سینمای اگزیستانسیالیستی
ویلیام سی. پامِرلو
دوستان عزیز پیرو یکی از کتب اخیر که خوندم چند جمله از آن را با شما درمیان میگذرام.پیرامون اگزیستانسیالیسم:
پول میتواند خدای من باشد اگر برایم دلبستگیای باشد که باقی دلبستگیها در زیر آن بگنجند. اما پول، کشور، شهرت و از این دست همه "بُت" هستند، یعنی، اگرچه ما شاید فکر کنیم چنین دغدغههایی برایمان غایی هستند، در واقع آن چیزی نیستند که باید دغدغهی ما - خود بنیان وجود - باشند.
کسی که میگوید "ترجیح میدهم خوششانس باشم تا یک آدم خوب"، نگاه عمیقی به زندگی دارد. مردم میترسند که اقرار کنند چه سهم بزرگی از زندگی مبتنی بر شانس است. اینکه بدانی اختیار خیلی چیزها را نداری وحشتناک است.
لحظاتی در بازی تنیس اتفاق میافتد که توپ به بالای تور میخورد و در کسری از ثانیه هم ممکن است از تور بگذرد و هم ممکن است برگردد. با کمی خوششانسی از تور میگذرد و بازی را میبَری. و شاید اینطور نشود و آن وقت شکیت میخوری.
در چنین جهانی، حتی عدالت هم توسط شانس تعیین میشود، و این عملاً بدان معناست که هیچ عدالتی در جهان وجود ندارد. اگرچه ضرورتاً و به طور کلی از ارکان اگزیستانسیالیسم نیست. با این حال، سویهای است از اگزیستانسیالیسم ملحدانه از نوع اگزیستانسیالیسم سارتر.
مهمترین رکن آزاد بودن این است که با سنتهایمان رک و راست رو در رو شویم، چشم در چشم سنتهایمان بدوزیم و نقدشان کنیم، و از این طریق از عقلانیت به عنوان منبعی برای غلبه بر چیزی بهره جوییم که دیگر به لحاظ شخصی یا فرهنگی زایا نیست.
"روح آزاد آن کسی است که برخلاف آنچه از او انتظار میرود میاندیشد، برخلاف شالودهی خاستگاه، محیط، طبقهی اجتماعی و شغلش یا برخلاف شالودههای مسلط عصر خود."
اگزیستانسیالیسم مکتبی در عالم اندیشه است که میکوشد سر از این دربیاورد که ما چگونه میتوانیم زندگی پرمعنایی برای خود بسازیم.
محمدرضا توسلی