مهراد میلانلو − ۹۹
مدت زمان خواندن متن به دقیقه: ۴ دقیقه
نه خالی و پوچ، نه فوقالعاده؛ کلیشهای
یادت میآید یک ساعت پیش در کدام مختصات جغرافیایی نفس کشیدهای؟ شاید. دیروز را چهطور؟ نمیخواهم به یکی دو سال اخیر برگردم. چون محال است بهجز تصویر مبهم و گذرایی از اتفاقات چیزی را به یاد بیاوری. در حد ده روز هم برای فراموش کردن «کجا بودم؟» کافیست. مسئله این است: چقدر زمان برای فراموش کردن «چه کسی بودم؟» نیاز داری؟
قبلها عادت شبانهات کلنجار با خیالات بود. آنقدر با علاقه طناب متصل به دنیای وهم را میکشیدی که تصویر افکار سردت را در دنیای واقعیت تجسم میکردی؛ پیش از این که به خوابی عمیقتر از سیاهی پشت پلکت بلغزی. پهنهای برای انتخاب حروف و چیدمانشان پیدا میکردی و مکالمه با عناصر شب را با زبان سکوت و لبخند آغاز میکردی. معمولا در تاریکیها کیبورد را به خودکار ترجیح میدادی. فرقی هم نمیکند؛ قلم، همان حرکت دستانت برای باز کردن حتی یک گره از کلاف بیمعنی ذهنت است. پنجره، سیاهی، سرما، ماه؛ همگی همنشین کلماتت بودند. گاه متنی بیقافیه و گاه قالب وزنی که از عنصری نامعلوم به ذهنت هجوم میآورد پذیرای کلمات آشفتهات بودند. آخرین شب را یادت میآید؟ آخرین بار بر روی کدام متر مربع از زمین نشسته بودی که ارتباط عمق وجودت با دنیای خیالات، چاشنی گرمای موهوم جملههایت را فراهم کرد؟ آخرین بیت شعری که از ذهنت راندی و به آغوش قلم و کاغذ نشاندی چه بود؟ مانند همیشه شعری عاشقانه بود یا اشعار اجتماعی توانستند تنوعی به سلیقهی ادبیات احساسیات بدهند؟ پیش از آرام شدن ضربانت، آخرین احساسی که در سیاهرگها به سوی تپش قلبت در جریان بود چه بود؟ آخرین اعدادی که در وصف زمان از روی ساعت خواندی چند بودند؟ زنجیرهی بیپایان از آخرینها! آخرینها همیشه کلیشهای هستند.
آخرین نتهایی که از سازم بیرون کشیدم را به یاد نمیآورم. آخرین کلاویهای که فشردم، آخرین چنگی که به سیمهایش زدم را به یاد ندارم. آخرین سایهای که روی جسم نقاشیات انداختی را یادت نیست. آخرین قوسی که هنرمندانه از تصویر پشت پردهی چشمانت طرح کردی، آخرین رنگی که روی کاغذ رسم کردی را به خاطر نداری. آخرین موسیقیای که با چشمان بسته و در حیاط تنهایی شنیدیم را نمیدانیم. سوار قطار آخرین رقصی که شکوه احساس را برپا میکرد شدیم، اما فراموشش کردهایم. نمیدانیم کدام چشمبرهمزدنی بود که تمامشان را گرفت؛ تمام استعدادهایی که در نوجوانیمان ریشه داشتند را. ذوقی که از نسخهی کودکمان سرچشمه میگرفت و بذر انگیزههایی که جوانیمان برای ورود به دنیای بزرگ جدیدمان کاشته بود را. اصلا آیا آن همه علاقه و میل به دویدن و دیدن و یاد گرفتن و نوشتن و نواختن و کشیدن و تجربه کردن هیچوقت درونمان وجود داشت؟ آیا همیشه همینطور بوده است؟ همیشه همینقدر کنار گذاشتن و فراموش کردن و رها کردن و بیخیالی راحت بوده است؟ به همین آسانی میشد برای ندانستهها هر چه تصور میکردیم را پاک کنیم؟ اصلا برای به کدام هدف رسیدن؟ برای کدام آرزو، آرزوهایی را دفن کردیم؟ آرزوهای دور و نزدیک، آرزوهای دستیافتنی یا آرزوهای غیرممکن، آرزوهای با دستخالی... آرزوهایمان کلیشهایست.
اگر از من راجعبه یک روز کاملا عادیام بپرسی و بهاندازهی کافی حوصلهی جوابی بهغیر از «سلامتی» را داشته باشم، حرفهای زیادی برای گفتن خواهم داشت. از نالههای تمامنشدنی این روزها، از این استاد و آن تیای و آن یکی نمرهی گرفته تا این ریکام و آن دانشگاه و فلان خبر جدید. اتفاق عجیبی هم نیست. کوچکترین نگاهی به اطرافمان، فراگیری این همه رخداد سنگین در روزمرگی جوانی که من و شما باشیم را تشخیص میدهد. اما اگر در همین حین بپرسی: «از زندگی چه خبر؟»، چند ثانیه مکث کرده و همیشگیترین جوابم «هیچ» است؛ دقیقا همان نقطهای که باید در تاملی عمیق فرو برویم و دنبال جایی بگردیم که این قدر نسبت به بیخبری از زندگی بیاهمیت شدیم. طبیعتا قرار نیست مانند رمانها اتفاق غیرمنتظرهای بیفتد و اولین واکنش، تلاش برای نشنیدن افکار است؛ ادامهی نادیده گرفتن علاقههایی که حداقل سالها با خود به اینور و آنور حمل کردیم تا یک روز فوقالعاده را برای بیرون کشیدن و شکوفا کردنشان در تقویم ثبت کنیم. همین روزهایی که میگذرند و به دنبال گذر عمر، میآییم و مینشینیم و میرویم. آنقدرها که بهنظر میرسد هم چشمبسته نیستیم و هدف و مقصدی هرچند مبهم را در نگاه دورتر میبینیم. نمیپرسم «کجا؟» چون شرح آیندهی نامعلوم و شروع احتمالی زندگی از صفر در نقطهی غریبی از جهان، کلیشهایست.
شرح بیحوصلگیها و روزمرگیهایمان طولانیست. نه از آنها میگوییم و نه افسانههای احساس آشفتهمان را میشنویم. میخواهیم بیخیال لحظههایی شویم که احساس زنده بودن میکنیم؟ میخواهیم چند ریالی شوق زندگی را از خندههای کوچکمان به جیب بزنیم و در آینه ناشناختهتر شویم؟ گمان نمیکنم نخواهی از دقایق خالی بیدغدغهات برای فقط خودت استفاده کنی؛ هیچ چیز به جز خودت. برای دیدن موقعیت ایستادن همین الانت در میان جادهی زندگی. پرداختن به کدام استعداد و علاقهی رها شدهی قدیمی چهرهی آشناتری در ذهنت ترسیم میکند؟ چرا دفعهی بعدی که با دغدغههایت غریبه بودی برای همان دلخواههایت وقت نگذاری؟ برای پرداختن به عمیقترها.، برای تنها بودن با خودت. البته بستگی دارد خودت را جسم بدانی یا روح و یا تلفیقی از جهان مادی و معنوی. اما این تویی که هوای تکراری اینجا را هر روز نفس میکشی و زندگی میکنی. هرچند که زندگی کلیشهایست!