
از بینِ کتابهایی که اخیراً خوانده بودم کتابِ رشت؛ یک شهر بیست داستان، آخرین کتابی بود که جغرافیایاش مربوط به شمال کشور میشد. کتابی که در آن نویسندگان نه دربارهی رشت که داستانهایی در رشت نوشته بودند و بهترین و ظریفترین آنها که توانست قلبِ مرا لمس کند داستانی بود با نامِ باران نوشتهی مهکامه رحیم زاده. امّا الآن نمیخواهم از رشت، باران و مهکامه رحیم زاده بگویم.
میخواهم از سخت پوست بگویم. سخت پوستِ ساناز اسدی که داستانش در شمال کشور اتّفاق میافتد.
داستان حول محور خانوادهای چهار نفره است. راوی داستان، سینا، یکی از اعضای این خانواده است. داستان با سیل آغاز میشود. سیلی که جنازهها را بیرون کشیده و داوود یکی از آنهاست.
داوود پدر خانواده است. نمیشود روی داوود اسم قهرمان گذاشت چون او هرچیزی هست جز قهرمان! او کسی هست که در دههی هفتاد که تبِ رفتن به ژاپن بالا میگیرد برای کار کردن به ژاپن میرود امّا به یک سال نکشیده بر میگردد. او از ژاپن چیزی جز چند قطعه عکس، چند خاطرهی تکه و پاره، چند کلمه و یک مجسمه به نامِ گربهی سفید شانس، نمیآورد.
داوود عاشق دریا و محمد علی کِلِی است.《در تمام دنیا دو چیز بود که حال پدرم را خوب میکرد_هر وقت عصبانی بود، هر وقت خسته بود، هر وقت تصادف میکرد، بی کار میشد، توی شرطبندی میباخت، هر وقت با امین حرفش میشد، هر وقت پول نداشت و هر وقت پول داشت: دریا و مسابقهی کینشازا》.(صفحهی ۱۰۷)
داوود که نتوانسته بود خوشبختی را در ژاپن پیدا کند، شده بود مسافرکش کمربندی چالوس. 《مسافرهایی را که از اتوبوس پیاده میشدند، از همانجا سوار میکرد و دربست میبردشان رامسر.》داوود با اکثر تهرانیهایی که به آنجا سفر میکردند آشنا بود. به آنها شنا کردن یاد میداد، سوار قایق میکردشان و برایشان ویلا پیدا میکرد.《پدرم مسافرها را دوست داشت. برایش فقط مسافر نبودند. با همهشان رفیق میشد. از همهشان قول میگرفت که هربار برگشتند زنگ بزنند تا برود دنبالشان و خودش برایشان جا پیدا کند و هر جا هم میخواستند بروند دربست میبردشان. میگفت: همینها به درد ما میخورن. یه ویلا میسازن، تا صد متر اونورترش آباد میشه. هر کدومشون بیان، ده نفر دیگه رو هم با خودشون میآرن.》(صفحهی ۳۸)
امین پسر بزرگ خانواده است. او هیچ دوست ندارد شبیه داوود بشود برای همین هم هست که در بیست سالگی جغرافیای زیستش را عوض میکند و به تهران میرود. گرچه با تمام تلاشی که امین دارد در چهل سالگی خودِ داوود میشود! و از آشپزخانه، ساختمان، ماهی فروشی و دست فروشی هیچچیزِ دستگیری برایاش نمیماند و رانده میشود.
نکتهی اصلی داستان و تراژیک بودن آن هم دقیقاً همین جا است. همین شباهت پدران و پسران. چرخهای که تکرار میشود و ممکن است در خواننده ترسی را دستکاری کند!
داوود، سینا و امین هرکدام نفرتی از تهرانیها دارند که بروزشان با یکدیگر متفاوت است. نقطههای اوج داستان دقیقاً همین بروز نفرتها میباشد.
در میان تمام شخصیتها، عاطی، مادر خانواده نقش کمرنگتری دارد امّا انگاری همان است که توانسته رشته اتّصالِ کوچکی را میان اعضای خانواده نگه دارد.
داستان قلمِ به شدّت روانی دارد و ساناز اسدی به گونهای جزئيات روزمره را توصیف کردهاست که شبیه به قطعهایی عکس و یا یک فیلم از جلوی چشم خواننده میگذرند.
فصلهای کتاب یکی در میان در فواصل زمانی مختلف با فاصلهی کمتر از ۲۰ سال روایت میشوند وشروع و پایانِ سهمگینی دارد و ضرباهنگ آن به خوبی حفظ شده است. تا به اینجا باید متوجّه شده باشید که داستان از سانتیمانتالیسم به دور است!
سخت پوست داستانِ ناکامیها، شکستها، نفرتها و فقدانها است. پسران در عین آنکه از پدر نفرت دارند با او احساس نزدیکی میکنند!
اگر به دنبال داستانی هستید که بتوانید آن را در یک نشست بخوانید قطعاً سخت پوستِ ساناز اسدی میتواند یکی گزینهها باشد. کتابی که توصیفهایاش تا مدّتها با خواننده میماند.
تجربهی خواندن سخت پوست برای من همراه شد با بالا و پایین شدن احساساتی که هیچ دوست نداشتم جلوی چشمم بیایند. احساساتی که قبلاً آنها را شناخته بودم و یک جایی در بخش تاریک و متروک ماندهی اتاق ذهنم پیدایشان کرده بودم امّا ترجیح میدادم همانجا بمانند!
#مرور_نویسی #سخت_پوست #ساناز_اسدی