ویرگول
ورودثبت نام
انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه شریف
انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه شریف
انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه شریف
انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه شریف
خواندن ۵ دقیقه·۶ سال پیش

زنازادگان موسیقیایی و دروغگویان درگه هنر (موسیقی و زیبایی شناسی)


از حقارت و عجز و زبان‌بستگي ما مي‌باشد که بايستي متن خود را با پستي و ناچيزي يک باکتري موسيقايي شروع کند. جايي که مي‌توان از طنين چنگ‌هاي خدايان و اسطوره‌هاي يوناني و يا حداقل بايستي از نظريات نوافلاطوني فارابي-اين معلم ثاني- در باب الحان و ادراک موسيقي سخن به ميان آورد، خود را اسير پوچي، بطالت و دون‌مايگي هرزه‌خانه‌ي تازه تاسيس ساسي و رفقا کرد. رذالت و فرصت طلبي ما را مي‌رساند که اين فرد نحيف و خشکيده را از يک مکتب نو برشماريم و او و قلمرو منتسب به نوکيسگي‌اش را چنان دستخوش سالتوها و باراندازها و پيچ و تاب‌ها کنيم که در هيچ يک از تاريخ ورزش‌هاي رزمي ياد نشده باشد. فلسفه را شروع کنيم از آنکه ساسي يک خواننده نيست و يک جريان است و چه بلاهتي...!
قبل از رفتن به سراغ امر و نهي‌هاي بنده، بياييد يک چيز را مشخص کنيم. ما بردگان و بندگان کسي نيستيم. اين را بايستي عميقا ايمان داشت. در گرو هيچ شخص و مکتبي نيستيم. گوش فرا نمي‌دهيم قبل از آنکه بخواهيم. اين اراده‌ي استوار را چنان مي‌گسترانيم که خودخواهي‌اش تمام حس و حواس و افکار را زير پايش قرار دهد و همچون پوزخندي مضحکانه، همه‌چيز و همه‌کسش را به سخره درآورد. ما «آزادانديشان» و «آزادشنوندگان» از فرط رنج و فقر و بدبختي به ناچار گوش نمي‌سپاريم به هر احمق و تن‌‌فروشي. ما خود، به خودآگاهيِ خود ايمان داريم. اگر لطفي هم به اين اطفال پر سروصدا و بچه‌خوانندگانِ توجه‌طلب مي‌نهيم و بار چرندياتشان را به دوش مي‌کشيم اين از سخاوت و دست‌و‌دل‌بازي ما مي‌باشد.
نه مي‌توانيم و نه مي‌خواهيم که بگوييم موسيقي چه است و يا چه نيست. زيبايي‌اش به ندانستن است و قدرتش به ناشناختگي. ولي به راستي آيا از آن نيست که ما خسته‌ي روز و روزگار خويشيم و پناه مي‌جوييم به آغوش نرم و دلجويانه و پشتوانه‌اي که ما را سرزنش نمي‌کند و ما را به شک نمي‌اندازند؟ هم‌آغوشيِ گرم و نوازش‌گر و خوش رايحه‌اش تا جايي ما را با لذت جاودانگي مي‌آميزاند که بسان فروغ به اوج مي‌رسيم و با ناله‌اي از سر عدم دست‌يابي مي‌خوانيم: «مرا دگر رها مکن...». حتي همين عروسک پشت ويترين ما هم، مانکن-که خيلي وقت است او را از ياد برده‌ايم- بازتابنده‌ي يک آغوش است؛ اين بار آغوشي سست و زاني و کم زور!
دوست بداريم همه‌ي اين دوست‌داران را. «ما به اندازه‌ي همه‌ي آن‌ها گناهکاريم». آن‌ها نيز از شنوندگان هستند و ما نيز از آن‌ها هستيم. قلب‌هاي رئوف و گوش‌هاي باکره‌اي که در ميان اين شيادان و گرگ‌هاي آوايي قرار گرفته‌اند هم‌جنس و هم‌خون ما هستند. ياد دهيم به آن‌ها چگونه گوش دادن را و نه حتي چه گوش دادن را. چرا که ما نيز دوست نداريم دوستانمان از بردگان و چرندگان باشند و دوست نداريم که ما نيز همچون چوپانان گله باشيم و اگر چنانچه ذره‌اي از آنچه که مي‌گوييم ايمان و تصرف و تسلط نداشته باشيم، نه از چوپانان بلکه از سگان گله‌ايم. آن هم از نوع گاز گيرندگانش.
از ما مي‌خواهند که شجريان و خانواده‌اش را از بزرگان بناميم و احترام بگذاريم به اين نام و نشان و بدانيم آن‌ها حقي برگردن ما دارند. بگوييم نه حقي وجود دارد و نه گردني و بچسبانيم بر سينه‌هايمان نشان بي‌اهميتي به گوينده و خواننده را. آنچه لذت برده‌ايم نه به خاطر شخص که به خاطر پاکي خلق و خلاقيت بوده است. بخواهيم يا نخواهيم، بگيريم يا نگيريم و به نمايش درآوريم يا نياوريم، روزها و روزه‌هاي رمضان ما پيوندي عجيب و گره‌اي بازنشدني و لذتي نابخشودني با اين موجود مثال نزدني خورده است. «ربناي استاد» امضا و مهري است به آنچه اعتقاد داريم و نداريم و اين پيوند ناگسستني است «تا در کنار حوض کوثر بر من وارد شوند».
بگذريم از قال و قيل‌هاي باورنکردني و بيخود و بي‌جهت پدر و تنظيمات نوايي از پيش تنظيم شده و نه برگرفته از دل و جان خواننده در برآورده‌سازي يک حس منحصربه‌فرد زمستانه آن هم از نوع اخوان ثالثي‌اش (آلبوم «زمستان است» محمدرضا شجريان). گويي که براي يک شور ديگري مي‌خواند و مي‌سرايد. شعر را نمي‌داند. به زور صدا و به واسطه‌گري تصنيف که نمي‌توان شعر را متعلق به خود کرد، حتي يک جمله‌اش. شعر آزاد است. پدر بايد بداند-يا مي دانست-که او متعلق به شعر است نه شعر متعلق به او و تصاحب کردن آن به منزله نابودي خويش خواهد شد. و پسر را کمي نصيحت کنيم که چه مي‌دهد لفاظي‌هاي «صنما» گفتنت با آن ريتم کوبنده‌اش!؟ جز حس يک توانايي خاص؟ احسنت ما اين توانايي را نداريم. ببرش به گور سياه! چرا که چيزي به ما نمي‌گويي و خود را عريان به ما نمي‌نمايي و تنها قابليتت را در هم‌آوايي چينشي عجيب از کلمات به رخ مي‌کشي. موسيقي‌ات را مي‌گويم. ناچيز است. اشک ريختن‌هايت را باور ندارم چرا که آنچه مي‌گويي را باور نداري. آنچه که پسر مي‌خواند تنها ميراثي از پدر است و نه بيشتر.
خسته‌تر از آنيم که به بدگويي از چاووشي و دوستان روانپريش و افسرده‌اش و اِبي و دوستان کوکاييني لوس‌آنجلسي‌اش بپردازيم. بازي‌هاي کلاميشان براي ما احمق هاست. صداهاي مرده‌هايي که تقلاي زندگي دارند. و شايد احمق‌تر از آن باشيم که بخواهيم نجفي و نامجو را از اطباي امراض و بدبختي‌هاي خود بدانيم. سؤاستفاده‌گراني که خود را با گوش‌هاي ما ارضا مي‌کنند. به ما مي‌گويند ما از اوليا هستيم. ما حافظ و سعدي را مي‌خوانيم و نه تراوشات يک ذهن مريض را. مي‌گوييم شما نه تنها نمي‌توانيد اين شاعران را بخوانيد بلکه لطمه‌اي هم به تراوشات يک ذهن مريض مي‌زنيد. دست برداريم از فالويت متخصصين امعاء و احشاء جامعه و غده شناسان سياسي. منظورم دکترين رپ و شيش و هفت و هشتي مي‌باشد! کادر درماني که چنان از بوي پول و زن و مشروب مست مي‌شوند که آتش جهنم هم از سوزاندن اين افکار ناعلاج است. همين چند وقت پيش بود که مسئولين آتشنشاني جهنم استعفاي خود را اعلام داشتند. مي‌گويند نمي‌سوزد!


يکي از راز و رمزهاي ناشناخته طبيعت، علت گوش‌سپاري برخي از دوستان ما به آهنگ‌هاي انگليسي زبان مي‌باشد. خوانندگان زبان اصلي دقيقا چه ارتباط حسي و نه حتي کلامي با ما دارند؟ غير از اين است که ما نيز جان‌شيفته برج‌هاي شش قلو و مکتب سوسيس کالباسي هستيم؟ حماقت از سر و روي ما بالا مي‌رود. ولي ديگر بس است. ما زين پس نه از حاميان و حامقان بلکه از خودرويان و خودبينانيم.
بياييم اين بار ما سرايندگان باشيم. چندي نيز ما بخوانيم. از «اليزه» بتهوون بخوانيم. بگوييم که او معشوقه‌ي ماست. وادادگي را با ويالون کنسرت‌هاي باخ بنوازيم. «ساراباند» را به رعشه درآوريم و بر ضعف و ناتواني خود چنان آگاهي يابيم که هيچ معلول و افليجي چنان آگاهي نيافته‌است. زيبايي سکوت شوپن و ارمغان نبوغ ذهن شوبرت را بتراشيم. اين بار تجسم مي‌بخشيم آنچه حس مي‌طلبد و چه حساس است اين حسانيت ما! اعجاز قصه‌سرايي واگنر را چنان فرياد بزنيم که بار ديگر دامن از کف سعدي و حافظ ربوده شود و با هنرمندان راستيني چون هرويتز، کلايبر و کارايان اثبات کنيم از دروغگويان نيستيم. ما هيچوقت از دروغگويان نبوده‌ايم ولي از باورکنندگان، چرا؛ بوده‌ايم.


حسین امیدی، ۹۸ ارشد مکانیک

۱
۰
انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه شریف
انجمن اسلامی دانشجویان مستقل دانشگاه شریف
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید