۱.
از بیرون صدای بچهها را میشنوم... خیلی به حرفهایشان گوش نمیدهم اما سروصدایشان زیاد است. ناگهان دختری میگوید: «مثلاً اینجا بمب خورده خراب شده»
وسط خالهبازیهایشان جنگ هم میشود... چرا جنگ وارد بازی بچهها شد؟
۲.
از کنار ساختمانی موشک خورده رد میشوم. مردی جلوتر از من راه می رود و باتعجب به ساختمانی که چند واحدش کاملاً تخریب شده نگاه میکند. ناگهان مکث میکند و برمیگردد: «ببخشید اینجا رو آمریکا زده؟» و من که زیاد از آنجا رد میشوم میگویم: «بله»
و مرد تمام مدتی که از آنجا رد میشود چشم از ساختمان برنمیدارد.
جنگ بازی کامپیوتری نیست؛ واقعیت تلخ و لجنِ متعفنی است که تا سالها در حافظهی چندین نسل باقی میماند. چندین بار به این نکته اشاره کردم که به نظرم دیگر کتابهای روانشناسی غربیها به درد من نمیخورد و باید کسی از همین منطقه ما را در زندگی راهنمایی کند. شاید یکی از دلایش این باشد که آن نسلی که جنگهای جهانی را در اروپا دیدند، خیلیهایشان یا مردهاند یا پیر شدهاند.
به نظرم حتی صحبت از جنگ و مخصوصاً «گفتنِ کلمهاش» دردآور است. و من نمیفهمم چطور عدهای در کوچه و بازار و هر جای دیگری، با هیجان و ولع خاصی از این وقایع حرف میزنند و تحلیلش میکنند.
پینوشت:
جنگ عادی نیست؛ در هیچجای کشورمان و جهان...