
نادر نینوایی-محل برگزاری تئاتر موزیکال آرش، سالن تئاتر هتل اسپیناس پالاس است. هتل اسپیناس هتلی است که بر بلندای کوههای منطقه سعادتآباد تهران بنا شده است. ساختمان بلندی که برای نمایش تئاتر در کنارش ساختهاند، نمادی است از تهران مدرن امروز شاید.
مسیر شیبداری را در کنار ساختمان دنبال میکنم تا به در ورودی برسم. متصدی که دختر جوانی است، بلیت را چک کرده و میگذارد وارد شوم. دو ساعتی زودتر آمدهام و چندنفری بیشتر در سالن انتظار نیستند. کنار دیوارهای ورودی، تصاویری از ماکتها و لیوانهای فانتزی مزین به تصویر شخصیتهای نمایش آرش را به دیوار چسباندهاند و به شکل اینترنتی میفروشند. چه رویه نیکی! چه خوب است که ما هم در ایران صنایع فرهنگی را اندکاندک درک کرده و دستکم تلاشی برای بهرهمندی از آن کنیم.
در هالیوود سالهاست که نمایش فیلم و انیمیشن با محصولات جانبیشان گره خورده است. عروسکهای شخصیتهای انیمیشنها و فیلمهای هالیوودی، حتی در مواردی پیش از ساخت فیلم انیمیشن، ساخته شده و به فروش میرسند. ما در این گوشه دنیا اما از درآمدزایی از طریق صنایع فرهنگی بیبهره بودهایم.
یک ساعتی که میگذرد، جمعیت در سالن زیاد میشود و بازار عکسگرفتن با عروسکها و تزیینات سالن گرم. وارد سالن اصلی میشوم؛ بلیت یکی از صندلیهای طبقه همکف را دارم که اتفاقاً نزدیک به جایگاه ویآیپی است. خوشحالم از اینکه نمایش را اینقدر از نزدیک میبینم.
پیش از شروع نمایش، روی مانیتور نوشتهای میآید با این مضمون که جهت اطلاع آنهایی که حساس هستند، دو هنرپیشهای که در جریان نمایش همدیگر را در آغوش میکشند غریبه نبوده و سالهاست که زن و شوهرند؛ و خنده حضار.
شروع نمایش با یکی از موسیقیهای کیپاپ است؛ نفوذ فرهنگ کره در دل اساطیر ایرانی و دو کودکی که پیشزمینه روایی داستان را میچینند. فرم نمایش بر اساس اسطوره و حماسه شکل گرفته و روایتگر داستان آرش است.
امکانات سالن کامل است و یک سر و گردن بالاتر از دیگر صحنههای تئاتری کشور. پشت صحنه اصلی، نمایشگری است که تا سقف امتداد دارد و در دو گوشه نیز نمایشگرهایی به همین بزرگی تعبیه شدهاند. در نتیجه حاضران تصاویر ۳۶۰ درجهای را در سالن میبینند. درختی غولآسا نیز جزو تزیینات صحنه است و بخشی از ماجرا را شکل میدهد. چراغهای ویژه، نورپردازی دقیق و ترکیب تصاویر مانیتورها با شبیهسازی ریزش برف از سقف، ترکیب بندی صجنه را کامل میکند. سربازان تورانی چوبدستیهایی با سرهای اسکلت مانند به دست گرفتهاند. جالب آنکه در چشمهای جمجمههای روی عصاها هم نوری افروخته شده است و خلاصه، تا این حد توجه به جزئیات.
در میان بازیگران، بازی مهدی پاکدل در نقش پهلوان ایرانی، علی شادمان در نقش آرش و طناز طباطبایی در نقش سایهای که بر آرش ظاهر میشود، بیشتر از بقیه جذبم میکند.
اکشن نمایش را تا نهایت ممکن بالا بردهاند و بازار پشتک زدن و نمایش عضلات سربازان را داغ کردهاند؛ هر ترفندی برای جذابترشدن اجرا و جذب هرچه بیشتر مخاطب به کار گرفته شده است. تلاش زیادی شده که نسخهای عامهپسند از نمایش ارائه دهند و آن را امروزیتر کنند. اما چه حیف که با رفتن به این سمت، پرداختن به حرکات هنری و کنشهایی که مفاهیمی را در بستر اجرا منتقل میکنند، کمتر میشود. در واقع، از ارزش هنری اجرا کاسته شده و بر هیجان، اکشن و عامهپسندکردن آن افزوده شده است؛ بگذریم.
بازی رنگ با لباس بازیگران و نوری که بهموقع و با دقت روی افراد میافتد.
چه پرسپکتیوی میسازد دوری و نزدیکی صحنه، هنرپیشهها و ترکیب میزانسن با تصویر نمایشگرها؛ گویی تصاویر تا بینهایت ادامه پیدا میکنند.
در هر فراز و فرودی، آهنگی هم اجرا میشود. چه خوشآواز است دختر خوانندهای که در فضای پایین صحنه نشسته و گاهی میایستد و قطعهای میخواند؛سوزی دارد آوازش که در کلام نگنجد.
رنگهای جاندار، موشنگرافیک قوی، تصاویری که از مانیتورها پخش میشود و شور و شوق و عجله بازیگران در دویدن و اجرای نقش، ترکیبی خلق کرده که شبیه فیلم هوگوی مارتین اسکورسیزی است؛ رنگی، جاندار و پرهیاهو.
پس از کش و قوسهای فراوان و آبوتاب نمایشنامه با روایتهای جانبی و اصلی، سرانجام آرش بر فراز دماوند زانو بر زمین میکوبد، تیر را در چله کمان کشیده و رها میکند.
تیر و جان آرش یکی میشوند. تیری که میرود و در نزدیکی رود جیحون به تنه درختی مینشیند؛ خاکی که با این ازخودگذشتگی به باد نمیرود و مرزی که پاس داشته میشود..
در پایان نمایش بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، که در سالن حضور دارد تصمیم میگیرد چند کلمهای با مردم حرف بزند که البته با واکنش مناسبی از سوی حضار روبهرو نمیشود.
بعد هم مردم بازیگران را تشویق میکنند و سرانجام پرده نمایش فرو می افتد.