لاک پشتم نشدیم یکی با توجه به لاک امون تئوری بنویسه (حالا نه انگار تئوری تفکر خارپشتی و مرجانی داریم!). بگذریم...
تو قسمت سوّم دیدگاه کلّی تفکر لاک پشتی رو دادیم و گفتیم لاک پشت ها کیا هستند. تو این قسمت میخوام به اولین نوع لاک بیشتر بپردازیم: "لاک تفکر پشت ها"
لاک تفکر رایج ترین نوع لاک تو کل دنیاس. به شکل ها و نحوه های گوناگون. و در رنگ ها و طرح های متنوع. بعضی انواعش بشدت سفته و برخی انواعش بشدت نرم. بعضی هاش خیلی مُحکمه و بعضی هاش بشدت شکننده. بعضی از انواعش بشدت واضحه ( ینی تو میتونی حضور لاک رو خیلی شدید حس کنی) و بعضی هاشون خیلی خیلی نامرئی اند. لاک تفکر به وسعت تفکر ها و نگرش های آدم های دنیاس. پس خیلی نمیشه کلی درموردش صحبت کرد و لازمه دقیق و موردی بررسی بشه. من اینجا سعی میکنم تا اونجای که میتونم دقیق صحبت کنم. پس شاید یه قسمتایی گفته نشه. اگه احساس کردین چیزی کم داره تو نظرات حتما بهم بگین. خوشحالم میشم چون من "لاک فکر پشت" نیستم :)
شاید مهمترین خصوصیت مشترک بین تمام لاک های تفکر رو بشه "تعصب" عنوان کرد. ویکی پدیا تعصب رو اینجور تعریف کرده:
تعصب یک باور یا رفتار است که با حرارت بی‌چون و چرا، برای تمام اهداف با موضوعات مختلف، یا با شور و شوق وسواسی برای تفریح یا سرگرمی انجام شود. فیلسوف جرج سانتایانا تعصب را اینچنین تعریف کرده‌است: «تلاش خود را مضاعف کردن وقتی هدف را فراموش کرده‌اید». به باور وینستون چرچیل، «متعصب کسی است که نمیتواند نظر خود را تغییر دهد یا موضوع را عوض کند». با هر دو تعریف، متعصب، استانداردهای بسیار سخت و سفت و آستانه تحمل پایین برای آرا و نظرهای مخالف دارد.
نیل پستمن در کتاب خود صحبت دیوانه، صحبت احمقانه می‌گوید «کلید تمام باورهای متعصبانه این است که همگی خود-تأییدگر هستند... (برخی بارها) متعصبانه‌اند نه به خاطر اینکه لزوماً نادرست باشند، بلکه چون به طریقی اظهار می‌شوند که گویی هیچ وقت نادرستی آنها نمیتواند نشان داده شود.»
دوتا چیز اینجا مطرحه:
1. فرد متعصب نمیتواند نظر خود را عوض کند (از لاکش نمیتونه جدا بشه)
2. تعصب جوریه ک انگار نادرستی اونها (درصورت وجود) قابل نشون دادن نیست (لاک خودش خوبه بقیه بدن)
و یه موضوع مهمتر: هدف
درمورد هدف میشه ساعتها صحبت کرد و دوره گذاشت و مقاله نوشت و سرمایه به جیب زد. ولی چیزی که ما اینجا مدنظرمونه؛ بدون هدف بودن تعصبه. این معنیش این نیست ک شما بی هدف هستین. معنیش اینه ک وقتی میپرسن چرا نسبت به این موضوع فلان نظر رو داری؛ تَهِ تَهِ تَهِ جوابت اینه: نمیدونم.
البته ک این نمیدونم رو هیچوقت ازشون نمیشنوی چون ترس دارن از گفتنش. البته حق هم دارن. شما وقتی لاک یه لاک پشت رو گرفتی؛ ینی بزرگترین محافظ اشو گرفتی. هر لاک پشتی هم باشه میترسه! بجز اون؛ هیچ لاک پشتی دیده نشده که دوتا لاک داشته باشه. این کاملا طبیعیه که لاک پشت نخواد لاک اشو ازدست بده.
تو ارتباط هایی که با آدم های مختلف داشتم گونه ای از لاک تفکر پشت هارو دیدم که طرف عملا داد میزد "من لاک ندارم". و تو صحبت هاشم خیلی وجود اون لاک رو حس نمیکردی. ولی تهش به اون لاک میرسیدی. حالا یا با جمع بندی صحبتاش یا ربط دادن موارد غیرمرتبط بهم یا پافشاری بیش از حدش روی یه موضوع.
یکی دیگه از خصوصیات لاک تفکر پشت ها رو میشه از پنگوئن ها فهمید (کم کم باغ وحش بزنیم بنظرم!) لاک تفکر پشت ها بشدت دنبال اینن که با لاک پشت های مثل خودشون توی یه جمع باشن. البته هممون از اینکه آدم هایی با تفکر مشابه خودمون دور ما جمع بشن خوشحال میشیم ولی هدف اون لاک پشت ها اینه ک فکر خودشو بگه و بقیه هم بگن به به بله شما درست میگی شما حقیقتو میگی حرفت کاملا درسته. یجور "نیاز به تأیید توسط دیگران" دارن.
لاک تفکر پشت ها در حقیقت فقط دنبال اینن که بقیه تفکرشونو تأیید کنن(قربون لاک خوش خط و خالت برم من!).
لاک پشت ها عمدتا به کسی که لاک اشون رو زیر سؤال ببره حمله میکنن. درمورد توهین و تمسخر ها و و و که تو تمام لاک ها مشترکه نمیخوام صحبت کنم
این حمله تو لاک تفکر به یه شکل دیگه خودشو نشون میده. ینی طرف لاک خودشو جوری نشون شما میده که شما کاملا مبهوت اون لاک بشی. یه عده از لاک پشتا اتفاقا بشدت باهوشن. افراد سطح بالای علمی و سیاستمدار ها و افراد بزرگی که با عناوینی مثل "روشنفکری؛ به روز بودن؛ دمکراسی" و موارد اینچنینی و عموما دهن پر کن میخوان لاک خودشونو به شما قالب کنن و خب... شمایِ بدون لاک عمدتا میپذیریش. البته یه قسمتیش بخاطر اعتباره. ولی اصل موضوع یچیز دیگس
"چیزی که بتونی ازش دفاع کنی و بخاطرش بجنگی"
تو سیاست از این مدل لاک ها زیاد میبینی.
لاک پشت ها معمولا سرباز های خوبی میشن. شما بهش یه لاک میدی. و اونا تا بی نهایت ازش دفاع میکنن - معمولا بدون اینکه بدونن چرا - و چه بسا اعتبار و همه چیشونم خرجش می کنن. وقتیم ازشون(بالاییا) میپرسی چرا؛ معمولا جواب های تندی میشنوی. البته که میشنوی؛ لاک پشتن بهرحال!
لاک تفکر میگه تو درست میگیا... ولی منم درست میگم. چون من یه لاک پشتم. لاک تفکر پشت ها معمولا به چیزی به اسم غلط فقط در صورتی اعتقاد دارن که توی لاک اونا نباشه وگرنه درسته. اصن کی میگه لاک من بده؟
یه مدل دیگه از نمایش این دیدگاه تو لاک تفکر عدم توجه به نظر مخالف هستش. این موضوع تو دید کلی شاید بنظر کم خطر تر بیاد ولی اگه با دقت بهش نگاه کنیم حتی خطرناک ترم هست. این دسته افراد حتی جلوی فکر مخالف رو هم میگیرن. لاک تفکر تو این مورد به سخت ترین حالت خودش رسیده که حتی به طرف اجازه نمیده فکر کنه ممکنه تفکر طرف درست باشه.
در مورد ترس قبلا صحبت کردیم. اثر ترس تو لاک تفکر به این شکله که طرف میترسه از اینکه تفکرش اشتباه باشه. از نشونه های ترس؛ واکنش های غیرعادی عه (با تعصب اشتباه گرفته نشه!). منظورم هرگونه واکنش اشتباه احساسی هستش. یه نمونش اینکه به طرف یه حقیقتی رو میگی و طرف بجای اینکه خوشحال بشه؛ میترسه. یا حتی تو مقدار خفیف ترش. حرف خودشو میخوره و یه حرف دیگه میزنه یا بحثو عوض میکنه.
لاک تفکر بشدت با لاک آموزش و تربیت مرتبطه. ولی با توجه به دوتا ویژگی "جامعه" و "ذات" میشه از اون دوتای دیگه کاملا جداش کرد. چون اثر اجتماعی و اثر فردی لاک تفکر از هر گونه ی دیگه ای از لاک بیشتره.
بعد اینکه میخوام جسارت کنم و بگم "لاک پشت بودن" بهتر از بی لاک بودنه ("البته" منظورم بی لاک بودن از نوع "پوچ گرایی" هستش. تو جمع بندی لاک ها به این مورد مفصل میپردازم)؛ چون تو لاک، شما یچیزی داری که ازش دفاع کنی. حالا به هر نحوی. ولی وقتی درگیر پوچ گرایی میشی انگار نشستی وسط ویترین لاک ها و هر بار یکیشونو امتحان میکنی... بهتر بگم؛ هرکدوم که به نفعت باشه. یجور مردد بودن بین انتخاب لاک ها.
ممنون ازتون. احتمال اینکه این نوشته رو کاملترش کنم هست. هرگونه اصلاحش از طریق توییتر بنده به اطلاعتون رسونده میشه. نظری برای کاملتر شدنش داشتین با کمال میل پذیرا هستم.
