هفتهی اول لندن، برای باز کردن حساب رفتم شعبهی Barclays در نزدیکی LSE. فکر کردم مثل ایران است، ده دقیقهای تمام است. خانم پشت باجه با لبخند گفت: Proof of Address؟
گفتم ندارم، تازه آمدم. گفت پس نمیشود. رفتم HSBC، همان جواب. برگشتم خانه با یک سوال: مگر حساب بانکی مگر چقدر میتواند خطرناک باشد؟
بعدا فهمیدم در انگلیس حساب بانکی، حق نیست، اعتبار است. به آن میگویند KYC - Know Your Customer. بانک باید بداند تو کیستی، کجایی، پولت از کجاست. برای مبارزه با پولشویی.
سه پند از سه هفته دوندگی:
۱. ما هویت را نشان میدهیم، آنها هویت را میسازند.
در ایران ما با کارت ملی هویتمان را ثابت میکنیم. در انگلیس تو باید هویت مالیات را بسازی. به آن میگویند Credit History. اگر تا حالا قسطی چیزی نخریده باشی، از نظر بانک تو وجود نداری. نامرئی هستی. برای همین من نامرئی بودم. دختر دانشجوی دکترای کمبریج، ولی با امتیاز اعتباری صفر.
۲. فقرِ مدرک، بدتر از فقرِ پول است.
من پول داشتم، ولی مدرکِ آدرس نداشتم. بدون قبض Council Tax یا قرارداد رسمی به نام خودت، هیچ کس به تو خانه و حساب نمیدهد. این یک چرخهی معیوب است: برای خانه، حساب میخواهی، برای حساب، خانه. سیستم انگلیس عمدا این چرخه را ساخته تا آدمِ بیریشه نتواند راحت وارد سیستم مالی شود. امنیتش بالاست، ولی بیرحم است.
۳. فینتکها چطور این بازی را به هم زدند؟
آخرش با Monzo حساب باز کردم. بدون شعبه، فقط با پاسپورت و یک ویدیوی سلفی. در پنج دقیقه. Monzo فهمیده بود مشکل KYC نیست، مشکلِ بانکهای سنتی است. آنها به جای اینکه از من قبض بخواهند، از تکنولوژی برای شناخت من استفاده کردند.
عصر در گوشه اتاقم موقع نوشیدن قهوه به این فکر میکردم چرا در ایران پولشویی راحت است و در لندن سخت. چون آنجا بانک قبل از اینکه به تو پول بدهد، از تو داستان میخواهد. اینجا بانک فقط از تو امضا میخواهد.
ما فکر میکنیم سواد مالی یعنی دانستنِ تحلیل تکنیکال. سواد مالی یعنی فهمیدن اینکه چرا سیستم به تو اعتماد نمیکند. و چطور باید آن اعتماد را بسازی، نه بخری.
شما تا حالا برای کسی مجبور شدید ثابت کنید که خودِ خودتان هستید؟