ارزشِ بودن

از دست دادن هر بار که تکرار شود، تکراری نمی‌شود...

از هر نوعی که باشد و هر چند باری که تکرار شده باشد، آدم را میخکوب می‌کند. غمی با خود دارد که بی‌صدا و پنهانی کنارت می‌نشیند. گاهی دلتنگی‌اش بیشتر از این که برای «آن چیز از دست رفته» باشد، برای حس‌وحال آن روزهاست... برای رهایی و خوشی‌هایی که می‌دانستی گذراست... اما نمی‌دانستی این قدر زود می‌گذرد و چطور تمام می‌شود...

گاهی فکر می‌کنم در دنیای واقعی که ارتباطات این قدر به مراقبت نیاز دارد و از دست دادن کسی یا چیزی -هر چقدر هم حواست باشد- دست خودت نیست، در دنیای مجازی که از دست دادن خیلی ساده‌تر است. همه چیز به یک کلیک، یک سیم و یک سیستم وصل است و در چشم‌ به هم زدنی می‌تواند نباشد.

مثلاً من نمی‌دانم این ترس مسخره چرا در من وجود دارد؟ که کاش بعد از مرگم چیزی از من باقی بماند. می‌گویم مسخره و قضاوتش می‌کنم چون هر چه به خودم می‌گویم که گذشتگان هم رفتند و چیزی باقی نماند و تو با آن‌ها چه فرقی داری، آرام نمی‌شوم...

به این فکر می‌کنم که در دنیای امروز، اثری از من در فضای مجازی وجود دارد؛ اما می‌دانم با این حال در آنی می‌تواند نباشد! اگر همه‌ی داده‌های من پاک شود چه؟

مثلاً فکر می‌کنم اگر بنا به هر دلیلی نوشته‌هایم از ویرگول پاک شوند چقدر ناراحت می‌شوم؟

جوابم این است که ناراحتی‌هایم را باید از ابعاد مختلفی نگاه کنم و درجه‌ی ناراحتی‌ام از هر بُعد متفاوت است. اول از این جهت که نوشته‌هایم صرفاً نشان‌دهنده‌ی بالا و پایین رفتن عواطفی هستند که در فراز و فرودِ مدتِ کوتاهی از زندگی، نوشته شده‌اند. هر کدام را نگاه می‌کنم خودم می‌دانم چه شده بود و چرا نوشته بودم. اثر هنری و شاهکار نیستند که برای از بین رفتن‌شان به شدت ناراحت شوم.

دوم از آن جهت که دوست داشتم ردی هر چند کم‌رنگ از من می‌ماند بیشتر ناراحتم می‌کرد... شاید در گوشه‌ای، کسی این نوشته‌ها را بخواند و فقط کمی احساس کند که در این حس‌وحالی که دارد تنها نیست و کمتر خجالت بکشد. بداند که برای دیگران هم ممکن است این افکار وجود داشته باشد.

سومین ناراحتی می‌تواند از جمع دوستان مجازی باشد. هر چند این ارتباطات شکننده‌اند اما در همین چارچوب نیز چیزی به ما اضافه می‌کنند. شاید این ارتباطات قابل اتکا نباشد اما در سال‌هایی که -نمی‌دانم خودمان قبول کردیم یا مجبورمان کردند- پا روی زمین گذاشتیم، این هم فرصتی‌ست که می‌توان استفاده کرد.

از دست رفتنِ هر کدام از این ابعاد، البته که غم دارد؛ بزرگ و کوچک بودنش بستگی به ارزشی دارد که در ذهن‌مان ساخته‌ایم.

اخیراً از چاپ کتابی شنیده‌ام به نام the mattering instinct یا غریزه‌ی مهم بودن. این کتاب هنوز به زبان فارسی ترجمه نشده و نویسنده از این موضوع می‌گوید که یکی از تفاوت‌های انسان با سایر موجودات همین غریزه است. این که ما فقط بودمان برای خودمان مهم نیست، دوست داریم از بیرون هم این بودن را توجیه کنیم و این که فقط باشیم برایمان کافی نیست.

دوست داریم این «بودن» در جهت ارزشِ خاصی باشد. همین هم باعث می‌شود کسانی در زندگی انتخاب‌هایی داشته باشند که شاید از نظر دیگران عجیب و غیر قابل درک باشد. اگر دوست داشتید، می‌توانید خلاصه‌ی کتاب «غریزه‌ی مهم بودن» را در پادکست BPLUS گوش دهید.

کاش اگر سرمان درد می‌کرد و به دنبال معنایی در زندگی بودیم، در جهت ارزش درستی باشد؛ یا بهتر است بگویم کاش فهم درستی از ارزش‌ها داشته باشیم و به بیراهه نرویم. چون معمولاً خودِ ارزش‌ها معنای بدی ندارند، کج‌فهمی‌های ماست که ما را به راه کج می‌برد.