جهان هستی

جهان هستی فعل خدا و مظهر تجلّی قدرت اوست. همه موجودات عالم، با اراده خدا خلق گردیده است و چون همه عالم هستی، مخلوق است و مخلوق هم همیشه به خالق خود نیاز دارد بنابر این هر لحظه از سوی خدای تعالی هستی خود را دریافت می‏ کنند در نتیجه همه آفرینش به خدا تعلق دارد. این حقیقت خداوند با چند سؤال و جواب تبییت فرموده است: « قُلْ لِمَنِ الأَرْضُ وَ مَنْ فِيهَا إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ* سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلَا تَذَكَّرُونَ* قُلْ مَنْ رَبُّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعِ وَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ* سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ أَفَلا تَتَّقُونَ* قُلْ مَنْ بِيَدِهِ مَلَكُوتُ كُلِّ شَيْءٍ وَ هُوَ يُجِيرُ وَ لايُجَارُ عَلَيْهِ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ* سَيَقُولُونَ لِلَّهِ قُلْ فَأَنَّى تُسْحَرُونَ؛ بگو: اگر می­ دانید [بگوييد] زمين و هر كه در آن است به چه كسى تعلق دارد؟ خواهند گفت: به خدا؛ بگو: آيا عبرت نمى ‏گيريد؟ بگو: پروردگار آسمان­ هاى هفتگانه و پروردگار عرش بزرگ كيست؟ خواهند گفت‏: خدا؛ بگو: آيا پرهيزگارى نمى‏ كنيد؟ بگو: فرمانروايى هر چيزى به دست كيست و اگر می­ دانید [كيست آنكه] او پناه مى‏ دهد و در پناه كسى نمى ‏رود؟ خواهند گفت‏: خدا، بگو پس چگونه دستخوش افسون شده‏ ايد؟»(مؤمنون، آیات۸۹ـ84)

بعید نیست ابیات زیر مخزن الاسرار از این آیات الهام گرفته شده باشد.

ای همه هستی زتو پیدا شده     خاک ضعیف از تو توانا شده

زیرنشین علمت کاینات          ما بتو قائم چو تو قائم بذات

هستی تو صورت پیوند نی        تو بکس و کس بتو مانند نی

آنچه تغیر نپذیرد توئی               وانکه نمردست و نمیرد توئی

ما همه فانی و بقا بس تو راست       ملک تعالی و تقدس تو راست

نظامی