به نام خدا
این روزها سعی میکنم بیشتر از همیشه کتاب کودک و نوجوان بخوانم. دلایل مختلفی دارم که مهمترین آنها این است که تصمیم گرفتهام در دانشگاه هم روی همین حوزه، یعنی ادبیات کودک و نوجوان، متمرکز شوم؛ مبحثی که از سالهای نوجوانی آن را با جدیت دنبال کردهام. اما ورای دلایل تحصیلی، عواملی باعث شد پیوند من با کتابهای کودک و نوجوان چنان محکم شود که حالا تقریباً هر روز یک کتاب کودک مطالعه میکنم و دوست دارم درباره تجربه این روزهای همنشینیام با دنیای ادبیات کودک و نوجوان چند نکته بنویسم:
اولین و مهمترین نکته: فکر میکنم ادبیات کودک برای بزرگسالها هم ضرورت دارد. همه ما با چالشهای ریز و درشتی مواجه میشویم که گاهی فکر میکنیم باید لابهلای کتابهای قطور فلسفی و روانشناسی دنبال حل کردن آنها باشیم؛ اما شاید اگر سری به کتابهای کودک بزنیم، پاسخمان را سادهتر و شفافتر پیدا کنیم. مثلاً من امروز کتاب «تو بینظیری» اثر مکس لوکیدو را خواندم و مطالعه آن را به شدت پیشنهاد میکنم. این کتاب، خیلی ساده اما عمیق، ما را به رها شدن از ارزشگذاری آدمها هدایت میکند. ما آدمبزرگها راحت میتوانیم داستانهای کودک را با زندگی خودمان تطبیق بدهیم. مثلاً در کتاب «تو بینظیری» میتوانی خودت را جای آدم چوبی قصه بگذاری و دایرهها و ستارههای روی تن خودت را به خوبی به یاد بیاوری. (امیدوارم شما را ترغیب به خواندن این کتاب کرده باشم.)
نکته دوم: بیشتر از آنچه فکرش را میکردم، به قدرت تصویرگری خوب در کتاب کودک و نوجوان ایمان آوردم. تصویرهای کتابهایی که میخوانم، بیشترشان آنقدر گیرا و دلنشین هستند که فکر پرمشغله را برای دقایقی به دنیایی از آرامش و خوشحالی دعوت میکنند.
نکته آخر امروز: شعر کودک و نوجوان به نظر میرسد قوی و بالنده است؛ اما شوربختانه داستان کودک و نوجوان هنوز آنچنان که باید در ایران جان نگرفته است. امروز برای پژوهشی داشتم کتابهای کودک با محوریت آموزش صبر و تابآوری را جستوجو میکردم و آثار غیرایرانی بسیار قوی را مییافتم؛ اما در کتابهای کودک ایرانی آثار چندانی دیده نمیشد. در بیشتر موضوعات این را به وضوح حس کردهام که برای گروه سنی ۵ تا ۱۳ سال، کتابهای خارجی بیشتر به مطالب روانشناختی و اساسی که کودکان به آنها نیاز دارند پرداختهاند و افسوس میخورم که چرا ادبیات کودک و نوجوان در ایران آنگونه که باید رشد نکرده است. البته امیدوارم من اشتباه کرده باشم و ادبیات کودک و نوجوان ایران از آنچه فکر میکنم قویتر باشد. امیدوارم که روزی ادبیات کودک و نوجوان هم در ایران قدرتمندتر شود.
شما چه نظری درباره ادبیات کودک و نوجوان دارید؟