
ضمیر ناخودآگاه بخشی از ذهن ماست که بسیاری از تصمیمهای ناخودآگاه (خودکار) و برداشتهای ما در آنجا شکل میگیرد. روانشناسان ضمیر ناخودآگاه را سرچشمهی خلاقیت، اندیشهها و احساسات شهودی، الهام و بیداری معنوی میدانند. بسیاری از افراد بر این باورند که هر شخص میتواند از ضمیر خودآگاه خود برای ایجاد تغییر در ضمیر ناخودآگاهش استفاده کند، و آن را به تغییرات قابل ملاحظهای در زندگی شخصی خود تبدیل نماید. به بیان سادهتر، اگر میخواهید دستاوردهای بیشتری داشته باشید (پول، چشمانداز شغلی یا فرصتهای دیگر) باید خودتان را ارتقا دهید. زمانی که یاد بگیرید چطور طرز تفکر خود را تغییر داده و به قدرت ضمیر ناخودآگاهتان متصل شوید، زندگی شادتر و موفقتری خواهید داشت.
اصلیترین وظیفه ضمیر ناخودآگاه حفظ ثبات و ایجاد پایداری در وضعیت روانی است. در حقیقت ناخودآگاه انسان هر چیز که باعث بروز تنش و اضطراب میشود را از دسترس خودآگاهی یا همان هشیاری انسان دور میسازد. با این حال زمانی که بار هیجانات منفی در زندگی افزایش مییابند و فرد بیش از حد معمول از مکانیزم های دفاعی استفاده میکند، محتوای ناخودآگاه از مجاری مختلف و اغلب به صورت نمادین سرریز شده و به صورت تغییر شکل یافتهای در معرض آگاهی قرار میگیرند. ناتوانی در درک این موضوع و سرکوب هرچه بیشتر مشکلات پیرامونی در نهایت به بروز اختلالات نوروتیک و سایکوتیک میانجامد.

برای اینکه از قدرت ضمیر ناخودآگاه مطلع شوید شخصی را در نظر بگیرید که عزیزی را به صورت غیر منتظره ای از دست داده است این شخص در حالت آگاه و در سطح خودآگاه می داند که این اتفاق افتاده است ولی از آنجایی که این موضوع می تواند ضربه بزرگی به آن شخص بزند ضمیر ناخودآگاه وارد عمل می شود و با تکرار کلماتی مانند باورم نمی شود، اصلا نمی توانم باور کنم و… شخص را در یک حالت شوک قرار می دهد.
ضمیر ناخودآگاه با قدرتی که دارد مسائلی که برای ما غیر قابل باور هستند و ممکن است که به ما ضربه وارد کنند را فیلتر می کند.
به طور مثال شاید برای شما یا آشنایان شما اتفاق افتاده که در یک سینمای ۳بعدی نشسته اید و در حال تماشای فیلمی ۳بعدی هستید. با آگاهی کامل می دانید که این فقط یک تصویر بی خطر است و واقعیت ندارد ولی همین که چیزی در فیلم به سمت شما پرتاب می شود یا موجودی به شما حمله می کند ناخودآگاه می ترسید و یا سرتان را به عقب می کشید.
حس ترس و ناراحتی در هنگام انجام یک کار جدید یا متفاوت، نشانه فعال شدن ضمیر ناخودآگاه می باشد. ضمیر ناخودآگاه شما واکنش هایی را طبق الگوهای رفتاری تثبیت شده در آن، بروز می دهد.
از مزایای قدرت ضمیر ناخودآگاه می توان به موارد زیر اشاره کرد:

ضمیر ناخودآگاه ویژگیهایی دارد که برخی از آنها عبارتند از:
ضمیر ناخودآگاه انسان کاملاً شبیه یک مسئول بایگانی عمل میکند و از هیچ چیز به راحتی نمیگذرد. هرچقدر یک رویداد بار هیجانی بیشتری داشته باشد و احساسات عمیقتری را در ما پدید آورد بخش بزرگتری را در ضمیر ناخودآگاه اشغال میکند. به طور کل میتوان گفت ناخودآگاه ما شامل احساسات، افکار، غرایز ابتدایی، عادتهای ناخودآگاه یا همان واکنشهای اتوماتیک، ترسها و میلهای پنهان است.
امروزه تحقیقات مختلفی روی مغز انجام شده است که تایید می کنند چیزی به نام پردازش ناخودآگاه وجود دارد. در راستای همین پژوهشها، بسیاری از دانشمندان و فعالان در حوزه روانشناسی دریافتهاند که تنها ۵ درصد از فعالیتهای شناختی ما (تصمیمگیریها، احساسات، اعمال و رفتار) آگاهانه شکل میگیرند در حالی که ۹۵ درصد باقیمانده توسط ضمیر ناخودآگاه انجام میشوند.
ناخودآگاه چیزی نیست که یک شبه شکل بگیرد و تنها در مواقع خاصی فعال باشد. این گستره روانی از لحظه تولد در حال رشد و گسترش است و تا آخرین لحظات عمر نیز فعالیت خود را ادامه میدهد. حتی در مواقعی که عقل رو به زوال میرود و یا انسان درگیر آشفتگیهای روانی شدید است، ناخودآگاه هم چنان فرایندهای خود را پیش میبرد.

درست است که ناخودآگاه همواره تلاش میکند تا مفاهیم و موضوعات ناخوشایند را از دسترس ما دور نگه دارد، با این حال محتوای موجود در ناخودآگاه کاملاً غیر قابل دسترس نیست. چراکه موضوعات ثبت شده در ناخودآگاه از مجرای خاصی تلاش میکنند تا به بیرون درز کنند. از جمله این مجاری میتوان به خوابهایی که میبینیم یا همان محتوای رؤیاها و اشتباهات لپی اشاره کرد. هم چنین فروید معتقد بود که با استفاده از فرایند روانکاوی و به کارگیری تکنیکهایی نظیر تداعی آزاد به کمک یک درمانگر میتوان سطح دسترسی به ناخودآگاه را افزایش داد و به بینشی کلی در مورد آن دست یافت. برای مثال ناخوداگاه گاه به صورت حس ششم خود را نشان می دهد.
ضمیر ناخودآگاه دارای دستورالعملها و وظایف خاصی است. دستورالعملهای اصلی ذهن، الگوها یا شیوههای تفکر هستند و واکنشهای طبیعی انسان بر اساس این الگوها انجام میپذیرد. در واقع ضمیر ناخودآگاه خاطرات ما را سازماندهی میکند و میتواند آنها را مانند یک فیلم یا جدول زمانی مخصوص ذهن ما، ثبت کرده و برای اتفاقات روزمره زندگی از تجربیاتی که قبلاً ذخیره شده بهره ببرد.
با وجود اینکه محتوای ناخودآگاه تمایل به بروز یافتن در سطح خودآگاه را دارد، ناخودآگاه در این باره بسیار زیرکانه عمل میکند. چراکه این محتواها را به شیوه ای تغییر شکل میدهد که ما حتی هنگام دیدن آنها در خواب، معنایشان را نمیفهمیم و به سادگی نمیتوانیم از این طریق به ریشه ترسها و نگرانیهای خود پی ببریم.
اتفاقات و رویدادهایی که دارای بار هیجانی منفی هستند و از طریق مکانیزمهای دفاعی به ناهشیار سفر میکنند، شاید امروز تأثیر خود را بر زندگی ما اعمال نکنند اما به دلیل باقی ماندن در حافظه ناخودآگاه، در درازمدت بر سلامت روان ما اثر گذاشته و در نهایت میتوانند موجب بروز انواع اختلالات نوروتیک و سایکوتیک شوند.

ضمیر ناخودآگاه انسان از قدرت بسیار بالایی برخوردار است و در صورت برقراری ارتباط موثر با آن، میتوانید آرامش روانی خود را تامین کرده و به خودشکوفایی برسید. جملات مثبت تاثیر بسیار زیادی بر روی ناخودآگاه انسان گذاشته و زمینه را بری موفقیت و شادکامی ایجاد میکنند، در این روش به نوعی از تلقین استفاده می شود. اما برخی مواقع برقراری ارتباط یا ضمیر ناخوداگاه تنها با چند جمله ساده امکان پذیر نیست و باید یک فرد متخصص یا روانشناس بین شما و ضمیر ناخودآگاهتان ارتباط برقرار کند.