
فصل اول: چیزی که باقی میماند
باران از نیمهشب شروع شده بود و هنوز قصد نداشت دست از سر تهران بردارد.
قطرهها روی شیشههای بلند ساختمان سر میخوردند و خیابان را پشت لایهای خاکستری از آب و دود محو میکردند. کارن چند لحظه کنار پنجره ایستاد. پایین، خودروها با فاصلهای نامنظم از میان آب جمعشده در خیابان عبور میکردند. مردی با چتر شکسته سعی میکرد خودش را به آن سوی خیابان برساند.
گوشیاش لرزید.
پیام از سارا مدنی بود:
«امروز باید درباره مدارک بهرام وثوق صحبت کنیم. بهتره خودت بررسی اولیه رو انجام بدی.»
کارن پیام را دوباره خواند. نام بهرام وثوق برایش آشنا بود، اما نه آنقدر که بتواند بیدرنگ چهرهاش را به خاطر بیاورد. سالها بود که پروندههای خسارت از روی میز او میگذشتند؛ تصادفهایی که گاهی با چند عکس و یک گزارش کوتاه بسته میشدند و گاهی، با وجود تمام مهرها و امضاها، چیزی در آنها سر جای خودش نبود.
پاسخ داد:
«چه اتفاقی افتاده؟»
چند ثانیه بعد جواب آمد:
«وثوق سه هفته پیش فوت کرده. مدارکی از خودش به جا گذاشته که ظاهراً نمیخواسته مستقیم تحویل خانوادهاش بده. قبل از مرگ، همهچیز رو به دفتر ما سپرده.»
کارن گوشی را در جیبش گذاشت و به طرف میز رفت.
روی میز، پروندهای باز مانده بود که باید تا ظهر تعیین تکلیف میشد. دو گزارش از یک تصادف، با امضاهایی که از نظر ظاهری تفاوتی نداشتند، اما اعدادشان با هم نمیخواند. کارن دوباره یکی از صفحهها را برداشت و تاریخها را کنار هم گذاشت. تفاوت، کوچک بود؛ فقط چند روز. با این حال، همان چند روز میتوانست ترتیب رسیدگی به خسارت را عوض کند.
پرونده را بست و ساعت را نگاه کرد.
قرار ملاقات با سارا برای ساعت ده تنظیم شده بود.
سارا پوشهای خاکستری روی میز گذاشت.
«اینها همه چیزیه که از وثوق به دستمون رسیده.»
کارن صندلی را عقب کشید و نشست.
«خانوادهاش مدارک رو تحویل دادن؟»
«نه. خودش چند ماه قبل از فوتش با دفتر تماس گرفته بود. گفته بود مجموعهای از اسناد قدیمی داره که ممکنه در یک موضوع حقوقی اهمیت پیدا کنن. بعد از مرگش، طبق دستورالعملی که تنظیم کرده بود، مدارک به دفتر منتقل شد.»
«موضوع حقوقی مشخصی مطرح کرده بود؟»
سارا سرش را تکان داد.
«نه به شکل روشن. فقط گفته بود پیش از هر اقدامی باید اسناد از نظر منشأ، ترتیب و مغایرتهای احتمالی بررسی بشن.»
کارن پوشه را باز کرد. چند برگ گزارش، فهرستی از اقلام، دو پاکت کوچک و دفترچهای با جلد قهوهای داخل آن بود. کاغذها لبههای زردشده داشتند و بعضی از آنها با گیرههای فلزی به هم متصل شده بودند.
روی نخستین برگ، عنوانی تایپشده دیده میشد:
«گزارش حادثه جادهای ـ محور بندر انزلی به آستارا»
تاریخ وقوع حادثه: ۲۳ آبان ۱۳۸۸.
کارن صفحه را جلو کشید.
«دو نفر؟»
سارا گفت:
«دو زن. ناهید رستگار و مریم فرهمند. طبق مدارک موجود، یکی فوت کرده و دیگری به بیمارستان منتقل شده.»
«وثوق چه ارتباطی با پرونده داشته؟»
«سالها در واحد بایگانی و رسیدگی به خسارت کار میکرده. مدارک ظاهراً از پروندهای به جا مونده که اون زمان از مسیر شرکت بیمه بررسی شده.»
کارن به صفحه بعد رفت. شماره پرونده در بالای گزارش درج شده بود: ۲۰۹.
گزارش کوتاه بود. حادثه در یکی از جادههای فرعی حوالی رضوانشهر رخ داده بود. خودرو پس از خروج از مسیر واژگون شده و نیروهای امدادی به محل اعزام شده بودند. در بخش پایانی، وضعیت دو سرنشین ثبت شده بود؛ یک فوتی و یک مصدوم.
کارن گزارش را کنار گذاشت و سراغ نسخه دوم رفت.
چند سطر اول تقریباً یکسان بود، اما تاریخ ثبت تفاوت داشت. نسخه نخست در ۲۴ آبان ثبت شده بود و نسخه دوم دو روز بعد، در ۲۶ آبان. شماره یکی از پیوستها نیز تغییر کرده بود.
سارا پرسید:
«چیزی پیدا کردی؟»
«فعلاً دو نسخه از یک گزارش داریم که تاریخ ثبت و شماره پیوستهاشون یکی نیست.»
«ممکنه نسخه دوم اصلاحشده باشه.»
«ممکنه. ولی اصلاح باید منشأ داشته باشه؛ اسم اصلاحکننده، تاریخ تغییر، دلیل اصلاح و سابقه تأیید. اینجا چیزی از این موارد ثبت نشده.»
کارن دو نسخه را کنار هم قرار داد. تفاوتها کوچک بودند؛ آنقدر کوچک که شاید در نگاه اول به چشم نمیآمدند. اما کسی که نسخه دوم را آماده کرده بود، بهجای آنکه اصلاحات را مشخص کند، بخشی از اطلاعات نسخه قبلی را تغییر داده بود.
«این گزارشها از پرونده خسارت شرکت برداشته شدن؟»
«بله. دستکم همینطور به نظر میرسه. وثوق روی پاکت نوشته بوده که اسناد مربوط به رسیدگی اولیه به حادثهان.»
کارن به شماره پرونده نگاه کرد. سپس آن را در حاشیه دفترچهاش نوشت.
«نسخهای از سوابق پرداخت یا ارزیابی خسارت هم هست؟»
«چند برگ حسابداری و مکاتبه اداری هست. هنوز همهشون رو بررسی نکردیم.»
«فعلاً چیزی رو از ترتیب فعلی خارج نکنید. حتی ترتیب گیرهها و پاکتها هم باید ثبت بشه.»
سارا سر تکان داد.
کارن صفحه فهرست اقلام را برداشت.
ساعت مچی، کیف دستی قهوهای، حلقه نقره، دوربین عکاسی و گردنبندی با پلاکی کوچک.
در ستون توضیحات، مقابل چند مورد علامتهایی با مداد دیده میشد. یکی از آنها خط خورده بود و کنار دیگری عددی نوشته شده بود که بهسختی خوانده میشد.
کارن پرسید:
«اصل این فهرست همینه؟»
«تا جایی که میدونیم، بله. حداقل در مجموعهای که وثوق تحویل داده، نسخه دیگهای وجود نداره.»
«عکس اقلام؟»
«چند عکس پراکنده هست. هنوز بررسیشون نکردیم.»
کارن فهرست را روی میز گذاشت و دفترچه قهوهای را برداشت. کاغذهای داخل آن از دفتر جدا شده بودند. بیشتر صفحات خالی بود، جز چند یادداشت کوتاه، شماره و تاریخ. در یکی از صفحهها، جملهای با خودکار آبی نوشته شده بود:
«هویت هنوز تأیید نشده است.»
کارن انگشتش را روی عبارت گذاشت.
«این یادداشت مال چه تاریخیه؟»
سارا خم شد و به صفحه نگاه کرد.
«تاریخش مشخص نیست. وثوق ظاهراً عادت داشته یادداشتهاش رو بدون تاریخ بنویسه.»
کارن صفحه را کمی به سمت نور گرفت. زیر جمله، رد کمرنگی از نوشته دیگری دیده میشد؛ انگار کسی با فشار زیاد چیزی نوشته و بعد آن را پاک کرده بود. فقط چند خط نامفهوم باقی مانده بود.
«از این صفحه تصویر دقیق بگیرید. با نور مایل، نه اسکن معمولی.»
سارا گفت:
«بقیه مدارک هم باید همینطور بررسی بشن. بهخصوص پاکت دوم.»
کارن نگاهش را به دو پاکت کوچک دوخت. یکی باز بود و چند برگه داخلش دیده میشد. پاکت دیگر با نوار کاغذی بسته شده بود. روی آن، با خطی لرزان نوشته شده بود:
«پس از بررسی اولیه.»
«این رو باز نکردید؟»
«نه. وثوق تأکید کرده بود تا پیش از بررسی اولیه باز نشه. میخوام با صورتجلسه و در حضور افراد مسئول این کار رو انجام بدیم.»
کارن سر تکان داد.
«تصمیم درستیه.»
سارا پوشه دیگری از کیفش بیرون آورد.
«یه نامه هم همراه مدارک بوده. فکر کردم بهتره اول خودت بخونیش.»
نامه کوتاه بود و با دستخطی منظم نوشته شده بود:
«اگر این مدارک به دست شما رسیده، یعنی دیگر فرصتی برای اصلاح آنچه سالها پیش انجام دادم ندارم.
نمیدانم حقیقتی که در این پرونده پنهان شده، به نفع چه کسی تمام خواهد شد. فقط میدانم سکوت من بیطرفی نبود.
سالها تصور میکردم اگر چیزی را تغییر ندهم، مسئولیتی هم متوجه من نخواهد بود. حالا میفهمم گاهی همین دستنزدن، خودش نوعی انتخاب است.
از شما نمیخواهم کسی را محکوم کنید. فقط میخواهم پیش از آنکه این مدارک دوباره ناپدید شوند، آنها را همانطور که هستند ببینید.»
امضا: بهرام وثوق.
کارن نامه را تا کرد و روی میز گذاشت.
«از مرگش مطمئن هستید؟»
«گزارش پزشکی و گواهی فوت موجوده. سکته قلبی. مرگ طبیعی.»
«کسی از خانوادهاش درباره این مدارک چیزی میدونه؟»
«فقط میدونن بخشی از اسنادش به دفتر ما منتقل شده. وارد جزئیات نشدن.»
کارن دوباره به گزارش حادثه نگاه کرد. نام ناهید رستگار و مریم فرهمند در دو سطر جداگانه ثبت شده بود. کنار نام اول، وضعیت فوت و کنار نام دوم، انتقال به بیمارستان درج شده بود.
دو زن. یک حادثه. دو نسخه گزارش. فهرستی از وسایل که هنوز معلوم نبود هرکدام به چه کسی تعلق داشتهاند. و مردی که پیش از مرگش نوشته بود سکوتش بیطرفی نبوده است.
کارن پرسید:
«وثوق چرا حالا تصمیم گرفته مدارک رو تحویل بده؟»
سارا شانه بالا انداخت.
«نمیدونم. توی نامه توضیح نداده.»
کارن دفترچه را بست.
«برای بررسی، باید همه مدارک به ترتیب ثبت و اسکن بشن. هیچچیز رو از پاکتها جدا نکنید. نسخههای دیجیتال قبلی هم اگر وجود دارن، میخوام. تاریخ ایجاد فایلها، تاریخ آخرین تغییر و هر اطلاعاتی که درباره منشأشون داریم.»
سارا یادداشت کرد.
«به دستت میرسونم.»
کارن پرونده را به سمت خودش کشید و روی جلد سفید آن نوشت:
«پرونده ۲۰۹ ـ بررسی مقدماتی منشأ و مغایرت اسناد.»
زیر عنوان، تاریخ روز را ثبت کرد.
هنوز نمیدانست این پرونده قرار است چه چیزی را تغییر دهد. فعلاً فقط مجموعهای از مدارک ناقص بود که از مردی مرده به جا مانده بود؛ مردی که ظاهراً تا آخرین روزهای زندگیاش نتوانسته بود تصمیم بگیرد با حقیقت چه کند.
نزدیک ظهر، کارن به دفترش برگشت.
باران شدت گرفته بود. صدای برخورد قطرهها با پنجره، سکوت اتاق را پر میکرد. پوشه پرونده ۲۰۹ را کنار صفحهکلید گذاشت و تصاویر اولیه اسناد را روی نمایشگر باز کرد.
ابتدا گزارشها را با هم مقایسه کرد. اختلاف تاریخ ثبت، شماره پیوست و چند تغییر کوچک در متن. بعد فهرست وسایل را بزرگنمایی کرد. رد مداد در حاشیه یکی از ردیفها واضحتر شد، اما نوشته آنقدر محو بود که نمیشد با اطمینان خواندش.
کارن چند دقیقه به تصویر خیره ماند.
بعد پنجره دیگری باز کرد و اطلاعات ثبت پرونده را جستوجو کرد. نتیجهای که به دست آورد، با ترتیب اسناد موجود سازگار نبود. پرونده در ۲۷ آبان ۱۳۸۸، سه روز پس از نخستین گزارش، برای بررسی تطبیق هویتها از دسترس خارج شده بود.
او تاریخ را یادداشت کرد.
۲۴ آبان: گزارش نخست.
۲۶ آبان: نسخه دوم.
۲۷ آبان: خروج پرونده برای تطبیق هویتها.
اما در اسنادی که اکنون مقابلش قرار داشتند، هیچ نتیجهای از آن بررسی وجود نداشت.
کارن دستش را از روی ماوس برداشت. چند لحظه به صفحه خیره ماند و بعد دفترچه بهرام را دوباره باز کرد. جمله «هویت هنوز تأیید نشده است» در ذهنش تکرار میشد.
گوشی روی میز لرزید.
شماره ناشناس بود.
پیام را باز کرد:
«اسناد وثوق رو بررسی نکنید. بعضی چیزها با گذشت زمان درست نمیشن.»
کارن پیام را یک بار خواند. سپس گوشی را روی میز گذاشت و به پشتی صندلی تکیه داد.
اولین واکنشش پاسخدادن نبود. شماره را ثبت کرد، از صفحه تصویر گرفت و آن را در پوشه مربوط به پرونده ذخیره کرد.
بیرون، باران همچنان میبارید.
کارن به پوشه خاکستری نگاه کرد. تا چند ساعت پیش، پرونده ۲۰۹ فقط مجموعهای از اسناد قدیمی بود که باید منشأ و ترتیبشان بررسی میشد. حالا کسی، پیش از آنکه بررسی به نتیجهای برسد، از او خواسته بود دست نگه دارد.
او پوشه را بست، اما آن را به قفسه برنگرداند.
در برگه ثبت اقدامات نوشت:
«تأیید هویت افراد: نیازمند بررسی تکمیلی.»
بعد زیر آن، با خطی کوچکتر اضافه کرد:
«علت خروج پرونده از دسترس در تاریخ ۲۷ آبان ۱۳۸۸ مشخص نیست.»
برای نخستین بار، احساس کرد چیزی که از بهرام وثوق باقی مانده، فقط چند برگ کاغذ و یک دفترچه قدیمی نیست.
کسی هنوز نمیخواست این پرونده خوانده شود
پایان فصل اول
آیا شروع داستان برایتان جذاب بود؟
به نظرتان چرا کسی نمیخواهد پرونده ۲۰۹ دوباره بررسی شود؟
کدام بخش داستان بیشتر کنجکاوتان کرد؟
کسی هنوز نمیخواست این پرونده دوباره خوانده شود.