⭕️تصمیمهای بزرگ
ضربالمثلهای گمراهکننده کم نیستند و نمیشود در خصوص این ضربالمثل هم تردید نکرد که این یکی از همان اشتباهیها باشد: «تصمیمهای بزرگ را با قلبت بگیر»!
و البته مثل همیشه گروهی دانشمند هم بودهاند تا هر موضوعی را بررسی کنند، مثل روانشناسی به نام دیکستریوس و تیماش! احتمالا آنها هم با قلبشان تصمیم گرفتند تا در خصوص این مساله پژوهش کنند.
⭕️دو نوع تفکر
دیکستریوس تلاش کرد تا دو نوع تفکر را از هم جدا کند:
1️⃣تفکر خودآگاه
2️⃣تفکر ناخودآگاه
در تفکر خودآگاه شما محاسبه، ارزیابی و در نهایت قضاوت دارید. اما در تفکر ناخودآگاه گویی مغز شما بدون اجازه و بدون اینکه شما از آن آگاهی پیدا کنید، محاسبات انجام میدهد، و بعد ناگهان شما مثل این که دچار مکاشفهای شده باشید، فریاد میزنید «یافتم»!
تمامی مدلهای تصمیمگیری که علم به ما پیشنهاد میدهد، در عمل نوعی از تفکر خودآگاه است؛ فرآیندی که در آن شما معیارها و اهداف را شفاف میکنید و بر اساس آن از میان گزینههای پیش رویتان انتخاب میکنید. فرآیند تصمیمگیری بر پایه جدول تصمیمگیری یعنی معیارها، گزینهها و ارزش هر گزینه بر اساس هر یک از معیارها، نهایت تفکر خودآگاه است.
این دو نوع تفکر در عمل منجر به دو نوع تصمیمگیری هم میشوند. تصمیمگیری خودآگاه بر اساس ارزیابی و محاسبه است و تصمیمگیری ناخودآگاه همان چیزی است که گاه با نام شهود یا گاه حتی با نام تصمیمگیری از روی قلب مینامیم.
⭕️مقایسه خودآگاه و ناخودآگاه
پرسش دیکستریوس ساده بود: کدام تصمیمگیری بهتر است؟
او آزمایشهای مختلفی تشکیل داد، در این آزمایشها از گروههای مختلف میخواست تا در خصوص موضوعات مختلف تصمیمگیری کنند. به یک گروه اطلاعات مناسب و فرصت ارزیابی و محاسبه میداد و گروه دیگر را از تفکر خودآگاه و تصمیمگیری عاقلانه محروم میکرد.
نتایج آزمایش اما جالب بود:
در تصمیمگیریهای ساده و خرد، تفکر خودآگاه کارآمد بود.
اما در تصمیمگیریهای کلان و پیچیده، به شرطی که تصمیمگیر دانش انباشته زیادی داشته باشد؛ تصمیمگیری ناخودآگاه نتیجه بهتری داشت!
در حقیقت برای همه مسائل و البته برای همه افراد، یک نوع تفکر توصیه نمیشد!
در حقیقت وقتی ما با مسائل ساده روبهرو هستیم نیاز به کامپیوتر خوب محاسباتی داریم، اما زمانی که با دادههای کلان روبهرو هستیم، نیاز به محاسباتی پیچیده داریم که نیاز به دامنه وسیعی از عصبها دارد، دامنهای که همان ناخودآگاه ما را شکل میدهد!
نظریهای که به نام نظریه تفکر ناخودآگاه نامیده میشود! همان چیزی که شاید به زبان فارسی سخت خودمان میشود: نظریه شنیدن صدای قلب!

⭕️توصیه راهبردی
در مواجهه با همه مسائل ما نمیتوانیم دل ببندیم به صدای قلب خودمان! در حقیقت زمانی میتوانید به صدای قلب خود گوش دهید که هر دو شرط زیر محقق باشد:
1️⃣با مسائل پیچیده، مبهم و حتی متناقضنما روبهرو باشیم!
2️⃣و شرط دوم آن است که ما دانش انباشتهای در آن خصوص داشته باشیم؛ مثل زمانی که شما در مورد ویژگیهای شخصی خودتان تصمیم میگیرد!
اما برای شنیدن صدای قلب یا همان تفکر ناخودآگاه باید چه کرد؟
سکوت و فکر نکردن!
3️⃣توقف فکر کردن یا جداشدن از موضوع دقیقا همان چیزی است که به شما کمک میکند. وقتی از خودتان فاصله میگیرید و اجازه میدهید تا برای مدتی ناخودآگاه شما درگیر موضوع باشد!
یا همان توصیه معروف: یک شب روی تصمیم خود بخوابید! در خواب ناخودآگاه شما فعال میشود و صبح میتواند به شما توصیه مناسب را ارائه دهد!
ابه این ترتیب در تصمیمگیریهای بزرگ شاید مهارت بزرگی نیاز است: مهارت واکنش نشان دادن، اما فرصت خریدن برای تصمیم!
به عبارتی لازم است تا سیاستگذار و البته سیاستمدار به رویدادهای بزرگ واکنش نشان دهد تا این پیام را برساند که خواب نیست؛ اما در همان حال باید فرصت بهترین تصمیمها را از خود و جامعهاش دریغ نکند. مهارتی که راه رفتن روی یک لبه نازک است!
?یادداشتهایی با عنوان «تصمیماندیشی» به صورت سلسله یادداشت منتشر میشود؛ این شماره ۱۸ از این یادداشتها بود.