ویرگول
ورودثبت نام
.m.r.p
.m.r.pدو چشم و کنعان
.m.r.p
.m.r.p
خواندن ۸ دقیقه·۶ سال پیش

سلام ای آنکه نوشتن را دوست می داری

نکته هایی در باب نوشتن و خواندن

نوشته ی محمدرضا پریشی

بخش نخست :

خواندن

الف )
بیشترِ کسانی که می نویسند، برای" دیروز " می نویسند .
عدّه ایی برای " امروز " می نویسند .
و تعداد کمی هم هستند که بر " فردا " می نویسند .
.
نوشتن درباب انچه دیگران نوشته اند و یا حتی خواهند نوشت از تو یک نویسنده ی بزرگ نمی سازد .

خواندنِ آثار دیگران به تو می تواند بیاموزاند که راه های رفته دیگران را دوباره نروی.
فقط عبور از مسیرهای نو می تواند تو را به " کشف " و " غنا " برساند. کشف سوژه ها و موضوعات تازه ایی برای نوشتن و غنایی که بر عمق و محتوای قصه ی تازه ات بیفزاید.
.
کسی که می نویسد را نمی توان یک نویسنده نوجو یا نو قلم یا تازه کار خطاب کرد چرا که به باور من هیچ نویسنده ایی تازه کار نیست .
همه ی آنهایی که می نویسند کهنه کارند، چرا که قلم و توانایی نوشتنِ یک نویسنده از دوران کودکی و چه بسا از دوران جنینی شکل گرفته و به تدریج رشد کرده و حالا به نقطه ایی رسیده است که باید بنویسد ، مثل درختی که وقتی رشدش کامل می شود میوه می دهد.
ب )
و اما در طول تاریخ ادبیات جهان بوده اند کسانی که معتقد بوده اند که کار یک نویسنده فقط کشف بوده است و نه آفرینش ،
و آنها فقط چیزی را که از قبل پدید آمده بوده را جسته اند و یافته اند و نوشته اند و چیز تازه ایی پدید نیاورده اند .
در مقابل برخی دیگر هم هستند که نویسندگان و شاعران را خالقِ از صفر تا صد داستانها و رمانهایشان می دانند و معتقدند آنها جهانِ داستانشان را از هیچ آفریده اند و جهانی که درون کتابِ آنهاست ما به ازای بیرونی نداشته و مستقل از جهان واقعی ِ بیرون از کتاب است .
ج )
و اما نویسنده جز معتقدانِ به هر کدام از این فرضیات باشد نمی تواند خود را از مطالعه ی آثار نویسندگان گذشته بی نیاز بداند .
در جهان ادبیات ، و همچنین ایران و در زبان فارسی آثاری وجود دارند که کلاسیک و آثاری هم معاصر محسوب می شوند .

در تاریخ ادبیات هر کشوری ، آثار کلاسیک، آثار ِ مشخصی هستند که تقریبا کسی در ضروری بودن مطالعه ی آنها شکی ندارد و اکثر مردمان خواندن آثار کلاسیکِ زبان خود را از نخستین ضروریات ِ سوادآموزی کودکان خود می دانند .
در ایران ، جدا از بحث قرآن و کتابهای مذهبی ، اثار فردوسی و حافظ و سعدی و خیام و مولوی و بیهقی و باباطاهر و ... را آثار کلاسیک محسوب می کنند
البته باید توجه داشت که کلاسیک بودن لزوما به معنای قدیمی بودن و قدیمی بودن هم لزوماً به معنی کهنه بودن نیست .
اثار کلاسیک اثاری هستند که از قید و بند ِ"زمان" رسته اند و گرد و غبار گذر زمان بر رویشان ننشسته است ، انها متعلق به همه اعصار و زمانها هستند هرچند که لزوماً همزمان و معاصر ما نیستند .
مثلا این نوشته ی بایزید را چگونه می توان قدیمی و یا کهنه نامید :
"به صحرا شدم
عشق باریده بود
و زمین تر شده بود
و پای ِ مرد چونان که در گل فرو شود
در عشق فرو می شد"
و ایا می توان این نوشته را همعصر و هم سن این زمانه ندانست ؟

یا از مقالات مولانا ، این قطعه _ از میان خیل قطعات اینچنینی اش_ را بخوانید ، ببینید آیا می توانید بگویید قدیمی است و برای امروزیان مفید و قابل فهم و حظّ نیست؟
" گفت پیلی را آوردند بر سر چشمه ایی که آب خورَد. خود را در آب می دید و می رمید. او می پنداشت که از دیگری می رَمَد نمی دانست که از خود می رمد.
همه اخلاقِ بد، از ظلم و کین و حسد از حرص و بی رحمی و کبر، چون در توست نمی رنجی چون آنرا در دیگری می بینی می رَمی و می رنجی . پس بدان که از خود می رمی و می رنجی. "
برای نویسندگان همعصر من هم برخی از آثار نیما یوشیج و جمالزاده و صادق هدایت و چوبک و بیشترِ نوشته های بهرام صادقی ، هوشنگ گلشیری ، احمدشاملو ، سیمین دانشور، جلال ال احمد، علی شریعتی ، غلامحسین ساعدی ، فروغ فرخزاد، سهراب سپهری ، احمدمحمود ، عباس معروفی ، سیمین بهبهانی ، بیژن نجدی ، شهریار مندنی پور ، محمد کشاورز و دیگران معاصر محسوب می گردند و نویسندگان جوان بی نیاز نیستند از مطالعه ی آثارشان .

ودر میان آثار تاریخی و کلاسیک هم گاه به مطالبی بر می خوریم که انگار امروز نوشته شده اند و بیانگر حال و هوا و درد و رنج مردمان امروزند.

مثلا از شمس تبریزی کتابی به اسم "مجموعه مقالات" به دست ما رسیده است که با وجود اینکه متعلق به هفت ، هشت قرن پیش است اما لحن و نثر بکار رفته در بیشتر مقاله هایش ، نشان از نویسنده ایی امروزی و حتی فراامروزی دارد .

"و چنین گفت پیر ، چنگی را
که من تو را یاسین آموزم تو مرا چنگ آموز "

و یا

" آن خطاط سه گونه خط نوشتی :
یکی خود خواندی و نه غیر او
یکی هم او خواندی و هم غیر او
و دیگر، نه خود خواندی و نه غیر او
آن خط سوم منم "

و یا وقتی حافظ بزرگ می سراید : " ای آیینه رویا آه از دلت آه " آیا می شود او را شاعر کهنه سرا قلمداد کرد ؟ هنر حافظ و امثال او این است که آثارشان توانایی این را دارند که نه تنها معاصر زمانه ی ما که معاصر هر زمانه ی دیگری نیز باشند.
این گونه قطعات درست است که در قرنهای گذشته نوشته شده اند اما چیزی کم از نوشته های امروزی و معاصر ندارند و بلکه حتّی گاهی امروزی ترند.
یا قطعات دل انگیزی که در غزلیات شمس هست و یا زیبایی هایی که در کلیله دمنه موج می زند ، این گونه نوشته ها را نه می توان در بین آثار کلاسیکِ کلاسیک طبقه بندی نمود و نه می توان آنها را معاصرمعاصر نامید .
و یا مثلاً برخی از اشعار محمدحسین شهریار که به غزلیات سعدی و حافظ پهلو می زند را اگر بخواهیم بر اساس تاریخ نگارششان مرتب کنیم در میان آثار معاصر و اگر بخواهیم بر اساس فرم و مفهوم طبقه بندی شان کنیم در میان آثار کلاسیک جای می گیرند :

آسمان چون جمع مشتاقان پریشان می کند
در شگفتم من نمی پاشد ز هم دنیا چرا؟

در خزان هجر گل ای بلبل طبع حزین
خامشی شرط وفاداری بود ، غوغا چرا؟

شهریارا بی حبیب خود نمی کردی سفر
این سفر راه قیامت میروی تنها چرا؟

واقعا اگر اسم شهریار در بیت ِ آخر این شعر نبود ، چه کسی می توانست حتی احتمال این را بدهد که آنرا سعدی ، حافظ و یا همدوره های سعدی و حافظ ننوشته اند؟

د )
و بیاد داشته باش که اینترنت و شبکه های اجتماعی و البته روزنامه ها و کلاََ رسانه های جمعی اقیانوسی به عمق یکی دو بند انگشتند !
و کسی در این اقیانوس سطحی ، مرواریدی صید نتواند کرد .
مروارید ها همیشه در اعماق قرون شکل می گیرند .
اگر طالب صید مرواریدهای درشتی ، شنا در دریای کتابهای بزرگ را تمرین کن .
و از خاطر نبر تا وقتی انسانی روی این سیاره باقی است کتابی هم برای خواندن باقی خواهد بود و هرگز فراموش نکن که خواندنی تر از از هر کتابی برای نویسندگان " کتاب زندگی " است . یکی از معدود موارد خواندنی که به چند باره و با دقت خواندنش حتماً می ارزد .
و نیز خودت را از خودت محروم نکن . لحظاتی در شبانه روز را اختصاص بده به خلوتی با خود . و خود را عادت بده به اینکه
گوشی شنوا و چشمانی بینا داشته باشی
درست ببینی ، آنچه را که بدان می نگری .

درست بشنوی ، آنچه را که به آن گوش می سپاری.
و کاملاً بسنجی آنچه را که می خواهی بیان نمایی و
آنگاه اندیشه های زیبایت را نویسنده باشی .
.

در بخش بعدی از نوشتن برایت خواهم نوشت .

تاریخ ادبیاتدوران کودکیزبان فارسیشبکه‌های اجتماعی
۱۲
۰
.m.r.p
.m.r.p
دو چشم و کنعان
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید