
به مناسبت ویدیو TED Talk
https://www.youtube.com/watch?v=q-7zAkwAOYg
ویدیوی فوق گزارشی است از هفتاد سال تحت مطالعه داشتن عده ای برای بررسی علت خوشحالی در زندگی. سرآخر هم به این نتیجه می رسد که خوشحالی آدم ها در داشتن روابط انسانی است، از نوع امن و انرژی بخش.
یکی از سخت ترین نوع نوشتن ها در این زمان، نوشتن بی طرفانه، مستدل و خارج از بروز احساسات است. الان باید به مطالعه هفتاد ساله فوق چه گفت؟ خسته نباشید؟ دست شما درد نکند؟ ما که اصلاً نمیدانستیم آدمی به معنا زنده است نه به نان. خوشحالیم که یادآوری شد، نه، اصلاً آموزش دادید، چقدر عالی، چقدر عالی....
آقایی به نام بهراد ایکس، دو هفته پیش، مطلبی در ویرگول منتشر کرد با این عنوان که چرا انسانها بد می شوند؟ مروری بر توحش و ... زحمت زیادی کشیده و خلاصه کتابی هم ضمیمه کرده است، کتاب علمی است و کل مغز را پیاده می کند تا به شما بفهماند در توحش کجای مغز چه تغییراتی می کند. واقعاً این که ما همه دستاوردهای گذشته مان را با این همه زحمت سعی می کنیم دوباره به شکل جدیدی به خودمان قالب کنیم حیرت آور است. یعنی واقعاً ما نمیدانیم که چرا انسانها بد می شوند؟ واقعاً نمیدانیم انسان می تواند به کدام حضیض ذلتی سقوط کند؟ والله نیاز به غور در ادبیات فارسی نیست، در حد همان حافظ و سعدی و فردوسی، آن هم در خطوط اول جواب میدهد، نیاز به دانستن آناتومی و فیزیولوژی مغز نیست.
آقای سپهر سمیعی دیروز نقدی در مورد یک فیلم نوشت، فیلمی به نام مدفون شده. واقعاً نیاز به گفتن نیست که سینما بعد از دوره طلایی اش، به یک نحوه شکنجه آدمها بدل شده است. خواندن این متن کوتاه را توصیه می کنم، خوبست نگاهی به آخر خط بیندازیم، ما را از توهمات دور نگه می دارد. https://vrgl.ir/CTZen
به این شکل نمی شود ادامه داد، آدمیزاد به کورسو می افتد و سر آخر خاموش می شود.
مثال ها تکراری اند، حرف ها خسته کننده اند، توصیه ها کسل کننده اند، غرزدن ها بی اثرند. باید کاری کرد.
در واقع باید کاری نکرد. باید نخواست، باید نبود، باید نرفت. تاریخ ما پر از فشارها و حمله هاست. ما نکشیده روزگاران سخت نیستیم و در همه برهه ها خدا، انسانیت و پرهیزگاری ما را نجات داده است.
قدم اول خداست. اول باید خدا را یافت، خدا را پیدا کرد، با او ارتباط برقرار کرد. خدا مهربان ترین است و آفریده ای که در بهترین حالت آفریده (احسن الخالقین) را تنها نمی گذارد. واقعاً نمی شود جرات کرد و گفت آفریده ای که از روح خود در او دمیده است، آنقدر این حرف بزرگ است و آنقدر بشر این روزها حقیر و پست شده است که فکر کردن به این جمله هم فقط قلب انسان را به درد می آورد.
قدم بعد پرهیزگاری است. این خانه پلشت شده، کثیف و خراب شده را اول باید تمیز کرد. اول باید به آرامش و سکون رسید، اول باید تمام زباله ها را بیرون ریخت، از ذهن، روح، تن، و از همه مهمتر وقت. باید ایستاد، باید نفس کشید، باید هیچ کاری نکرد، لختی فقط گوش داد، آنقدر به همهمه ها گوش داد تا دور شوند، به زمزمه تبدیل شوند و سپس محو شوند. باید نشست، باید کاری نکرد. نباید مرگ در بزند، نباید در تابوتی زیر خاک مدفون شد، نباید وسط منجلاب توحش گیر کرد، نباید به پیری و عجز رسید تا ترمز کرد. در منجلاب و باتلاق جهان اکنون، دست و پا زدن معادل سریع تر غرق شدن است. باید ایستاد. در این ایستایی است که کشف خود حاصل می شود. در این ایستایی به برهوتی می رسیم که فکر می کردیم پر از داشته هاست، داشته هایی که از ابتدا نبودند، نه تنها سراب بودند که خود هیچ نبودند. اگر قبل از این خدا را یافته باشیم، در اینجاست که دعا و نیایش آغاز می شود. اینجاست که به توانایی تشخیص خوب و بد (فرقان) می رسیم. اینجاست که می فهمیم این زندگی تحمیلی ناآزاد، این بردگی مسلم، که نقاب آزادی به خود پوشیده، نقابی که بس تیره و پلید و کثیف است، کثیف از دروغ هر لحظه، این زندگی تحمیلی ناآزاد، چه بلایی به سر آزادگی ما آورده است. هر انسانی که به این نقطه برسد راهی خواهد یافت، که انسان موجودی چاره جو و پویاست و نه منفعل و ایستا. و همین راه های روشن است که به یکدیگر خواهد رسید برای زایش جاده ای روشن.
قدم بعد انسانیت، نیکی و زیبایی است. از زمان ظهور زرتشت (که هزارسال اختلاف دارد) تاکنون، انسانیت و نیکی دغدغه ایرانیان بوده است. تا چطور پندار، گفتار و کردار نیک داشته باشند. زیبایی، که آبشخور حیات انسان است، ریشه در نیکی دارد. چشم و ذهن بشوریم که قرار است به ما بگویند که چگونه نیک باشیم، چگونه انسان باشیم، چگونه شاد و سربلند باشیم. اگر میدانیم که چه بهتر و اگر نمیدانیم هنوز گنجینه هایمان هستند. هنوز ما هستیم و نفس می کشیم، هنوز این ثروت بیکران دانش و حکمت و خرد در دستان ماست. هنوز ما نقشه راه های فراوانی به نور داریم که در زیر غبار اندکی خفته اند. آنها را بیدار کنیم، با سر انگشتمان، با چشمانمان و با روحمان.
نگذاریم در خور و خواب و خشم و شهوت، بپوسیم و بگندیم و هیچ شویم. که حق ما، روحی آرام و بیدار است که به آفریننده اش بر خواهد گشت، در زمینی پاک و زلال جویبارانی از صداقت، شرافت و آگاهی... ( یا ایتها النفس المطمئنه....)
به نظر میرسد انسان مدرن چرخ را دوباره اختراع خواهد کرد، بخش اول