وقتی یک کسبوکار میگوید «ما به یک لوگوی جدید نیاز داریم»، ممکن است واقعاً همینطور باشد.
اما قبل از تصمیمگیری، بهتر است یک سؤال مهمتر بپرسیم:
دقیقاً میخواهیم چه مسئلهای را حل کنیم؟
لوگو یکی از شناختهشدهترین عناصر هویت بصری برند است. میتواند به شناسایی و تشخیص برند کمک کند، اما بهتنهایی نمیتواند تمام هویت برند را شکل دهد، ارزشهای آن را بهطور کامل منتقل کند یا تجربه مشتری را بسازد.
گاهی لوگو واقعاً نیاز به تغییر دارد. اما گاهی مسئله جای دیگری است.
ممکن است وبسایت با کاتالوگ هماهنگ نباشد. ارتباطات برند ممکن است در کانالهای مختلف، پیامهای متفاوتی منتقل کنند. شاید نقاط قوت واقعی کسبوکار بهخوبی معرفی نشده باشند، یا مخاطب نداند چرا باید این برند را به رقبایش ترجیح دهد.
در چنین شرایطی، تغییر لوگو بهتنهایی مشکل را حل نمیکند.
فرض کنید یک شرکت چند سال است تجهیزات موردنیاز رستورانها و هتلها را تأمین میکند.
محصولات خوبی دارد، اما وبسایتش قدیمی شده، ظاهر کاتالوگ با وبسایت متفاوت است و محتوای شبکههای اجتماعی هم هماهنگی مشخصی با سایر بخشهای برند ندارد.
صاحب شرکت فکر میکند طراحی لوگوی جدید باعث میشود حرفهایتر به نظر برسد.
این درخواست میتواند نقطه شروع گفتوگو باشد، اما هنوز برای تصمیمگیری کافی نیست.
قبل از پیشنهاد تغییر باید کسبوکار، مشتریان، هویت فعلی و دلیل این درخواست را بهتر بشناسیم.
شاید لوگو واقعاً دیگر مناسب نباشد. شاید خود لوگو خوب باشد، اما در نقاط تماس مختلف بهدرستی استفاده نشود. حتی ممکن است مشکل اصلی شرکت اصلاً بصری نباشد.
هرکدام از این وضعیتها مسئله متفاوتی دارند و طبیعتاً به راهحل متفاوتی نیاز دارند.
Brand Audit یا ارزیابی برند، بررسی ساختارمند وضعیت فعلی برند است؛ با هدف شناسایی نقاط قوت، ناهماهنگیها، ضعفهای احتمالی و فرصتهای بهبود.
در این فرایند، بهجای اینکه بلافاصله پیشنهاد تغییر بدهیم، ابتدا بررسی میکنیم چه چیزی در حال حاضر وجود دارد و چگونه کار میکند.
بسته به نوع کسبوکار و محدوده پروژه، ممکن است این موارد را بررسی کنیم:
۱. هویت و پیام برند
کسبوکار چه ارزشی ارائه میدهد؟ خودش را چگونه معرفی میکند؟ آیا مشخص است چه چیزی آن را متمایز میکند؟
۲. هویت بصری
آیا لوگو، رنگها، تایپوگرافی، تصاویر و چیدمان در بخشهای مختلف برند هماهنگاند؟
۳. ارتباطات برند
آیا وبسایت، کاتالوگ، شبکههای اجتماعی و سایر ابزارهای ارتباطی، تصویری منسجم از برند ارائه میدهند؟
۴. تجربه مشتری
آیا تجربهای که مشتری دریافت میکند، با وعده و تصویری که برند از خودش ارائه میدهد، هماهنگ است؟
۵. مخاطبان و رقبا
مشتریان چه برداشتی از برند دارند؟ رقبای اصلی چه پیامهایی منتقل میکنند و برند در چه زمینههایی با آنها تفاوت دارد؟
هدف از این بررسی، تغییر همهچیز نیست. میخواهیم بفهمیم چه چیزهایی خوب کار میکنند، چه مواردی نیاز به توجه دارند و چرا.
فرض کنید متوجه میشویم وبسایت و کاتالوگ یک شرکت از نظر ظاهری با هم تفاوت دارند.
این یک مشاهده است.
ممکن است برداشت کنیم که هویت بصری برند یکپارچه نیست. اما هنوز نمیتوانیم با اطمینان بگوییم این تفاوت باعث کاهش اعتماد مشتریان یا افت فروش شده است.
برای فهمیدن اهمیت موضوع، شاید لازم باشد راهنمای هویت بصری شرکت را بررسی کنیم، با مشتریان گفتوگو کنیم یا ببینیم این ابزارها در چه موقعیتهایی استفاده میشوند.
این تفاوت مهم است؛ چون تصمیمهای برندینگ نباید فقط براساس سلیقه شخصی گرفته شوند.
ممکن است یک طراحی از نظر ما قدیمی باشد، اما در عمل مشکل مهمی برای کسبوکار ایجاد نکند. از طرف دیگر، یک برند میتواند ظاهر جذابی داشته باشد، ولی همچنان نتواند پیام روشنی منتقل کند.
ارزیابی برند کمک میکند از مشاهدههای اولیه به تصمیمهای آگاهانه برسیم؛ نه اینکه هر چیزی را که دوست نداریم، فوراً بهعنوان مشکل تعریف کنیم.
قبل از پیشنهاد هر راهحل، بهتر است چهار موضوع را روشن کنیم:
۱. چرا کسبوکار به فکر تغییر افتاده است؟
چه اتفاقی باعث این تصمیم شده؟ مشکل مشخصی وجود دارد، شرایط کسبوکار تغییر کرده یا صرفاً ظاهر تازهای میخواهند؟
۲. میخواهند چه چیزی بهتر شود؟
آیا هدف، انتقال روشنتر ارزش کسبوکار است؟ جذب مخاطبان جدید؟ ایجاد هویت منسجمتر؟ یا رسیدن به نتیجهای دیگر؟
۳. چه چیزهایی اکنون خوب کار میکنند؟
کدام بخشهای برند برای مشتریان شناختهشده یا ارزشمندند؟ کدام عناصر بهتر است حفظ شوند؟
۴. برای تصمیمگیری به چه شواهدی نیاز داریم؟
بازخورد مشتریان، بررسی رقبا، اسناد فعلی برند و اطلاعات مرتبط با کسبوکار میتوانند به ما کمک کنند بفهمیم آیا تغییر لازم است و چه نوع تغییری منطقی خواهد بود.
این سؤالها جای پژوهش عمیقتر را نمیگیرند؛ بلکه نقطه شروع مناسبی برای آن هستند.
ممکن است نتیجه ارزیابی این باشد که لوگو باید بازطراحی شود. اما ممکن است لوگو مناسب باشد و مسئله اصلی، نحوه استفاده از هویت بصری در وبسایت، کاتالوگ یا سایر نقاط تماس باشد.
در بعضی موارد، ارتباطات برند به اصلاح نیاز دارد. در موارد دیگر، باید تجربه مشتری یا نحوه معرفی ارزشهای کسبوکار را بیشتر بررسی کنیم.
راهحل درست به چیزی بستگی دارد که در بررسیهایمان کشف میکنیم.
هرچه بیشتر درباره برندینگ یاد میگیرم، بیشتر متوجه اهمیت شناخت برند پیش از تلاش برای بهبود آن میشوم.
برندینگ خوب با تغییر دادن آنچه میبینیم شروع نمیشود؛ با فهمیدن این شروع میشود که چرا به تغییر نیاز داریم.