مکالمه با چتباتها ممکن است در ابتدا جذاب باشد. در هر ساعتی از شبانه روز در دسترس است. تو را تشویق میکند. تا هر جا که بخواهی همراهی و راهنمایی میکند. حوصلهاش سر نمیرود و میتوانی هر طور میخواهی با او حرف بزنی بدون اینکه نگران مسخره شدن و قضاوتش باشی. البته اگر اینترنت وصل باشد و مشکلات فنی در کار نباشد! گاهی هم ممکن است مکالمات طنزی را ببینیم که چتباتها هم کلافه شدهاند و جواب سر بالا دادهاند و ... اما فعلاً نگران این نیستیم که دربارهی ما چه فکری میکند؛ یا شاید هم هستیم!
نگران این که اطلاعات ما کجا میرود و چه میشود... به نظرم اگر فقط برای تطبیق بیشتر با علایق کاربر و راحتی او استفاده شود، مانعی نداشته باشد. اما این موجود دوپا گاهی از علم استفادهی نادرستی میکند. فعلاً نمیخواهم به آن فکر کنم.
چتبات گاهی هم اشتباه میکند، ما را به بیراهه میبرد و هر چه از او دلیل میخواهی درمانده میشود. گاهی جملاتی تولید میکند که به هیچ وجه مطابق واقعیت نیستند و سوالکننده اگر حواسش نباشد آن را واقعی میداند.
تا قبل از ChatGPT، هوش مصنوعی این قدر در متن زندگی مردم عادی نبود. البته که وجود داشت اما هر کسی برایش خیلی ملموس نبود. در واقع استفاده میکرد اما شاید نمیدانست این ابزار، یکی از کاربردهای هوش مصنوعی است. ما سالهاست که در جاهای مختلف از هوش مصنوعی استفاده میکنیم: وقتی با دوربین گوشی عکس میگرفتیم و در صفحه میدیدیم که دور چهرهی عزیزانمان یک مستطیل قرار میگیرد. وقتی کیبورد گوشی غلط املاییهای ما را تصحیح میکرد. در یوتیوب و اینستاگرام، پستهای مورد علاقهمان را بیشتر میدیدیم.
درس هوش مصنوعی سالهاست که در دانشگاهها تدریس میشود و یکی از درسهای مهندسی کامپیوتر است. احتمالاً شنیده باشید که برخی میگفتند درس هوش مصنوعی از سالهای قبل از انقلاب در دانشگاهها درس داده میشد. منظور همین درسی است که چطور بعضی از مسائل را بهینهتر و هوشمندتر حل کنیم. اما هوشمندی به چه معناست؟
مثلاً این بازی را در نظر بگیرید:

فرض کنید میخواهیم در این تصویر راهی را پیدا کنیم که از نقطه شروع به نقطهی پایان برویم. ما هیچ چیزی از این که مقصد کدام سمت است و کجاست نمیدانیم. بدون هیچ اطلاعاتی وارد این مسیر تودرتو میشویم و شروع به حرکت میکنیم. فرض کنید ذهن ما قادر نباشد هیچ کدام از حرکات قبلی و مسیرهایی را رفتهایم به خاطر بسپارد. در طول مسیر آنقدر به دیوار برخورد میکنیم تا بالاخره بعد از ساعتها به مقصد برسیم و از خروجی خارج شویم.
حال این حالت را در نظر بگیرید: این بار ما در زمین بازی به ذهنمان میسپاریم که کدام جهتها را قبلاً رفتهایم و کدامشان دیوار بود. فرض کنید با این همه حرکات گیج هم نمیشویم و حافظهمان بسیار قوی و متمرکز است. با این کار ما کمی هوشمندتر حرکت کردیم. چون میدانیم که این مسیر غلط بود و باید برگردیم و از جهت دیگری حرکت کنیم. این بار هم بعد از ساعتها جستجو، به مقصد میرسیم.
حالت سوم را اینطور تصور کنید: علاوه بر حافظهی قوی، کسی از قبل به ما تقلب میرساند؛ مثلاً به ما گفته که حواست باشد در این زمین بازی مقصد به سمت شمال غربی است. سعی کن از مسیرهایی بروی که تو را به آن سمت ببرد. آن وقت ما در دو راهیها سعی میکنیم اول مسیری را انتخاب کنیم که به سمت شمال یا غرب میروند. چون فکر میکنیم احتمالاً به مقصد نزدیکتر است؛ شاید هم نباشد!
در همهی این مراحل، کمکم هوشمندتر عمل کردیم. در این مثال، کامپیوتر را به جای انسان در نظر بگیرید. تعریف هوش مصنوعی چیست؟ وقتی کامپیوتر یاد میگیرد که با حداقل دخالت انسان مسئلهای را حل کند. در اینجا یکی از دخالتهای انسان همان دانش اولیهای است که کامپیوتر میدهد.
پس هوش مصنوعی فقط چتبات نیست. چتباتها فقط یکی از کاربردهای این حوزه است. کاربردی که سروصدای زیادی کرده و انصافاً هم انقلابی در این حوزه بوده است. ایدهای که سالهاست وجود داشته و به خصوص از سال ۲۰۱۷ مقالهای در این زمینه منتشر شد و متخصصان منتظر پیدایش چنین ابزاری بودند.
شیوهی تولید متن توسط این چتباتها مانند این است: مثلاً وقتی جملهی «قطره قطره جمع گردد» را در جایی بشنویم، ناخودآگاه جملهی «وانگهی دریا شود» به ذهن ما میرسد. ما آنقدر این جمله را شنیدهایم که مغزمان خود به خود جملهی اول را اینگونه کامل میکند.
این بار که از چتباتهای هوشمند سوال تخصصی پرسیدید، از او بخواهید حتما منابع را ذکر کند و شما هم منابع را چک کنید. گاهی از خودش منابعی را تولید میکند که ممکن است وجود نداشته باشد. شاید با این کار، کمتر جلوی فکر کردن ما را بگیرند و واقعاً دستیار ما باشد.
پینوشت: من همیشه از تجربههای انسانی حرف میزنم. این اول و آخرین پست تخصصی در این صفحه خواهد بود و دلیلش اهمیت استفاده از چتباتها در روزمره است.