منصوره جعفری، فارغالتحصیل شریف
رئیس جمهور هفتهی قبل در جلسه ستاد ملی مقابله با کرونا گفت: رفت و آمد مردم بر مبنای حقوق شهروندی آزاد است اما نباید به سلامت جامعه لطمه بزند.
با شنیدن این جمله اولین چیزی که به ذهنم رسید، تاثیر آزادیهای هر فرد روی دیگران بود. به این فکر کردم که آقای رئیس جمهور کاملا درست میگوید. ما در حیطهی حقوق انسانی و شهروندی خود، آزادیهایی داریم. اما آیا این گزاره مجوز این نیست که ما هر کاری را انجام دهیم. حداقل در این 9 ماه آموختهایم که ما آزاد نیستیم به هر شکلی به هر جایی برویم. چرا که ممکن است باعث ابتلای خود یا دیگران به این بیماری منحوس بشویم.
اما دوباره سوالی ذهنم را برای واکاوی بیشتر قلقلک میداد. ما برای چه پروتکل های بهداشتی را رعایت میکنیم؟ برای یافتن پاسخ کافی بود با دقت بیشتری مصاحبههای تلویزیونی را گوش کنم. اغلب مردم به این خاطر ماسک میزدند که خودشان کرونا نگیرند و درصدی هم احتمال نمیدادند که ناقل ویروس باشند و برای حفظ سلامتی دیگران ماسک بزنند. راستش انگیزهی درونی خودم هم همین بود، اینکه من مبتلا نشوم! هر چقدر هم که رسانهها روی ماسک زدن بخاطر دیگران تاکید میکنند؛ اما همچنان ما تنها بخاطر خودمان ماسک میزنیم. در واقع اینطور بنظرم رسید که ما انسانها آزادی برخی «رفتارهای خود» را برای حفظ سلامتی خود و تضمین آزادیهای آینده، محدود کردهایم و کمتر کسی بخاطر سایر انسانها از آزادیاش گذشته است.
برای برخی اما این آزادی آنچنان مهم بود که حتی بخاطر سلامتی خودشان هم محدودش نکرده و با وجود افزایش مبتلایان و مرگ و میر، همچنان راهی شمال میشدند. بعید میدانم این افراد حتی لحظهای به این فکر کرده باشند که ممکن است با ورودشان به یک مغازهی محلی، ویروسی را که به شمال سوغات بردهاند؛ مهمان خانوادهای کنند. برای این دسته از افراد شدیدا فردگرا، آزادی هیچ چارچوبی ندارد و اصلا برایشان مهم نیست که آزادی فردیشان در سفر کردن، چه تاثیری روی جامعهی مقصدشان میگذارد. نتیجهی رفتار چنین افرادی هم بود که سرانجام دولت را به سمت اعمال محدودیتهای بیشتر سوق داد. هرچند این اندازه از خود محوری هنوز در ایران همهگیر نشدهاست؛ اما دیدن این افراد میتواند زنگ خطری برای آیندهی فرهنگی کشور باشد.
مردمانی که فقط به خود و آزادیهای فردی خود فکر کنند، مردمانی که متوجه نباشند سایر افراد نیز حقوق و آزادیهایی مشابه آنها دارند و بی قید عمل کردن در جامعه تبعات منفی برجای میگذارد؛ قوانین نیز برایشان کم کم رنگ میبازند. آنها پتانسیل این را دارند که چراغ قرمز را رد کنند چون دیرشان شدهاست(و عابری که جانش به لبش میرسد مهم نباشد)، برای اقوام خود پارتی بازی کنند(چون آزادند پروندهی هرکه را خواستند زودتر رد کنند برود مرحلهی بعد) و حتی بدون در نظر گرفتن تاثیری که بر سلامت روانی دیگر افراد میگذارند؛ با هر ظاهری در جامعه حاضر شوند.
من فکر میکنم کرونا یک توفیق اجباری باشد تا روی تاثیر رفتارهایمان بیشتر تامل کنیم. این روزها حتی فرصت خوبیست تا انجام دادن/ندادن کاری را بخاطر دیگران-و نه خودمان-، تمرین کنیم. مثلا بیایید از فردای خواندن این متن، هر بار خواستیم از خانه خارج شویم، جلوی آیینه به خودمان بگوییم: من برای آنکه راننده تاکسی کرونا نگیرد ماسک میزنم! و یا این بار که خواستیم از فروشندگان مترو خرید کنیم توی دلمان بگوییم: من برای اینکه این فروشنده خوشحال بشود، این جوراب را میخرم نه بخاطر اینکه من به آن نیاز دارم. و حتی کاملتر خومان را بپوشانیم نه به این خاطر که من سردم نشود، به این خاطر که قانون خدا را رعایت کرده باشیم...
tg://resolve?domain=www_snn_ir&post=152248