
کرونا، به طرز بی سابقه ای و بدون هیچ پیش بینی تمام ابعاد زندگی ما را تحت تاثیر قرار داده است. هسته مرکزی این تغییر، انسانها هستند. اگر آدمها اینقدر باری به هر جهت و بی هدف و بی هویت نبودند تا الان این بیماری ریشه کن شده بود. ویروس زنده نیست و بیشتر از ده الی دوازده روز خارج بدن زنده نمیماند، پس اگر همچنان در عالم انسانی وجود دارد و باعث مرگ و میر می شود عامل آن میزبانی است به نام انسان. انسانی که راه بسیار ساده ای مثل ماسک زدن و فاصله گرفتن برای جلوگیری از بیماری دارد، انسانی که برایش نه خودش مهم است و نه همنوعش، این انسان ترجمه زنده کلمه بیشعوری است و بیشعورها به شهادت تاریخ تنها به درد انقراض می خورند.
فراموش نکنیم که مرگ اجتناب ناپذیر است. تمام کسانی که رعایت می کنند هم، در معرض بیماری و احتمالاً مرگ هستند اما بنا به اصول منطقی، احتمال بسیار کمتری دارند و اگر هم آلوده بشوند با حجم کم ویروس آلوده می شوند و احتمالاً عوارض کمتر خواهد بود.
در این روزها مجدداً داستانهای آخرزمانی رونق گرفته اند. از این که در آینده ثروتمندان زمین را ول می کنند و به مریخ لوکس می روند، یا رباتها به عنوان هوش برتر انسانها را کنار می زنند و حاکم می شوند و دیگر صحبتهایی از این دست.
اگر از ادعاهای مذهبیون جهان که احتمالاً مشغول تدوین تئوری های عذاب الهی هستند بگذریم عمده داستانهای آخرالزمانی بر نفی الهیات استوارند. مادی گرایی صرف و این که خالقی نیست، نبوده و نخواهد بود.
سالهاست که به نظر می رسد این بحث از ریشه اشتباه است. شما نمیتوانید کسی را به راه راست خودتان منحرف کنید. برخلاف ادعای مذهبیون سنتی، لااعتقادی و بدوبیراه گفتن شما به خدا و مقدسات تغییری در جهان خارج ندارد، البته که رفتار شما دارد. اگر طبیعت را نابود کنید، جنگلها را از بین ببرید، حقابه منابع طبیعی را قطع کنید، هوا، آب و خاک را آلوده کنید بی جواب نمی مانید. اما اگر وسط جاده بایستید و به خدا فحش بدهید آب از آب تکان نمیخورد، در جهان خارج البته.
جهان درون ما که برگرفته از باورهای ما، انتخاب های ما و منش زندگی ماست جدا از جهان خارج است و البته در آن تنیده است. اما ما به عنوان انسان، به صورت بالقوه، توان آن را داریم که از جهان خارج منفک شویم و تنها در جهان خودمان زندگی کنیم، مثل بسیاری از عرفا، یوگی ها و جوکی ها. البته این انتهای خط است که شما روی آتش راه بروید و هیچ اتفاقی برایتان نیفتد. در زندگی روزمره هم شما میتوانید خودتان را طوری تربیت کنید که نیمه پرلیوان برای شما پررنگ تر از نیمه خالی باشد و یا بالعکس.
پس این که جهان خالقی دارد، این خالق کیست و چه صفاتی دارد انتخاب شماست، انتخابی که مشخص می کند شما در جهان خارج کیستید و چه منشی دارید. آیا خالق شما انتهای علم، شعور، محبت، عشق و زیبایی است و از روح خود، که جوهره هستی وی است، در شما دمیده و شما جانشین وی هستید؟ شما مراقب و نگاهبان و مسئول در مقابل کل خلقت، از خودتان و دیگران هستید و ارزش ذاتی شما، ارزش های انسانی شما، هویت و شخصیت یگانه شما برتر از تمامی داشته های مادی شماست؟ یا نه، شما در جهان کر و کور و گیجی زندگی می کنید که همه در حال رقابت اند تا سهم دیگری را از وی بقاپند و به دیگران مسلط شوند؟ جهانی که رو به زوال است؟
هر چه هست این انتخاب شماست. هیچ کدام از نظریه ها، حتی نظریه بیگ بنگ، اثبات نشده اند و تنها نظریه اند. پیش بینی های آینده که از آن هم بی پایه تر و سست تراند. چرا که آینده بر مسیر اکنون استوار است و این مسیر همین الان به بن بست جدی خورده و نژاد بشر، نژاد فعلی بشر، بشر تکنولوژیک را مورد تهدید قرار داده است.
حتی در یک نظر خیلی سطحی، لازم نیست خیلی هم خداباور باشیم تا بفهمیم بسیاری از توصیه های خداوند برای شادی پایدارتر و عمیق تر ما بوده و نه محروم کردنمان. لفظ بیشعور، یک فحش یا ناسزا نیست بلکه کاملاً لفظی است سزا برای کسانی که مغزشان را به کار نمی اندازند تا حتی به سود و زیان اعمالشان فکر کنند. زمان می گذرد و نسل بشر تجربه می اندوزد. چرا تمدن های کهن باورهای اخلاقی محکم تری دارند؟ چرا که اینها درس خود را در گذر هزاران سال آموخته اند و در حافظه ژنتیکی خود ذخیره کرده اند. اخلاقیات، پرهیزگاری، خودخواه نبودن، مسئولیت پذیری و بقیه توصیه های خدایی انسان را به زندگی زیباتر و سالم تری رهنمون می کنند. انسانها اگر روز اول آن را نفهمند در گذر زمان و پس از آزمون و خطاهای بسیار خواهند فهمید. برای مثال،بشر برای زندگی نیاز به محبت، مثل یک جوی روان دارد که روح خود را زنده نگهدارد. تعارفات لفظی ما، که در طول تاریخ ما تنیده شده اند نه یک ریاکاری بلکه ابراز محبت لفظی اند که فضای روابط انسانی را گرم و دلپذیر می کند. البته که یک آدم ریاکار، نه تنها از تعارف بلکه از هر جنبه دیگری یک دروغ و یک ریا می سازد اما وقتی دوست شما در عین خستگی شما را به خانه اش دعوت می کند هم شما و هم او میدانید که این یک تعارف است و معنی آن این است که چقدر خوب بود که شما می توانستید مدت زمان بیشتری را در کنار هم سپری کنید. این را ابراز محبت می نامند.
به هر حال، ما در زمانی زندگی می کنیم که باید مفاهیم اولیه را هم برای خودمان تعریف کنیم وگرنه در فضای رسانه ای اکنون، نه فقط دروغ که کلاهبرداری و قلب حقایق موج می زند. بلایی به سرتان می آورند که به ریشه و پدر و مادرتان ناسزا بگویید و از بی ریشگی خود، خوشحال هم باشید! هول انگیز است.
اما ما آزادیم، آزاد آزاد آزاد، تنها اگر باورمان این باشد. هر انسانی در انتخاب های خود آزاد است، پس باید فکر خود را به کار اندازد، از ظاهر فراتر رود، در اندرون خود و جهان بیرون خود بیاندیشد و بهترین انتخاب را برای خود تشخیص دهد. و البته که این کار زحمت دارد، فکر کردن زحمت دارد، تصمیم گرفتن زحمت دارد و چه کاری راحت تر از این که دیگران فکر کنند، تصمیم بگیرند و ما فقط دنباله رو باشیم. اما حیف است که این عمرعزیز، که میتواند به لمس ظریف ترین و زیباترین لحظات بگذرد هرز برود و سرآخر جز پوچی از خود بر جای نگذارد، حیف است.