
از سختترین کارها، نشان دادن نتایج کارهایی است که عادی شدهاند.
زمانه ما را به بسیاری نامها خواندهاند. از بدیهیات زمانه ما، دروغ است و فریبکاری، زمانه ما، زمانه فریب است و روزگار دروغ. دروغهایی گاه معصومانه و تقریباً همه دروغهای بزرگش از بدیهیات منطق، دروغهایی که با خونسردی محض گفته میشوند.
دروغگویان مذهبی در تمام تاریخ بشری پیشتاز بودهاند. از ابتدای قرآن تا انتهای آن مملو از اشاره به آنهاست به اندازهای که نیاز به ذکر منبع نیست. آنانکه به خدا دروغ میبندند، و چه کسی ظالمتر از آنهاست؟ از آیات اول سوره بقره به آنها برمیخوریم که به دروغ میگویند ایمان آوردیم و هرگاه با شیاطینشان خلوت میکنند گویند ما تنها استهزاء کنندهایم (1). بروید تا آخر قرآن که به زحمت سورهای از اینان خالی است. همه اینان در زبان به خدا و دین خدا ایمان داشتهاند. هم اکنون هم بدینگونهاند و حتی اندکی تغییر نکردهاند. همانها که در زندگی خودشان از هیچ پلیدی رویگردان نیستند و در زبان مردم را به تهمتهایی کلان، که هر کدام از آن تهمتها جوابدهی سنگینی به دنبال دارد، متهم می کنند و به خدا دروغ میبندند و از راه خدا باز میدارند و برای راه خدا کجی میطلبند (2). راهی که جز به پرهیزگاری، درستی، عدالت و نیکوکاری نمیخواند و پرستش خدای یگانهاش نقطه اشتراک همه دینهاست (3). اما الان دین جدیدی ظهور کرده که دغدغهاش خدا نیست، خداباور نیست، معناگرا نیست، معنا برایش تزئین و دکور است، اما ادعا دارد که انسانمحور است، دغدغهاش انسان و انسانیت و آزادی انسان است، و به تمام معنا دروغ میگوید.
اگر این دین جدید به زبان ادعای فاشیستی داشت، یعنی خود به باورش به برتری مرد سفید اعتراف میکرد حداقل میشد اعتبار صداقت را به او داد. اما این دین جدید با این حجم جنایت که بر پایه دروغ محض بنا شده به یگانگی نوع انسان اصلاً باور ندارد چه برسد که دغدغه انسانیت داشته باشد. دیگر به جایی رسیدهایم که اگر شما پناهجویی باشید که با قایق به کشور انگلستان رسیده باشید ممکنست به بردگی گرفته شوید و قوانین ضدبردهداری انگلستان در مورد شما صدق نمیکند. آیا انگلستان تا الان اعتراف کرده که هنوز بردهداری دارد؟!!!
برای ما که در آسیا زندگی میکنیم دروغگویان مذهبی کاملاً آشنا هستند. از زبان حافظ که همه خواندهایم: واعظان کاین جلوه در محراب و منبر میکنند چون به خلوت می روند..... تا سعدی و مولانا و دیگران و موارد بیشمار تاریخی تا اکنون که سردسته همه آنها احجامی به نام طالبان هستند که نامی برایشان متصور نیست و همگان عملاً قدرتی ندارند و آویزان به یک قدرت خارجی یا نیروی نظامی داخلیاند آن هم بسیار ذلیلانه. اما دین انسانمدار فعلی که نژادپرست دروغگوی عجیبی است برای ما آشنا نیست. و آشنایی یک قوم، یک فرهنگ، یک جمع عظیمی از مردم با یک محتوای معنایی بسیار زمانبر است. همانگونه که چند هزارسال برای ما زمان برده که با تمام روان خودمان درک کردهایم که فرای ماده و در معنا مفهوم زندگی را بجوییم و درک کنیم و پایداری کنیم، که بفهمیم آنچه که به ما خوشبختی و سعادت میدهد خوشبختی و سعادت همه همنوعان است، که همه ما عضوی از یک بدن واحد هستیم، همانطور هم زمان میبرد تا مفهوم استعمار غارتگر را بفهمیم. که استعمار غارتگر با فتوحات جهانگشای و لشکرکشیهایی که کل ایرانزمین را زیر یک شاهنشاهی واحد یکپارچه میکرد و انتها و ابتدایش با هم یکی بود متفاوت است. که این غارتگر با ما و در کنار ما زندگی نمیکند و تنها غارت میکند، بار میکند و میبرد. و با وقاحتی که خاص خودش است در چهره همه ما، از ایران زمین تا شبه قاره هند نگاه میکند و دروغهایی میگوید که از فرط عظمت، آدمهای فرهیخته را بیزبان می کند. که جواب بسیاری از وقاحتها دیگر کلام نیست. و این لب حقیقت است.
منتهی این جا یک نکته مهم است، این حجم از وقاحت و دریدگی و دروغگویی عادی شده است، اینقدر عادی که دیگر چندشآور نیست و به نظر طبیعی میرسد، به نظر طبیعی میرسد که دشمن، دشمن باشد، اینقدر طبیعی که دیگر برای کسی مهم نیست که دشمن را از قلم انداخته و هموطن را مقصر قلمداد میکند. از برنامههای مهوعی که فرامرزها در مورد جنگ تحمیلی ایران و عراق میسازند تا دعواهای سیاسی داخلی.
اما عادی شدن چیزی، هیچ ربطی به نتایج و ماهیتیش ندارد، استعمار غارتگر انگل، همچنان استعمار غارتگر انگل است، همچنان نیروی انسانی و منابع طبیعی را غارت میکند و میبرد. گیرم زبانش تغییر کرده باشد و در روی شما فحش ندهد، برای فرزندان گرسنه و قحطی زدهتان مثل حیوانات گندم پرت نکند، دست نافرمانتان را قطع نکند و با دست قطع شده عکس نگیرد. همین کارها را میکند اما با دست خودتان، قدم به قدم، ذره به ذره، تکه به تکه.
این نکته تکراری را کنار بگذاریم و به نکته بعدی بپردازیم.
عرفان ایرانی در زمان حمله مغول متهم است که باعث بیعملی مردمان شده است. ما در آن زمان نبودهایم و تاریخ را هم همیشه فاتحان نوشتهاند. اما حداقل میدانیم که در خراسان بزرگ نسلکشی با شمشیر! با مقاومت مردمان، شهر به شهر، کوچه به کوچه همراه بوده است و عطار نیز از شهیدان است. زمانه ما نیز احتمالاً با همان اتهام روبرو خواهد بود اما بدون عرفان، بدون شناخت معنا، بدون درک زمانه خودمان از نظر آفریده و آفریننده نه به جایی میرسیم و نه دوام خواهیم آورد. نگاهی به تفسیرهای مشهوری که هم اکنون دست به دست می شوند و در مورد انقلابهای منطقه ما و پیشبینیهایش هستند بکنید. بسیار خونسردانه، حق به جانب، بدون اشاره به دخالتهای دولت متبوع و کاملا بر اساس مشاهدات. این تفسیرها مثل بقیه مطالب علمی کاملاً روان و بدون جانبداری و جهتداری خاص معنایی هستند. یعنی از نظر مفسر، بدی و فساد رو به پاشیدگی ندارد و برای این گسیختگی نباید آماده بود. طبیعی هم هست، بیش از دوقرن است که با همین فساد و زندگی انگلی ادامه دادهاند و به معنای واقعی کلمه، خدای را بنده نیستند. بر مبنای مشاهدات علمی آنها، میشود یک شبهقاره را با حدود یک هشتم ساکنین کره زمین بیش از دو قرن غارت کرد و همچنان به این غارت در قالب دیگری ادامه داد، آن مردم را از زبان و خط و فرهنگ خودشان عاری کرد و نادان کرد و همچنان ادامه داد. این داستانهای عذاب خداوند هم مربوط به عهد عتیق است و یاوهای بیش نیست، آن زمان از شدت کمی علم، عصر جادو بود، ما هم اکنون عالم به همه اسرار عالم هستیم و انسان تکنولوژیک به کره زمین پا گذاشته است، خدا هم مجبور به سرخم کردن مقابل ماست. معنا و حال خوش مربوط به آن را هم به عنوان تزئین و دکور در قالب مدیتیشن و یوگا و کریسمس و والنتاین و ... بدون هیچ پشتوانه ریشهدار و معنای مجرد و باز هم با دروغ و ادعای کرکننده به مردم قالب میکنیم و هر زمان هم که لازم شد بدون این که هیچ چیزی عمدی یا شخصی باشد برای بیزینس (که خدای اول و آخر ماست) کنار میگذاریم و به جلو می رویم و moving on…..
این فلسفه را شما پشت تمام محصولات فرهنگی آنها میبینید. و همچنین بیترسیشان را، از هیچ چیزی نمیترسند و پروا ندارند.
همه اینها هم عادی شده است، مبارزات ضداستعماری به تاریخ پیوسته و آنچه که دیده میشود تنها جنگ قدرت است حتی اگر در قالب مبارزه با هژمونی جهانی باشد.
اگر بخواهیم اندکی شاعرانه به زمانه خودمان نگاه کنیم باید گفت که قهقهه مستانه ابلیس در همه جا طنین افکنده: که حتما از بندگانت بهرهای معلوم را برمیدارم و قطعاً آنها را گمراه میکنم و به آرزو میاندازم و به آنها فرمان میدهم تا گوش چهارپایان را بشکافند و و فرمان میدهم در آفرینش خداوند تغییر ایجاد کنند....(4)
بسیار خوب، چه باید کرد؟ به عنوان یک باورمند به پروردگار جهان چه باید کرد؟
اول آن که باید بدانیم ما، خود ما، صاحباختیار چه چیزی هستیم. ما صاحباختیار خودمان هستیم در مدتی محدود به نام عمر. با ذکر دو نکته مهم.
اگر شما بخواهید نیکوکار باشید صاحباختیار خواهید بود، صاحب نظر، صاحب اثر، صاحب اجازه که بدانید چه میخواهید بکنید. جهان تا همین اکنون فقط رو به نیکی داشته، فقط حق و عدالت و درستی به راه خودش ادامه داده و بقیه پلیدیها به طور ناخواسته پلی شدهاند که نیکی از روی آن عبور کرده و به جلو رفته است. در صورت نیت درست و خالص، کاری که شما میکنید به بار خواهد نشست، در درستترین و بهترین جای و زمان و مکان ممکن. اما در صورت بدی و پلیدی، همواره نخواهید دانست که آینده چه میشود و از تلاش شما نیروی نیک جهان چه بهرهای خواهد برد.
نکته دوم و بسیار مهم، آن چه که اصالت ذاتی و ماهوی دارد انسان است، انسان واجد روح خداست و برتر از روح خدا چیزی نیست. این انسان است که انتخاب میکند چه باشد، چه راهی برود و به چه چیزی برسد. وسایل همگی در اختیار او هستند. پس ادعای هیچ کسی از هیچ کسی موجودی نمیسازد، خواسته یا ناخواسته. خداوند، دین، حقوق بشر، آزادی و مفاهیمی از این دست، حتی خانواده و روابط فردی سالم میتوانند در خدمت خودخواهی، عقدهگشایی و تسکین موقت بیماریهای روانی انسان قرار بگیرند. ما میتوانیم و توانایی کامل این را داریم که حتی سر خودمان را کلاه بگذاریم و عمری را به غفلت سپری کنیم. بنابراین هم برای خودمان و هم دیگران، فراموش نکنیم که نفس ایمان، نفس ادعای حقوق بشر و نفس ادعای هیچ چیزی تغییری در انسان به وجود نمیآورد اگر در در پرتو آن دستاوردی نداشته باشد (5)
و کلام آخر: و زمانی که انسان از جانب ما رحمتی را بچشد و سپس آن رحمت را از او بگیریم قطعاً ناامید و ناسپاس خواهد شد و اگر بعد از مصیبتی که به او رسیده نعمتی را به او بچشانیم قطعاً خواهد گفت بدیها از من دور شد، همانا او بسیار شادمان و فخرفروش است، مگر.....
مگر کسانی که صبر کردند...
و کارهای نیکو انجام دادند...
همانا برایشان آمرزش و پاداشی سترگ خواهد بود. (6)
و هم اکنون در این زمانه سخت و بلاخیز، که هر کدام از ما ،به تنهایی و در جادهای سنگلاخ و ترسناک، باشلقش را به سر کشیده و در طوفان مهیب سرما و سوز استخوانسوز راه میسپرد، در این زمانه که فصل صیقل خوردن ماست، زمانی است که باید به فکر آن نیکیای باشیم که سهم ماست. که این انسان تکنولوژیک بیخدایی که به آفریدگارش کافر است از میان خواهد رفت و اگر ما از علمی که سهممان بوده، از هم اکنون، برای تخفیف آلام جهان و همنوعمان استفاده نکنیم، اگر دانشی که آفت شده و به جان جهان افتاده را به کار ترمیم نبندیم و در آن ماهر و توانمند نشویم با توکل به خداوند، حتماً روزگار دیگری خواهد رسید. روزگاری که در آن زمانه، زمانه نیکان خواهد بود. همانان که صبر کردند و شکیبایی نمودند و خود و دیگران را به شکیبایی توصیه کردند. جای ما در آن زمان هر جا که هست از همین اکنون تعیین خواهد شد، از همین اکنون.
منابع:
(1)بقره14
(2)هود19
(3)آل عمران 64
(4)نساء119
(5) انعام 158
(6) هود 11