هنگامی که مشغول غذا خوردن خانوادگی هستید چه احساسی دارید؟ بیشتر مردم از خوردن وعدهٔ غذایی در کنار اعضای خانواده یا دوستانشان لذت میبرند. اما برخی افراد نیز تمایل دارند که در تنهایی ناهارشان را میل کنند. شاید برایتان عجیب باشد اگر به شما بگویم غذا خوردن خانوادگی نه تنها روی سلامت جسمانی بلکه روی سلامت روان نیز موثر است. اثرات مثبت وعدهٔ غذای خانوادگی در پژوهشهای علمی به اثبات رسیده است. یافتههای پژوهشگران نشان میدهد کسانی که وعدههای غذایی خانوادگی دارند بیش از دیگران به دنبال داشتن رژیم غذایی سالم هستند. من در این نوشته به شما خواهم گفت که چرا غذا خوردن کنار خانواده برای جسم و روان شما سودمند است.

هنگامی که اعضای خانواده برای یک شام خانوادگی دور هم جمع میشوند الگوی تغذیهٔ سالمتری دارند. پدران و مادران معمولاً برای درست کردن یک وعده غذا برای خانواده بیشتر به سراغ مواد غذایی سالم و خانگی میروند.[1] این مواد غذایی شامل گوشت، سبزیجات، حبوبات و دیگر مواد مغذی هستند. این رفتار والدین میتواند روی الگوی تغذیهٔ کودکان و خودشان اثرگذار باشد و اعضای خانه را به عادتهای غذایی سالم تشویق نماید. یکی از مشکلات افراد به ویژه نوجوانان این است که ساعت مشخصی برای غذا خوردن ندارند و ممکن است وعدههای غذایی را فراموش کنند یا با تأخیر غذا بخورند.
بدن ما در ساعتهای گوناگون شبانهروز به طور متفاوتی غذا را هضم میکند. داشتن برنامهٔ غذایی ثابت باعث افزایش انرژی، کاهش وزن و کاهش خطر بیماریهای متابولیکی میگردد. هنگامی که در کنار اعضای خانواده غذا میخوریم ساعت و برنامهٔ مشخصی برای این کار داریم. بر پایهٔ آنچه گفتم اگر تناسب اندام، سلامت جسمانی و داشتن سبک زندگی سالم برای شما اهمیت دارد بهتر است کنار اعضای خانواده وعدههای غذایی را میل کنید.
غذا خوردن در کنار خانواده احساس آرامش و شادمانی را برای اعضای خانواده به ویژه پدران و مادران به همراه دارد. یکی از مهمترین اثرات این مورد، کاهش میزان افسردگی و اضطراب در بزرگسالان است. میدانیم که بزرگسالان در طول روز با چالشهایی پیچیدهتر از کودکان روبرو هستند. این چالشها میتواند سلامت روان افراد را به خطر بیاندازد. شام خوردن در کنار خانواده به والدین کمک میکند تا از فشارهای روزمره و استرس شغلی رهایی یابند. همچنین میتواند روابط میان همسران را صمیمانهتر کند.
اگر به خانوادههایی که روابط میانفردی اعضای خانوادهشان محدود و آسیبزاست، نگاهی بیاندازیم درمییابیم که این افراد ارتباطات محدود و غیر صمیمانه دارند. هر اندازه تعامل اعضای خانواده با هم کمتر باشد به مشکلات روحی بیشتری دچار میشوند. غذا خوردن در کنار خانواده این فرصت را فراهم میکند که با یکدیگر وقت بگذرانید و روابط میانفردی را حفظ و بهبود بخشید. هنگام غذا خوردن به جای تماشای تلویزیون یا کار با موبایل، بهتر است که با اعضای خانواده در تعامل باشید. از آنها بپرسید که روزشان را چگونه سپری کردند. چه احساسی دارند. همچنین اگر نیاز به کمک دارید میتوانید در این باره با آنها گفتوگو کنید. پس اگر به دلیل شرایط زندگی زمان کمی را با اعضای خانواده سپری میکنید، زمان غذا خوردن را غنیمت شمارید.
ما از همان لحظهای که میخواهیم برای خوردن و آشامیدن پشت میز بنشینیم از رفتارهای خاصی به عنوان آداب غذا خوردن پیروی میکنیم. این آدابها مواردی مانند شیوهٔ نشستن، درخواست غذا، نحوهٔ خوردن و آشامیدن، گفتوگو، کمک برای چیدن میز و … هستند. کودکان میتوانند آداب خوردن و آشامیدن را با مشاهدهٔ رفتار پدر و مادر بیاموزند. در دوران نوجوانی نیز میتوانند از پدر و مادر شیوهٔ آشپزی را یاد بگیرند تا در زندگی مستقلشان بتوانند از این مهارت استفاده نمایند.
گفتوگوی میان اعضای خانواده هنگام غذا خوردن به غنی شدن خزانهٔ لغات خردسالان کمک میکند. کودک خردسالی را در نظر بگیرید که در حال یادگیری واژگان است. او این واژهها را بیش از هر کسی از مادر و پدرش میآموزد. پژوهشها نشان داد که کودکان خردسال میتوانند حدود ۱۰۰۰ واژهٔ خاص را سر میز غذای خانوادگی یاد بگیرند؛ در حالی که میتوانند حدود ۱۴۳ واژه را با شنیدن داستانی که والدینشان از روی کتاب کودک میخوانند بیاموزند.
محققان دریافتند که تعداد بارهایی که کودکان با خانواده به صورت گروهی شام میخورند روی عملکرد تحصیلی نوجوانان تأثیر مستقیم میگذارد. نوجوانانی که حداقل ۵ بار در هفته با خانواده غذا میخورند دو برابر بیشتر از دیگر نوجوانان به نمرهٔ A دست پیدا میکنند. عملکرد تحصیلی، ورزشی و فعالیتهای هنری این نوجوانان نیز به مراتب بهتر از دیگر همسالانشان است.
خوردن شام با خانواده میتواند به کاهش رفتارهای پرخطر نوجوانان بیانجامد. رفتارهای پرخظر به رفتارهایی مانند مصرف دخانیات، نوشیدن الکل، اعتیاد، خشونت و پرخاشگری گفته میشود. پژوهشی روی ۵۰۰۰ نوجوان در مینهسوتا انجام شد که نشان دادن خوردن شام خانوادگی به طور منظم به کاهش خطر خودکشی و افسردگی منجر میشود. خوردن شام خانوادگی به خلق و خوی مثبت در نوجوانان کمک میکند و میتواند دیدگاهشان را نسبت به والدین و آینده مثبتتر کند.
کسانی که دچار اختلال خوردن هستند، در هنگام تنهایی بیش از زمانی که با اعضای خانواده هستند دست به عادتهای غذایی نادرست میزنند. غذا خوردن با اعضای خانواده میتواند فرصتی را فراهم کند که فرد بتواند عادتهای غذایی ناکارآمد خود را تا حدی بهبود بخشد. البته توجه داشته باشیم که اختلالاتی از جمله پرخوری یا بیاشتهایی عصبی، پایکا و نشخوار نیازمند رواندرمانی نیز هست.
اگر یک وعده غذای انفرادی را با یک وعده غذای جمعی از نظر هزینه محاسبه کنید حتماً شگفتزده خواهید شد. فرض کنید بخواهید شامتان را در یک رستوران میل کنید. هزینهای که برای این شام انفرادی میپردازید میتواند بالاتر از هزینهٔ یک شام خانوادگی باشد. اگر در خانه و به صورت خانوادگی شامتان را میل کنید غذایی سالمتر و ارزانتر خواهید خورد. پس بهتر است کمی اقتصادی فکر کنیم.