به مناسبت هفتهی ملی سلامت مردان (هفتهی اول اسفندماه)
ابتلا به مشکلات روانشناختی از نظر جنسیتی تفاوت چندان چشمگیری ندارد اما بعضی از مشکلات میتواند در مردان بیشتر، شدیدتر و جدیتر باشد. با این حال، بهدلایل مختلفی مردان کمتر دربارهی مشکلات روان خویش صحبت میکنند، از جملهی این دلایل میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
نقش سنتی مرد در جامعه باعث شده که مردان باید احساسات خود را پنهان کنند، چون در بسیاری مواقع نانآور هستند باید خود را علیرغم ضعفهای درونی قوی نشان دهند و جوری رفتار کنند که انگار قادر به کنترل همه چیز هستند. مثلا در مواقعی که یکی از افراد نزدیک فوت میکند مردان به دلیل مسائل فرهنگی از گریه کردن و سوگواری پرهیز میکنند چرا که از کودکی بارها به آنها تذکر داده شده «مرد که گریه نمیکنه». لازمبهذکر است مردان به علت ساعتهای کاری طولانی و مشغلههای مالی کمتر به سلامت جسم و روان خود میپردازند و بهعلاوه، ترس از انگ خوردن یا مورد تبعیض واقع شدن و نیز نگرانیِ از دست دادن شغل میتواند از دلایل دیگر پنهان کردن مشکلات روانی باشد.
همهی این عوامل باعث میشوند مردان دیر به روانپزشک یا روانشناس مراجعه کنند وهمین امر باعث میشود بیشتر دچار عوارض اختلالات روانی شوند. مثلا با وجود بیشتر بودن اقدام به خودکشی در زنان، مردان بیشتر در اثر خودکشی فوت میکنند چون روشهای کشندهتری برای پایان دادن به زندگی خویش برمیگزینند، امری که خود میتواند بهعنوان نشانهی شدت اختلالات روان مثل افسردگی در نظر گرفته شود.
مطالعات نشان دادهاند که هر چه فرد برای درمان مشکلاتی مثل افسردگی یا اضطراب شدید دیرتر برای گرفتن کمک حرفهای اقدام کند، بیماری شدت مییابد، تا جایی که در بعضی موارد فرد حتی حوصلهی خروج از منزل و مراجعه به درمانگر را هم ندارد.
با توجه به این مقدمه، باید گفت که نشانههایی از بیماریهای روان است که در مردان ممکن است بیشتر دیده شود و باید جدی گرفته شوند. بنابراین اگر این علایم را در خود یا فرد نزدیکی مشاهده کردید برای دریافت کمک به روانپزشک مراجعه کنید:
تحریکپذیری
احساس خشم، زود از کوره در رفتن و پرخاشگری کلامی یا فیزیکی
پناه بردن به مصرف دخانیات، الکل و مواد
رفتارهای پر خطر مثل قماربازی، سکس محافظت نشده با افراد متعدد و...
احساس فرسودگی و زود خسته شدن
کنارهگیری از جمع
غیبت از تحصیل یا کار
ناتوانی در تمرکز
احساس نگرانی زیاد و پایدار
افکار تکرار شونده راجع به مرگ، آرزوی مردن، افکار خودکشی و برنامهریزی برای خودکشی
در پایان، میتوان برای حفظ سلامت روان راهکارهایی پیشنهاد کرد که بعضی از مهمترین آنها از این قرار هستند:
ارتباط با دوستان صمیمی و خانواده
فعالیت فیزیکی منظم حداقل ۵ بار در هفته و هر بار ۳۰ دقیقه
پرهیز از مصرف دخانیات، الکل و مواد
رژیم غذایی سالم (اکثرا میوه و سبزیجات و مصرف کمتر فراوردههای حیوانی و چربیهای اشباع)
یادگیری یا تقویت مهارتهای مهمی مثل برقراری ارتباط موثر، حل مساله، کنترل خشم، مدیریت اضطراب و...
و در آخر، ابراز بیشتر احساسات و به رسمیت شناختن آن از طریق بیان کلامی در محیطی امن