
نمیدانم برای شما هم تا حالا پیش آمده یا نه که موقع دیدن یک فیلم یا سریال، احساس شباهت زیادی به یکی از کاراکترها بکنید و سعی کنید از تجربه زیسته رایگان و مشابهی که در اختیارتان قرار گرفته استفاده کنید، بلکه توانستید راه حلی بیهزینه برای یکی از مشکلاتی که درگیرش هستید پیدا کنید.
برای من که خیلی پیش آمده: دختر کم سن و سال جاه طلبی که برای رسیدن به آرزوهایش از هزار و یک وسوسه و مانع عبور میکند و سختی و تنهایی و بیپولی میکشد و سر کار با هزار نوع تحقیر و تبعیض مبارزه میکند و آرام آرام به همه نشان میدهد که کارش را بلد است و پلههای ترقی را یکی دوتا بالا میرود و این وسط بعد از چندین رابطه ناموفق و اسفبار، بالاخره عشق را هم پیدا میکند و دیگر فقط خوشبختی و موفقیت و رفاه و ... ادامه ماجرا.
تا اینجای کار همه چیز (البته برای من خاورمیانهای، با اغماض زیاد) منطقی است. تا وقتی که نویسندگان تصمیم میگیرند آن عنصر جادویی خارقالعادهای که زندگی هر زنی را به قبل و بعد خودش تقسیم میکند، وارد داستان کنند: حاملگی و مادری.
به نظر میآید برای نویسندگان داستانها، روایت و داستان هیچ کاراکتر زنی کامل نیست مگر اینکه حداقل یک بار حامله یا مادر شود و با مشکلات و سختیهای نقش مادری دست وپنجه نرم کند و ناگهان تمام اولویتها و ارزش های زندگیاش تغییر کند و همه چیز را وقف عشق به فرزندش کند. هیچ کس منکر این نیست که مادری نقشی است که زندگی زنها را دگرگون میکند. اما آیا همه زنها اینطور هستند؟ آیا هیچ استثنایی وجود ندارد؟ هیچ زنی وجود ندارد که داستان زندگیاش بدون درگیری با نقش مادری و سختیهای آن ارزش روایت داشته باشد؟ چرا مادری تبدیل شده به عنصری در روایت داستان که در نهایت تضمین رستگاری میکند؟ چرا ما به ندرت زنهایی را میبینیم که بعد از بچهدار شدن زندگیشان را دوست نداشته باشند یا حداقل جرات این را داشته باشند که نشان دهند زندگیشان را دوست ندارند؟
در فیلمها و سریالهایی که این روزها تولید میشوند، یک سری تصویر تکراری از سختیهای مادری میبینیم که حتی چشمبسته هم قابل حدس هستند:
بیخوابی
کاراکتر بیتوجه به زمان و مکان در ساعتهای مختلف روز در حال مراقبت از نوزاد است.
شلختگی
او در خانهای که بهم ریخته و پر از وسایل مراقبت از نوزاد در حال رسیدگی به کودکش است.
تنهایی
در صورت عدم حضور کاراکتر پدر، او گهگاهی حق دارد احساس تنهایی هم بکند. ولی خیلی گذرا. چون احتمالا صدای نق نق نوزاد خیلی زود او را به زندگی شیرینش برمیگرداند و او متوجه میشود که این احساس تنهایی اصلا اهمیتی ندارد.
حجوم احساسات ضد و نقیض
کاراکتر همراه با نوزاد گریه میکند، سر نوزاد فریاد میکشد که تو رو خدا ساکت شو (اوه چه تصویر ناب و ساختار شکنی از تصوراتی که درباره مادری داریم!)، وقتی دست کوچولوی نوزاد دور انگشت مادر حلقه میشود، با غلیان شور و شعف باورنکردنی مواجه میشویم.

درد فیزیکی
کاراکتر موقع دستشویی رفتن درد میکشد، حتما عمل دردناک دوشیدن شیر را خواهیم دید، و همچنین خیس شدن لباس کاراکتر در ناحیه پستانها.

خستگی غیرقابل توصیف
کاراکتر بالاخره بعد از پشتسر گذاشتن سختیهای فراوان (البته بعد از اطمینان بخشی به مخاطب که کودک در آرامش و امنیت کامل است)، در موقعیتهای غیرمتعارف (وسط میهمانی، پشت تلفن، صف فروشگاه و ...) به خواب فرو میرود.
با وجود تمام این چیزها کاراکتر ما با قدرت هرچه بیشتر به زندگی حرفهای و کاریاش باز میگردد ولی این بار دیگر دغدغههای سطحی و حسادت و رقابتهای کاری در اراده راسخش نفوذ نمیکند. چرا؟ چون با تولد فرزندش دیگر دنیا را به رنگ دیگری میبیند، همه چیز تغییر کرده، هیچ چیز به اندازه عشق فرزندش مهم نیست. دغدغههای کاری و حرفهای تا وقتی ارزشمند هستند که کاراکتر مجبور نباشد نقش مادری را در درجه دوم اهمیت قرار بدهد. وجود فرزند به طرز معجزهآسایی مشکلات زندگی عشقی و رابطه را هم کمرنگ میکند.
آیا واقعا حاملگی و مادری برای همه زنها اولویت زندگی است؟ یعنی هیچ زنی نیست که نخواهد زندگی حرفهای اش را فدای مادری بکند؟ چرا نویسندگان به ندرت میتوانند درگیری موجود در درونمایه داستان را چیزی غیر از درگیری با مفهوم مادری برای زنها ببینند؟ آیا واقعا زنها نمیتوانند خودخواه باشند؟ آیا زنها نمیتوانند مادران بدی باشند؟ آیا زنها قادر به ول کردن فرزندانشان نیستند؟ آیا نمیشود زنی را متصور شد که قید مادری و خانواده و بچههایش را بزند و برود پی کار دیگری؟
بگذارید از شما یک سوال بپرسم: اگر در یک داستان پرتعلیق عاشقانه که کاراکتر زن باید بین برگشتن به زندگی با همسر و فرار با معشوقهاش یکی را انتخاب کند، متوجه شوید که دو بچه کوچک در خانه چشمانتظار مادرشان هستند، آیا همچنان داستان برای شما تعلیق دارد؟ آیا تعلیق در همان لحظه برای شما خنثی نمیشود؟ آیا ته ذهنتان به این فکر نمیکنید که «در هر صورت که بچههاش رو ول نمیکنه»؟

از طرف دیگر در اکثر مواقع، وقتی کاراکتر زنی با درگیریهای روانی یا گذشته مرموز و دردناک به تصویر کشیده میشوند، به احتمال زیاد یا تجربه سقط جنین داشتهاند، یا تجربه مرگ فرزند. آیا هیچ مشکل و درگیری روانی و عاطفی دیگری نیست که بتواند زندگی یک زن را این چنین تحت تأثیر قرار دهد؟ آیا تصور این که زنی با سقط جنین کنار آمده باشد ممکن نیست؟
تلاشهایی که در جامعه و رسانهها و شبکههای اجتماعی برای تقدسزدایی از نقش مادر میشود، بسیار ستودنی است اما مسئلهای که وجود دارد این است که به نظر میآید زن باید همیشه باید به یک چیزی مقید باشد. باید همیشه بدانیم که لنگر سنگینی هست که زن را در یک نقطه ثابت نگه دارد، چه تعهد به همسر و خانواده باشد، چه عشق بیقید و شرط به فرزند. زن غیرمقید اساساً چیز خطرناکی است که حتی رسانه هم جرات نشان دادنش را ندارد.