
لحظاتی در زندگی پیش می آید که آدم به «زندگی» فکر می کند اما همیشه معتقد بوده ام که اوج فکر کردن به زندگی زمانی از راه میرسد که با مفهوم پوچی رو به رو می شوی و این لحظه دقیقا زمانی است که بیشتر از همیشه به دنبال فهمیدن معنای زندگی و ارزش های آن هستی، به دنبال معنایی برای ادامه دادن، تسلیم نشدن و متوقف نشدن در پوچی.
اولین بار که اسم فیلم the fire within 1963 را شنیدم با این وصف بود: «مردی که نمی تواند زندگی را لمس کند.» البته این عبارتی بود که «آلن» شخصیت اصلی فیلم به زبان آورد و معتقد بود که دیگر نمی تواند چیزی را لمس کند و هیچ حسی در آن بر نمی انگیزاند. این فیلم روایت زندگی مردی به نام «آلن» بود که درگذشته خوشگذران و خوشحال بوده اما حالا به پوچی رسیده و نه تنها نمی تواند معنای زندگی را پیدا کند بلکه دیگر قادر به ساختن آن هم نبود. او کسی بود که با خودش بیگانه شده و نمی توانست خودش را درک کنه، نمی توانست خوشحال باشد و دیگران را خوشحال کند و این برایش عذاب آور بود و درنهایت خودش را مردی در «حال انتظار» توصیف می کرد. مردی که تمام عمرش را صبر کرده بود و انتظار اتفاق یا لحظه ای را می کشید که نمی داند چیست.
« تو زندگیم کاری جز صبر کردن نمی کنم. صبرکردم برای این که اتفاقی بیفته. چه اتفاقی؟ نمی دونم.»
دوستانش او را ترسو و عجیب خطاب می کردند و این برای کسی که خودش می داند در چه وضعیتی قرار دارد و در درون خود درحال تلاش و جدال است همانند تیرخلاصی است که نه تنها به او کمکی نمی کند بلکه او را بیشتر دچار درماندگی می کند. چنین شخصی نیازی به این ندارد که دیگران وضعیت اش را برای او شرح دهند و برایش یادآوری کنند که «اگر خیلی به زندگی کردن در این حس و حال ادامه بدهی، جوونیت رو گم می کنی.» درست است که این جملات در ظاهر تلنگر خوبی تلقی می شوند اما برای شخصی همانند «آلن» که دیگر دچار درماندگی شده، صرفا نیازی به به شنیدن جملات آموزش دهنده ندارد بلکه او تنها می خواهد در عمل و در دنیای بیرون از ذهن خودش، دلیلی ببیند و پیدا کند تا ادامه دهد، دلیلی که او را نجات دهد و اجازه ندهد خود را در پوچی رها کند.
«آلن» از ابتدای فیلم، تصمیم خود را درباره سرانجام زندگی خود گرفته بود اما همچنان تا پایان فیلم به دنبال دلیلی برای ادامه دادن بود و نتوانست حتی این دلیل را در جمع دوستان گذشته خود پیدا کند. به راستی می توان در جمعی از دوستانی که به تو به چشم حقارت نگاه می کنند و دائم یادآور گذشته تو هستند که چرا «مثل قبل خوشحال نیستی و حالا به چه روزی افتاده ای»، دلیلی پیدا کرد؟ او در قرارملاقات خود با دوستانش ناامیدانه، امیدوار بود برای پیدا کردن دلیلی، دلیلی که شاید او را از تصمیم ناخوشایند خود که در انتهای مسیر انتظارش را می کشید، باز دارد.
«آلن» من را یاد «فوسکا» شخصیت اصلی کتاب «همه می میرند» می انداخت، فوسکا هم تبدیل شد به مردی که دیگر نمی توانست معنای زندگی را پیدا کند. هرچند که گم کردن معنای زندگی برای هریک از این شخصیت ها علت متفاوتی داشت اما در نهایت هر دو با خود بیگانه شده بودند و چیزی جز درماندگی در آن ها پیدا نمیشد. هردو گاهی به چیزی چنگ می انداختند و تلاش می کردند که از دل اتفاق های پیرامون خود معنایی برای زندگی شان پیدا کنند اما درنهایت بازهم با همان پوچی درونی خود رو به رو می شدند و در ساختن معنایی برای خود ناکام می ماندند.
برشی از کتاب همه می میرند: «مواقعی آدم در آن طرف زندگی قراردارد و همه چیز را می بیند. بعد زمان شروع به حرکت می کند، قلب می تپد، آدم دست خودش را دراز می کند، قدم برمیدارد؛ هنور درک می کند اما دیگر چیزی نمیبیند.»
«آلن» علاقه ای به رو به رو شدن با زندگی نداشت اما متوجه جریان زندگی بود و می گفت: «زندگی خیلی آروم در من جاری میشه». او بازی کودکان در کوچه را می دید، به مردمی که از پیاده رو عبور می کردند نگاه می کرد، از خواب بیدار می شد و صورت خود را اصلاح می کرد، وسایلش را مرتب می کرد، کتاب می خواند، برای پیدا کردن دوستان قدیمی گذشته اش، تلاش می کرد اما این جریان زندگی، حسی درونش بیدار نمی کرد و روح او را کم کم خاموش می کرد و به راستی موسیقی زیبای Gnossienne No.1 بیانگر حال واقعی آلن بود.

نسبت به عدم علاقه او به زندگی، من هم گاهی با او همزاد پنداری می کنم و بنظر می آید کمتر انسانی پیدا شود که گاهی از زندگی خسته نشده باشد طوری که گاهی حتی بلند شدن از تخت خواب هم یک برایمان یک پیروزی تلقی می شود، اما با همه این اوصاف، مگر می شود جلوی جریان زندگی را گرفت؟
«اما مگر می شود زندگی را در گلخانه ای زندانی کرد تا بی خطر رشد کند؟ جای تنگ و خفه درخشش و عطرش را از آن می گیرد. مگر می شود صبح ها جلوی شروع جریان زندگی را گرفت؟ هرقدر هم که بدانیم؛ باز دل می تپد و دست حرکت می کند و متوجه می شویم که نشسته ایم و موهایمان را شانه می کنیم...»
جریان زندگی، در کوچک ترین لحظات و در جزئیات خودش را به ما نشان می دهد و به ما یادآور می شود که «من هنوز هستم» و این تو هستی که باید تصمیم بگیری که می خواهی منتظر بمانی تا اتفاق خاصی رخ دهد تا کم کم خاموش شوی؟ یا با همین جریانات و جزئیات کوچک همراه شوی تا به آرامی برای خودت معنایی برای ادامه دادن بسازی؟