
امیدوارم کسی پیدا بشود و بتواند با این مفهوم متنی فانتزی بنویسد یا یک انیمیشن تولید کند. شبیه همان انیمیشن که نشان میداد بشر چطور از عصر حجر تاکنون پیش رفته و در این عصر تکنولوژی چگونه به نابودی محیط زیست و خودش برآمده است.
چه زمانی را به عنوان پدیدآمدن بشر روی کره خاکی ثبت کنیم؟ زمانی که موجودی شبیه به انسان پدیدار شد که خودآگاهی و انتخاب داشت. پس از این مقدمات، فرد قابلیت خلاقیت پیدا میکند.
بشر با محدودیت های مختلفی در زندگی روبرو بود، عمده آنها بر محور زنده مانی برمی گشت. چگونه غذا تهیه کند؟ چگونه غذا را نگهدارد؟ چگونه خودش را از گرما و سرما محفوظ کند؟ چگونه از شر حیوانات درنده مصون بماند؟ چگونه در مقابل انسانهای دیگری که در گرسنگی و بی سرپناهی مانده و به قصد حمله به وی نزدیک می شدند از خود دفاع کند؟ بشر برای تک تک اینها راهکار یافت، راهکاری که در دل طبیعت بود، بشر آموخت که چگونه از طبیعت به عنوان دوست و همیار خود استفاده کند. اما این امر مستلزم گذشت زمان بود، مستلزم آزمون و خطا، مستلزم گذشت نسل، که شاید هر نسل مدت زمان کوتاهی طول می کشید. بشر آموخت که چگونه قوانین طبیعت را پیدا کند، در جهت اهداف خود بیازماید و با طبیعت وارد تعامل شود. اما در ابتدا اینگونه نبود، طبیعت برای بشر به مثابه دشمن بود، سرما بشر را منجمد می کرد، گرما او را می سوزاند. اما بشر آموخت از سرما برای ذخیره کردن مواد غذایی استفاده کند و در گرما کشاورزی کند. خلاقیت بشر نسل به نسل به ارث رسید و کشف آتش و آهن، برای بشر نقطه عطف شد. با این دو کشف جدید، بشر توانست اختراعات دیگری داشته باشد و بهره مندی خود را از طبیعت بالا ببرد. اما همچنان با طبیعت در تعامل بود و توانایی وی در حدی نبود که بتواند بدون توجه به قوانین طبیعت تنها به نفع خود بیندیشد.
برنامه ریزی شاید از همان ابتدا، و شاید پس از شروع تکنولوژی ابتدایی آتش و آهن بخش جدایی ناپذیر بشر بود. هر چه مداخلات بشری بیشتر شد، برنامه ریزی و پیش بینی گریزناپذیرتر شد چرا که دیگر قوانین از پیش تعیین شده طبیعت به داد بشر نمی رسید. همچنان که بشر طبیعت را مطاع و منقاد خود می کرد قوانینی را هم بنا می گذاشت تا تضمین کننده نتیجه نهایی باشد.
و این گذشته بشر بود. بشر به آرامی راه می رفت و پشت سر خود رد پا به جای می گذاشت، تا انقلاب صنعتی از راه رسید و راه رفتن به دویدن و سپس به مسابقه دو رسید.
عقل و چاره جویی در مشکلات مادی بشر سیر بسیار سریعی یافت و بشر در راه خود دیگر مانع و رادعی ندید. آیا حرص بود یا غرور؟ یا هر دوی آنها که بشر به طبیعت پشت کرد و خود را خدا پنداشت. در قرن بیستم و قرن بیست و یکم دیگر خدا انسان است، قدرت های انسانی هستند، برای هر مشکلی باید به آزمایشگاه رفت و چاره را در علم و تکنولوژی جست. این زندگی انسان نو بود.
جمعی از دوستان گرد ادبیات و عرفان ایرانی جمع بودند و از هر گوشه سخنی می خواندند. عزیزی گفت اشراق ما را بیچاره کرده و از تمدن عقب مانده ایم. راست می گفت یا نه؟ معلوم نیست. اما آن چه مشخص است اشراق به ما کمک کرده است تا از همراهی در این جنون مادرکش مصون بمانیم، البته تا حدی! واقعاً تا حدی! چون بشر همه جا یکی است، شاید اگر ما هم در کوران انقلاب صنعتی بودیم باورمان می شد که خدا هستیم و قادریم تمام قوانین خلقت را تغییر دهیم.
به زندگی انسان نو برگردیم، زندگی خارج از معنا، تهی از هر گونه چیزی که نتوان آن را اندازه گرفت و بازتولید کرد، از آن ارزش افزوده ساخت و گردونه اقتصاد را چرخاند، گردونه ای که بیش از هر چیز تخریب می کند، زباله تولید می کند و می میراند.
حال در کجای تاریخ بشری هستیم؟ همان عصر حجر، چرا که طبیعتی که چنین مورد حمله واقع شده از خود واکنش نشان می دهد و مورد آزار را حذف می کند. طبیعت دشمن انسان شده و آن چه که بشر عصر تکنولوژیک کرده زمین را برای خودش غیرقابل زیست کرده است. انسان با طبیعت در آشتی نیست، این رابطه نابرابر تا کی ادامه می یافت؟
چرخه اقتصاد کنونی با تولید چه چیزهایی می چرخد؟ چرخه اقتصاد ابتدا برای انسان نیازسازی می کند، بعد نیازش را با تکنولوژی بعدی برطرف می کند و این چرخه را ادامه می دهد. در این میان، در حقیقت موجودی به نام انسان وجود ندارد، بلکه فقط عنصری مصرف کننده است، حقیقتاً زندگی هولناکی است.
قبل از این که منقرض شویم، این چرخه را بشکنیم. زمانه، تغییر کرده است. در گذشته برای هر اقدامی باید به دنبال رهبری می گشتی تا بتواند جمعی را به سوی هدفی مشخص راهنمایی کند. اما الان تنها مفاهیمی داریم که باید تک به تک به آن برسیم و هدفی مشخص وجود ندارد. برای سرمایه داری بدیلی وجود ندارد، آن چه که به عنوان جانشین گفته می شود تنها یک مدل بزک بی مایه خود سرمایه داری جهت زنده نگهداشتن این مرده ایست که روی دستمان مانده و ابرپولدارها را در حد زالوهای قبل از ترکیدن تغذیه می کند.
با وجودی که به عصر حجر نزول کرده ایم، اما از عصر حجر بسیار توانمندتریم. هر کدام ازما می تواند راهکاری را پیدا کند که چگونه با طبیعت آشتی کند و چگونه هماهنگ و همراه با قوانین طبیعت به زندگی پایداری دست بیابد. در این راه، بجز عقل و اندیشه، خدا و اشراق نیز با ماست.