
مرحوم استاد شهیدی، در وادی ادبیات انقلاب اسلامی جایگاه ویژهای برای خود کسب کرده است. ایشان با پنجاه سال سابقه تحقیق و تفحّص و با بجا گذاشتن بیش از ۲۰ اثر تحقیقی اعم از تالیف و ترجمه و صدها مقالۀعلمی، ادبی یکی از نویسندگان و محققّان بزرگ معاصر میباشند. تحصیل در حوزه علمیه نجف اشرف و بعد از آن پرداختن به علوم جدید زمان در دانشگاه ،مطالعات عمیق در تاریخ اسلام و آشنایی گسترده با فرهنگ و معارف اسلامی، تسلطّ کامل بر زبان عربی و دقت نظر منحصر به فردی که در امور علمی و ادبی داشتند آثارشان را عموماً مستند کرده است. اگر چه دکتر شهیدی به عنوان استاد ادبیات معروف بود لیکن بیشتر تحقیقات وی در حوزۀ مسایل تاریخی می با شد . البتــه ایشان هرگز عرصۀ ادبیات را از حضور خودشان در باب تألیفات وتحقیقات خالی نگذاشتند. تصحیح متون قدیم فارسی و همکاری در تدوین لغت نامۀ دهخدا و نیز سرپرستی گروه محققین لغتنامه نشانگر عشق و علاقۀ بیش از حد ایشان به زبان و ادبیات غنی فارسی بود .
ارادت به اهل بیت عصمت و طهار ت ( ع) به تمامی آثار شهیدی رنگ مذهبی بخشید ه است و آثار وی را علاوه بر ارزشهای ادبی، جلوه دیگری داده است.
سبک نثر دکتر شهیدی
نثر استاد شهیدی عموماً در نوشته هایی که به عنوان تألیف چاپ شده، ساده و بی پیرایه است گویی ایشان عقیده داشتند که همه باید طوری بنویسند که ذوق عمومی زبان شناسان آن را بپذیرند و البته پسند ذوق عمومی را نیز در بکارگیری واژگان فارسی معیاری درست می دانستند. اگر چه استاد به زبان عربی تسلطّ داشتند ولی بنا بر اعتقاد خود، در آثارشان به جز مواردی که به عنوان استشهاد، آیه یا حدیث و مثل عربی نقل میکند از پیچیده کردن متن خودداری میورزد و لذا نثرش روان و زیباست .البته نحوۀ نوشتار و انتخاب واژگان در متون مترجم با تألیفات ایشان تفاوت هایی دارد. وقتی قلم را برای ترجمه بکار میگیرد تلا ش دارد برای حفظ حرمت و امانت داری متن را به فارسی زیبا جلوهگر سازد بنابر این حاصل کار در متون ترجمه ای تصنعی تر از تألیفات می شود.
نمونۀ بارز چنین نثری در ترجمه نهج البلاغه دیده می شود البته موضو ع و شخصیت صاحب سخن در این کتاب بزرگ که امام علی (ع) می باشد شهیدی را بیشتر از هر اثردیگری ، واداشته است که ادبی تر و سنجیده تر عمل کند و الحق این مرد بزرگ نیز شرط انصاف را بجا آورده است. اگر بگوییم که شهیدی در ترجمه نهج البلاغه سبک مجزایی عرضه داشته، گزافه گویی نکرده ایم. یک بار انسان احساس میکند که با موضوعیتی دیگر وارد دنیای تاریخ بیهقی گردیده و بار دیگر نثر سعدی و قائم مقام در ذهن تداعی می شود. ویژگی خاصی که بر خلا ف انواع ترجمه های ادبی ، ترجمه شهیدی داراست تلاش او دربرابرسازی حجم جملات فارسی با عربی و یا به حداقل رساندن فاصله است. ترجمه نهج البلاغه باز بهترین نمونه است.
آثار دکتر شهیدی
تأ لیفات:
۱- مهدویت در اسلا م ۲- جنایات تاریخ « ۳ جلد »
۳- زندگانی حضرت فاطمه (س) ۴- چراغ روشن در دنیای تاریک
۵- در دیار آشنایان ۶- شرح مشکلا ت دیوان انوری
۷- پژوهش پیرامون قیام امام حسین ( ع) ۸- تاریخ تحلیل اسلام
۹- عرشیان ۱۰- زندگانی علی بن الحسین ( ع )
۱۱- اشکهایی بر ساحل نیل ۱۲ - شرح مثنو ی شریف ( ۴جلد ) ادامۀ کار مرحوم فر زانفر
۱۳- از دیروز تا امروز (مجموعۀ مقا لا ت )
تصحیح:
۱- آتشکدۀ آ ذر ۲- درّ ه نادره۳- برا هین العجم
ترجمه :
۱- ابوذر غفاری۲- شیر زن کر بلا ۳- انقلاب بزرگ ۴- در راه خانۀ خدا ۵- نهج ا لبلا غه