مسئولیت اجتماعی مؤمنان

امام باقر علیه السلام فرمود: «أَوْحَى اللَّهُ إِلَى شُعَيْبٍ النَّبِيِّ (علیه): أَنِّي مُعَذِّبٌ مِنْ قَوْمِكَ مِائَةَ أَلْفٍ: أَرْبَعِينَ أَلْفاً مِنْ شِرَارِهِمْ وَ سِتِّينَ أَلْفاً مِنْ خِيَارِهِمْ! فَقَالَ: يَا رَبِّ، هَؤُلاءِ الْأَشْرَارُ، فَمَا بَالُ الْأَخْيَارِ؟! فَأَوْحَى اللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَيْهِ: دَاهَنُوا أَهْلَ الْمَعَاصِي وَ لَمْ يَغْضَبُوا لِغَضَبِي؛ خداوند به شعیب علیه السلام وحی فرمود: صدهزار نفر قوم تو را عذاب می کنم چهل هزار از اشرار و شصت هزار از نیکان؛ پس گفت: آنها اشرار بودند، نیکوکاران به چه جرمی؟! خداوند عزیز و جلیل وحی فرمود: با گناهکاران سازش‌کردن و با مغضوبین من غضب نکردند.» (الکافی، جلد ۵، صفحه ۵۶)

خداوند علت عذاب مؤمنان و نیکان را دو چیز فرمود:

مداهنه و سازش‌کاری با گناهکاران («دَاهَنُوا أَهْلَ الْمَعَاصِي»): «مُداهَنَه» از ماده «دُهن» به معنی روغن است؛ در فرهنگ لغت فارسی آن را روغن‌مالی کردن، لاپوشانی، چشم‌پوشی از حقیقت به خاطر منافع، رودربایستی، همزیستی مسالمت‌آمیز با ظلم و بی‌تفاوت بودن معنی کرده اند. مؤمنان با اینکه خود اهل گناه نبودند، اما با گنهکاران دوست ‌بودند، در مجالسشان می‌نشستند و لبخند می‌زدند و گویی هیچ اتفاقی نیفتاده است.

غضب نکردن برای خدا («وَ لَمْ يَغْضَبُوا لِغَضَبِي») قلب آن‌ها از دیدن فساد، ظلم و بی‌عدالتی به درد نیامد و رگ غیرت دینی و اخلاقی‌شان نجنبید.

در اندیشه اسلامی، ایمان تنها یک امر فردی در خلوت و سجاده نیست؛ مؤمن نمی‌تواند نظاره‌گر فساد و تباهی جامعه باشد و بگوید: «عیسی به دین خود، موسی به دین خود» در منطق قرآن و سنت، «سکوتِ خنثی» در برابر ظلم، خود نوعی همراهی با ظالم است. عذابی که بر جامعه فرود می‌آید (مانند زلزله، صیحه، یا ویرانی‌های فراگیر)، قوانین طبیعی و اجتماعی را در بر می‌گیرد و خشک و تر را با هم می‌سوزاند؛ زیرا آن نیکان با ترک نهی از منکر و بی‌تفاوتی اجتماعی، در واقع به فساد فاسقان مشروعیت می دادند.

خداوند پیشتر هشدار داده است که: «وَاتَّقُوا فِتْنَةً لاتُصِيبَنَّ الَّذِينَ ظَلَمُوا مِنْكُمْ خَاصَّةً؛ و بترسید از فتنه‌ای که تنها دامنگیر ستمکاران شما نمی‌شود [بلکه همه را فرا خواهد گرفت.»(سوره انفال، آیه ۲۵)

یک سؤال از من و امثال من، تا کی مجازیم و بنا داریم در مقابل گناه سکوت کنیم؟!!