در حال خواندن کتاب "سرزمین گوجههای سبز" هستم. خانم هرتا مولر با نثری سیال و نگارشی فوق العاده، نفوذ دیکتاتوری را در خلوت ترین گوشه ذهن و جسمِ مردم لهستان نشان میدهد. محوریت رمان، با چهار دانشجوی ترسیده و زخم خوردهء لهستانی است. شاید در روزهای آینده نیز طاقت نیاورم و بریده هایی از این رمان پر از استعاره و زیبا؛ اما دردناک باشتراک گذارم.
برشهایی از کتاب
ادگار چشمانش را بست . احساس فلاکت می کرد ادگار گفت:" آرایشگر اصلا از من نپرسید که می خواهم موهایم چه شکلی باشد . او داشت موهایم را به اندازه ی سر همهی کسانی که تا بهار نمی آمدند، کوتاه میکرد. وقتی از روی صندلی برخاستم، موهایم به اندازهی موهای سگ کوتاه شده بود ."
در آن ایام وقتی ادگار، کورت، گئورگ و من هنوز دانشجو بودیم خیلی چیزها را یکجور میدیدیم اما بخت بد یارمان شد و هر کدام به گوشهای از مملکت افتادیم لیکن وابستگی به یکدیگر را حفظ کردیم نامههایمان با موهای داخل آن فقط باعث میشد که ترسهای خودمان را در دستخط دیگری بخوانیم. هر کدام از ما با مشکلات مرغان قصاب، خون اشامان و موتورهای هیدرولیک خودش سروکار داشت. چشم هر کدام مان کاملا باز بود و در عین حال بسته .
وقتی از کار بیکار شدیم دریافتیم که فارغ از عذاب دائمی و ملموس ، بیچاره تر از زمانی هستیم که در زیر یوغ آن بسر میبردیم، زمانیکه چه سر کار بودیم و چه بیکار، فقط در چشم افراد دور و برمان ناموفق بحساب میآمدیم؛ اما اینک در چشم خودمان نیز ناکام و شکست خورده محسوب میشدیم. هر چند به فهرست انواع عذر و بهانه ها چشم انداختیم و خود را محق دانستیم اما باز احساس رضایت نمیکردیم. ما درهم شکستگانی بودیم مریضِ شایعه سازی درباره ی مرگ غریب الوقوع دیکتاتور و ملول از کشته شدن کسانی که قصد فرار داشتند . ما بیش از پیش دل مشغول فرار بودیم بدون آنکه به آن بیاندیشیم . ناکامی برای ما مثل نفس کشیدن طبیعی می نمود. سهم ما از آن هم تراز سهمی بود که از اعتماد به یکدیگر نصیبمان می شد ؛ و بعد هر کدام از ما به آرامی چیز خاصی برای خودمان به آن می افزودیم .. اندکی قصور شخصی به عنوان فعالیت جنبی . ما هر یک به جز هیجاناتِ غرور آمیزِ دردناک ، تصور خبیثانه ای هم از خودمان داشتیم . انگشت له شده ی کورت ، شکستگی چانه ی گئورگ ، خرگوش خاکستری ، شیشه ی بدبوی توی کیف دستیِ من چیزهایی بود که به ما تعلق داشت و همگی از آن اطلاع داشتیم .
هر یک از ما در این فکر بود که چگونه می تواند با اقدام به خودکشی ، دوستانش را ترک گوید . هر کدام بدون آنکه حرفی بر زبان جاری سازیم دیگری را مقصر می دانستیم و تنها دلیل هم تحمل نکردن وضع موجود بود . از اینرو مبدل به آدمهای خودخواهی شدیم و برای تفهیم این حقیقت که بجای مردن هنوز زنده هستیم به سلاح سکوت متوسل می شدیم .تنها صبر و تحمل باعث نجاتمان می شد . هرگز از آن دوری نگزیدیم . اگر گاهی به هم می پریدیم اندکی بعد مثل فنر به حالت اول باز می گشتیم ....
#سرزمین_گوجه_های_سبز
✍ #هرتا_مولر
