کالایی که در بازار ۱۰ میلیون تومان قیمت دارد، در مزایده ۸ میلیون و ۵۰۰ هزار تومان فروخته می‌شود. خریدار از خریدش خوشحال است؛ فروشنده هم از نتیجه رضایت دارد.
چطور ممکن است هر دو سود کرده باشند؟ مگر سود یکی، به معنی ضرر دیگری نیست؟
نه لزوماً. قیمت بازار، هزینه تأمین کالا و مبلغ نهایی خرید، سه عدد متفاوت‌اند. همین تفاوت می‌تواند فضایی بسازد که معامله برای هر دو طرف به‌صرفه باشد.
خریدار چه زمانی سود می‌کند؟
وقتی مجموع پرداختش برای کالایی با همان کیفیت، اصالت و شرایط تحویل، از خرید مستقیم کمتر باشد.
در مزایدو، بسته به شرایط هر مزایده، ممکن است هزینه ورود یا ثبت پیشنهاد وجود داشته باشد و بازگشت هزینه‌ها هم تابع قواعد همان رقابت است. بنابراین عدد نهایی روی صفحه، به‌تنهایی معیار ارزان‌خریدن نیست.
مثلاً اگر خرید ۸٫۵ میلیون تومانی، ۳۰۰ هزار تومان هزینه جانبی و بازنگشته داشته باشد، هزینه واقعی خریدار ۸٫۸ میلیون تومان است؛ یعنی نسبت به خرید ۱۰ میلیون تومانی، ۱٫۲ میلیون تومان صرفه‌جویی کرده است.
پس چرا فروشنده راضی است؟
چون ممکن است بهای تمام‌شده کالا برای او کمتر از مبلغ فروش باشد. همچنین فروش سریع‌تر و کاهش هزینه نگهداری یا جذب مشتری می‌تواند معامله را برایش جذاب کند.
اما یک نکته مهم: سودکردن در مزایده، لزوماً به معنای سود بیشتر نسبت به فروش عادی نیست. فروشنده باید دریافتی پس از کسر کارمزد و هزینه‌ها را با گزینه‌های واقعی دیگرش مقایسه کند.
کسانی که برنده نمی‌شوند چه؟
اینجا بخشی از ماجراست که نباید نادیده بگیریم. اگر کسی کالا را نخرد و بخشی از هزینه مشارکتش هم بازنگردد، برای او هزینه‌ای ایجاد شده است.
پس «خرید خوبِ برنده» با «سودکردن همه شرکت‌کنندگان» فرق دارد. حتی برای خود برنده هم ارزیابی نتیجه کلی، باید هزینه حضور در مزایده‌های قبلی را در نظر بگیرد.
گاهی برنده واقعی کسی است که پیشنهاد بعدی را نمی‌دهد.
وقتی هدف از «خرید به‌صرفه» به «شکست‌دادن نفر مقابل» تغییر کند، احتمال پرداخت بیش از حد بالا می‌رود. تعیین سقف هزینه پیش از شروع رقابت، کمک می‌کند هیجان جای حساب‌وکتاب را نگیرد.
از نگاه من، یک مزایده موفق می‌تواند برای خریدار و فروشنده ارزش ایجاد کند؛ به شرطی که هزینه‌ها روشن، اطلاعات کالا دقیق و قواعد رقابت مشخص باشند. زیرساختی مثل مزایدو امکان اجرای رقابت را فراهم می‌کند؛ انتخاب کالا و طراحی درست مزایده هم در نتیجه نقش دارند.
نام برنده را پایان مزایده مشخص می‌کند؛ سود واقعی را حساب‌وکتاب بعد از آن.
شما برای یک خرید خوب، تا کجا رقابت می‌کنید و چه زمانی کنار می‌کشید؟
محمد مراغه‌چیان | مزایده‌گر؛ مشاوره و برگزاری مزایده
