داستان طراحی و نقشه کشی کارگاه تولید ذغالی که کووید باعث و بانی وصلتشون شد.
ذغال یا زغال؛
مهندس، کارگاه رو قبل از ایام کرونا طراحی کرد، نه کاری به محصولی که قرار بود زیر سقف 250 متر مربعیش تولید بشه داشت و نه برنامه ای برای بازدید از پروژه-ی احداث و راه اندازی کارگاه. ولی 1400 کووید زد و وصال ماجراجویانه-ی مهندسی و تولید زغال رو استارت زد.

در ظاهر، یک تیکه چیییزه سیاه و کثیفیه که اتیشش میزنیو ازش استفاده میکنی. ولی مثله آش رشته و سالاد الویه که از مجلسی ترین وعده ها هم زحمتش بیشتره و آخرشم میگن غذای حاضری بود، تولید این دوست سیاه کربنی هم بسیار پر زحمت و پیچیدست.

زغال یک محصول نیمه بومی تلقی میشه که در یک تعریف ساده، غالبا از WASTE برخی منابع طبیعی مثل چوب درختان، پوست گردو، پوست پسته یا شل نارگیل و... تولید میشه.
ازونجاییکه شرق آسیا یکی از قطب های اصلی نارگیل دنیاست، دوست عزیز سیاهمون از بیرون ریزه این میوه-ی آبدار و شیرین استخراج میشه.
پوست پشمالوی نارگیل، اصلی ترین تامین کننده مواد اولیه (RAW MATERIAL)، تولید زغالمون بود.

پوسته یا همون شل نارگیل، در چاله های عمیقی دپو و همزمان به آتیش کشیده میشن تا در یک نصف روز، کربن خالص با درصد خلوص بالای 97% استخراج بشه.
چالش اصلیه این مرحله، ازادسازی بیش از حد معقوله دود و بخاره، هم در زمان سوختن و هم در زمان خاموش کردن (که با آب زیادی انجام میشه) . پس بهتره وسط جنگل و در دور دست ترین نقطه-ی ممکن انجام بشه تا درگیر اعتراضات مردمی و پیگیری های اداره محیط بانی نشیم!
تولید مواد اولیه شل نارگیل، با نسبت تقریبی 5 به 1 انجام میشه. بطور مثال، بازای هر 5 تن شل خامی که داخل هر چاله ریخته میشد، 1 تن مواد اولیه استخراج میشد.
بعد از اتمام فرایند اتش سوزی، مواد اولیه تولید شده از چاله ها خارج و روی سطح پهن میشن تا چند روزی از رطوبتشون کم بشه. این کار دو دلیل اصلی داره، اول اینکه باعث کم شدن وزن و سهولت حملشون میشه و دوم اینکه بخش اول از فرایند رطوبت گیری، قبل از شروع مرحله-ی آسیاب انجام بشه.
بعد از چند روز که رطوبت سطحیه مواد اولیه گرفته شد، داخل گونی ریخته و آماده-ی حمل به محل کارگاه میشن.
حالا مواد اولیه به محل کارگاه رسیدن و باید حسابی خشک بشن. واسه همین مجدد بصورت لایه ای سطحی و بسیار نازک، زیر آفتاب مستقیم پخششون میکنیم. بسته به میزان مرطوب بودن اولیه-ی مواد و شرایط آب و هوایی، صبر لازمه تا مواد کاملا خشک و شکننده بشن.
بعد از خشک شدن کامل، مواد اولیه مجددا جمع و به محل الک منتقل میشن. الک کردن بمنظور جداسازی و خالص سازی نهایی مواد اولیه قبل از انتقال به خط تولید انجام میشه. تو این مرحله، مواد خشک شده روی الک ریخته و همزمان که گرد و خاکش گرفته میشه، بصورت دستی (کارگری)، هر ناخالصی بشکل مواد متفرقه، پوسته-ی خام و... جداسازی میشن.
در انتهای این مرحله، مواد اولیه-ی خشک و الک شده به محل شروع خط تولید کارگاه و بخش آسیاب منتقل میشن.
در این مرحله، مواد اولیه داخل دستگاه خورد کن ریخته و خروجیش بعنوان پودر زغال دپو میشه.

دیگه وقت خمیر مایه و طرح اختلاطه!
تو این مرحله پودر های زغال رو بهمراه مقادیر مشخص آب و آرد نشاسته، داخل دستگاه میکسر ریخته و بصورت دورانی مخلوط و همزده میشن تا به یک خمیر یک دست و چسبان برسیم.

خمیر تولید شده در مرحله-ی قبل، بعد از اینکه مدتی استراحت کرد و شکل گرفت، داخل دستگاه بریکت ریخته میشه. بریکت های خروجی دستگاه، مستقیما رو نوار نقاله پیاده میشن تا بوسیله-ی تیغ های سوار بر نقاله، زغال های مکعبی جذابمونو تولید کنن.

دیگه به آخراش رسیده ولی هنوز تموم نشده. زغال های تولید شده از روی نوار نقاله به داخل سینی های طبقاتی منتقل میشه تا به کمک جک وزنی، ببریمشون داخل اتاق خشک کن (OVEN) برای خشک شدن نهایی و آماده سازی برای بسته بندی.
زغال های مکعبی خشک شده و آماده-ی بسته بندی ان. بسته به نوع سفارش، تجهیزات و اقلام لازم برای بسته بندی فراهم و در اختیار کارگران برای بسته بندی قرار میگیرن.

مرحله-ی آخر هم که ختم میشه به پالت بندی و بارگیری جهت ارسال به مقاصد مصرف کننده-ی محترم!

کنترل کیفیت؛
یکی از مهمترین مراحل در پروسه-ی تولید زغال مثل هر روند تولیدی دیگه ای، تست و کنترل کیفی محصولات هستش که در خصوص زغال قلیان، چند فاکتور از قبیل بو، دوام،ترک های سطحی، رنگ خاکستر و حرارت آزاد شده باید کنترل و رصد شوند.