون ضمیر ناخودآگاه سفر میکند. نولان توانسته تجربیاتش را در زمینۀ رؤیای صادقه بهنحوی هوشمندانه و فوقالعاده به فیلم تبدیل کند. هیجان ناشی از تماشای این فیلم مغز شما را بیدار میکند. لئوناردو دیکاپریو در نقش دام کاب ظاهر شده است، او مثل دزد به خواب دیگران نفوذ میکند و رؤیاها و رازهای آنها را میدزدد! ولی کار او پیچیده است؛ وی باید به کمک تیمی از معماران، سارقان و تیراندازان اسرار ذهن رابرت فیشر (با بازی کیلین مورفی) را بدزدد و اندیشهای دیگر را در ضمیر ناخودآگاه او بکارد. نفوذ به اعماق ذهن و قسمتهای اکشن باعث هیجان فیلم میشوند. با جلورفتن فیلم متوجه میشویم دام کاب به اتهام قتل همسرش مال (با بازی ماریون کوتیار) در آمریکا تحت تعقیب است و هر لحظه ممکن است لو برود. فقط کریستوفر نولان از عهدۀ ساخت این فیلم گیجکننده و پیچیده برمیآمد.
ادامه دارد....
منبع: فیلیمو شات