آفرین یا آف یا اوف چه ساعت خوشخوابی
نقدی بر تئاتر بیحیوان
در اینجای جهان که ما هستیم تأخیر در اجرا و زیاد آمدن تماشاگر در نسبت با صندلی یک امر عادی شده؛ بعد هم هرج و مرج شروع و تماشاگر سرگردان؛ اما همهی اینها در ترکیب با کارگردان کم تجربه آش درهمجوشی میسازد که بسیار رنجاننده است. اگر این شلوغی توهم حرفهای و پر مخاطب بودن هم برای عوامل ایجاد کند که دیگر نور علی نور میشود.
از همهی اینها بگذریم و بگذاریم به حساب کم تجربگی؛ امیدوار میشویم که اجرا چنان ذهنمان را سرشار کند تا یاد این آشوب را هم نکنیم.
آنچه به چشم میآید در ادامه اما به خاطر من میگذراند که انگار عمدی توی سیستم تایید آثار برای ویران کردن مفهوم و ساختار تیاتر درکار است.
کارگردان بی آنکه مفهوم نام و جا و شخص را در فرهنگ غرب به ویژه فرانسه کاویده باشد؛ بی آنکه با پروست و تغییر سیر برخورد و تأثیر متقابل نام و جا و شخص آشنا باشد؛ بی آنکه کنش بودن امر ادبی در آن فرهنگ را بشناسد؛ بی آنکه کمدی بودن امر هویت وابسته به نام را بعد از یک زمانی در فرانسه درک کند؛ مفهوم دراماتیک هویت یابی را عریان بی دراماتورژی یا آدابتاسیون مناسب فرهنگ ایرانی بر صحنه ریخته است.
انتقال فرهنگی یک کنش دراماتیک به ادراک آن برای کارگردان و در ادامه اجراگر و تماشاگر میانجامد اما آنچه در این کار با آن روبرو شدیم روندی از اساس عکس بود.
بازیهای اغراق گرا و خالی از حضور در صحنهای حداقلگرا با متنی معنا باخته حاصل شناخت کارگردان است و انتقال آن به بازیگران.
عدم درک ریتم در حرکات موزون؛ عصبیت حرکات...
اصلن همهی این اصول تکنیکی را کنار بگذاریم کدام دغدغهی انسانی یا اجتماعی این متن بی ربط به مخاطب امروز ایران را بر صحنه میبرد کدام مرجعی جلوی حضور آثار شکل یافته را در کنار این آثار نمیدهد؟ اگر عمدی برای تهی ساختن تیاتر از معنا نیست؛ چرا چند اثر اخیر خالی از آدمهای جهانیست که ما در آن زیست میکنیم... بازبینها چگونه کار را شکل نایافته تایید کردهاند؟
یکی از دوستان به بنده گفتند کارگردان مدرس بازیگری هستند و مدرک کارشناسی ارشد هم دارند... خوب است ایشان مشاوری داشته باشند...
خطر اصلی این است که مخاطب فکر کند تیاتر کارهاییست که اخیرن در شیراز اجرا میشود...
حمید نشاط
تیر ۱۴۰۲
https://t.me/naghd_fara