موریس نفس نفس می زد. هیچ وقت جرات نکرده بود فاصله بین درب شرقی و شمالی را گز کند. چون اینجا منطقه ممنوعه بود. البته رد هیچ مورچه دیگری قبلا آنجا نبود (مورچههای کارگر برای عبور مرور ردی از خود بر جای میگذارند تا دیگر مورچهها مسیر را راحتتر پیدا کنند)، اما انگار قانونی نانوشته می گفت عبور از دالان بین این دو در، عاقبت وحشتناکی دارد و البته خیلی وقتها گندهترین مورچههای گارد ملکه، با دندانهای تیز و دشنههایی از تیغ کاکتوس، آن حوالی گشت میزدند. در تمام مسیر، دست و پایش میلرزید… مگر آن لحظهای که در میانه راه، نگاهش به زیبایی وصف نشدنی طرح و نقشهای بالهای زنبوری افتاد که در زیر خاک پنهان شده بود. از بالهای زنبورها، فقط برای ساختن درهای اصلی قلعه استفاده میشد. جلو رفت. نفس در سینهاش حبس شده بود. خاک را کنار زد و شگفتی کامل شد.
موریس، مورچه کارگری بود که در کلونی بزرگی، وسط دشتها زندگی می کرد. کلونیای که بزرگترین و قدیمیترین کلونی موجود در منطقه بود. ملکه این کلونی که اکنون نزدیک به بیست سال سن داشت، بِرِتا نام داشت. او یکی از مستبدترین و خودخواهترین ملکههایی بود که تا آن روز در آن کلونی زندگی کرده بود. ملکه برتا، سالی 30 هزار تخم میگذاشت و 50 مورچه تخمگذار دیگر در کنار خود داشت. او زیباترین و جوانترین و خوشاندامترین مورچههای ماده را برای پرستاری از تخمهای خود انتخاب میکرد. حدود 100 مورچه نر بالدار را هم انتخاب کرده بود و پیوسته در حال عیش و نوش در حرمسرا با مورچههای بالدار خود بود.
قصر برتا درست در مرکز کلونی قرار داشت. ستونهای بلند رُسکاری شده با سر ستونهایی از جنس ذرت. ارتفاع هر ستون به حدود 20 سانتیمتر میرسید (یعنی چیزی حدود 10 برابر ارتفاع دیگر خانهها و ستونها). شکوه و جلال قصر برتا از هر جای کلونی قابل حس کردن بود. البته کمتر کسی در کلونی حضور داشت که به داخل قصر راه یافته بود. حضور هشت مورچه کهنهکار سرباز در چهار ورودی قصر، امنیت فراوانی برای او ایجاد کرده بود. درهای قصر از جنس بال زنبورهای عسل درست شده بود و در عین لطافت، زیبایی وصف نشدنی داشت.

طبقه بالای قصر برتا، محل مورچههای بالدار و مورچههای سرباز فرمانده بود. مورچههایی که میتوانستند در کسری از ثانیه، چنگالهای خود را در بدن طعمهها فرو برند. میتوان گفت اعضای این طبقه، وضعیت خوبی داشتند. طبقه بالاتر، سربازان ارتش بودند. وضعیت نسبتا مناسبی داشتند. در بالاترین طبقه و نزدیک به سطح زمین، مورچههای کارگر بودند. خوابگاههای بسیار کوچک، خطر گرفتار شدن در دام مورچهخوارها و یا غرق شدن در آب باران یا له شدن زیر رفت آمد موجودات روی زمین برای اعضای این طبقه وجود داشت. مجموعا 50 هزار مورچه در این کلونی عظیم زندگی میکردند که میتوان گفت 90 درصد آنها در طبقه فوقانی بودند. حدود 9 درصد در دوطبقه مخصوص مورچههای ارتشی بودند. مابقی در قصر زندگی میکردند.
اما این همه کلونی نبود. زیر قصر ملکه، طبقه دیگری هم وجود داشت. درواقع زیر قصر برتا، یک زندان عظیم بود. زندانی تاریک که هیچ نوری به آن نمیرسید و کسی هم از وجود آن مطلع نبود. زندانی که تنها راه ورود به آن از درب مخفی بغل قصر بود. درواقع نگهبان دو درب شرقی و شمالی قصر برتا، علاوه بر نگهبانی از دربهای ورودی قصر، از درب این زندان هم محافظت میکردند.
همه مورچهها و موجودات دیگر فکر میکردند موجوداتی که به آن سمت برده میشوند، مستقیما تبدیل به غذای برتا میشوند. اما اینطور نبود. اکثر آنها به زندان برده میشدند. زندانی که بسیار بزرگ بود و شاید بتوان گفت ظرفیت پذیرش نیمی از کلونی را هم داشت. گفته میشد که برتا بعد از اتمام ساخت این زندان که سه سال طول کشیده است، 5 مورچه درگیر در این پروژه را به جرم همدستی با موریانهها کشته و سپس سر آنها را خورده است.
ساعات کاری مورچهها اما متفاوت بود. ارتش معمولا از حدود یک ساعت بعد از طلوع آفتاب کارش را شروع میکرد و تا یک ساعت پیش از غروب آفتاب به بررسی قلمرو عظیم برتا ادامه میداد. اما مورچههای کارگر وضعیت متفاوتی داشتند. آنها در طول روز، تنها حق داشتند سه تایم دو ساعته استراحت کنند. مورچههای کارگر در طول روز وظیفه داشتند تمام دانهها، اجساد حشرات، تخمهای گیاهان، میوههای افتاده از درختان و … را جمعآوری کنند. هر یک از این مورچهها در هر باری که حمل میکردند، چیزی حدود 20 برابر وزن خود را به دوش میکشیدند. تقریبا میتوان گفت هیچ مورچه کارگری جسارت ورود به کلونی بدون بار را نداشت. در این صورت همه میدانستند که سرنوشت او مرگ است. به همین علت مورچهها تا آخرین حد سعی میکردند بار خود را حمل کنند و حتی گاهی تا 100 بار تلاش میکردند از یک مانع با بارشان رد شوند.

مورچههای کارگر یک قرارداد همکاری با ملکه داشتند. طبق این قرارداد، ملکه حق داشت در صورت نیاز مورچههای کارگر را بخورد. اگر لازم باشد، مورچههای کارگر باید خود را برای ملکه فدا میکردند. در یکی از بندهای قرار داد آمده بود:
"چنانچه ملکه متوجه شود مورچه کارگری در کار خود کم کاری کرده است، شش دست و پای مورچه از تنش جدا شده و از چندگالهایش آویزان میشود. هر زمان که چندگالهای مورچه خسته شود و باز شود یا چناچه مورچه بخواهد حرفی بزند، چندگال باز شده و مورچه از بالاترین طبقه، به پایینترین طبقه سقوط میکند."
اگر مورچهای هم به این شرایط اعتراض میکرد، طبق قرار داد با حکم مستقیم ملکه، توسط فرماندهان ارتش مجازات میشود. برتا همیشه در پاسخ به معترضین میگفت "شما خود این قرار داد را امضا کردهاید. اگر این شرایط را نمیپذیرید، نباید قرارداد را امضا میکردید یا میتوانستید به یک کلونی دیگر بروید."
این شرایط ادامه داشت تا اینکه مورچهای به نام موریس، که از کارگران حاضر در قصر بود، متوجه وجود در مخفی در بین دو درب شرقی و شمالی شد….