منصوره جعفری/ فارغ التحصیل فیزیک
در تمام پنج سالي که دبستان رفتم؛ هميشه از سوال تکراري معلمها درمورد شغل پدر و مادرم فراري بودم. جوّي که حتي بر شهر کوچک ما هم سايه انداختهبود، براي کارگري و خانهداري وجههي اجتماعي چنداني قائل نبود و همين باعث ميشد از اينکه معلم و همکلاسيهايم بدانند شاگرد زرنگ کلاس فرزند يک کارگر و يک خانهدار است؛ احساس ناخوشايندي داشتهباشم. عوامل زيادي در شغلي که پدر و مادرم داشتند موثر بودند ازجمله تحصيلات و همان عرف حاکم، که سوي ديگرش سوق دادن يک مادر به درون آشپزخانه بود! من هم درس ميخواندم و دوست داشتم يک شغل هيجانانگيز داشتهباشم، و هم از آشپزي و بازي کردن با عروسکهايم که نماد فرزندان آيندهام بودند؛ لذت ميبردم. به نوعي بين دو سر طيف نگاه سنتي و مدرنيته گير افتاده بودم و نميدانستم انتخاب سومي هم هست.
اگر با خانهداران صحبت کنيد؛ اغلب آنان از وضعيت خود رضايت ندارند. باوجود اينکه کار آنها هر ساله ميليونها تومان ارزش افزوده توليد ميکند؛ اما آنطور که بايد ارزش شغلشان درک نميشود و حتي بيمهها هم شرايط سختي را براي زمان بازنشستگي آنها ترسيم کردهاند. بسياري از خانهداران نيز به اين دليل از وضعيت خود ناراضياند که امکان ادامه تحصيل نمييابند. اما آيا اين مسائل راهحل ندارند؟ حتما دارند! به طور مثال، حالا که کرونا توفيق اجباري شده و امکان تحصيل در منزل فراهم گشته؛ چه بهتر که اين بستر را حفظ کرده و دانشگاهها هر ساله بخشي از ظرفيت خود را به آموزش مجازي خانهداران و مادران اختصاص بدهند.
زنان خانهدار ممکن است با مشکلات روحي نيز مواجه شوند. خانهداراني که زندگي روزمره را صرفا در رسيدگي به امور خانه و تماشاي فيلم و سريال خلاصه ميکنند؛ با احتمال بيشتري درگير افسردگي، احساس پوچي، ناتواني در ارتباط با فرزند نوجوان و اختلافات زناشويي خواهند شد. آنها حتي اگر خودشان را از اسارت تلويزيون و ماهواره نجات دهند، ممکن است به پاساژگردي و خريد اعتياد پيدا کنند. چرا که مدرنيته آنها را با دنيايي آشنا کردهاست که ميتوانند نيازهاي مطالعاتي خود را در صفحات اينستاگرام و کانالهاي تلگرامي رفع کرده و با استفاده از خريد کالا، از آموختن هنرهايي چون خياطي، بافندگي و حتي آشپزي بي نياز باشند. البته نبايد اينطور برداشت کرد که غايت خانهداري همان رسيدگي به امور جاري خانواده است بلکه؛ گذشته از نقش مادري، يک زن خانهدار ميتواند يک فعال اجتماعی موفق باشد و با ارائهي امکانات مناسب به او و استفادهي درست از آنها، نقش مهمی در مسائل سياسي، فرهنگي و اقتصادي جامعه ایفا کند.
مطمئن هستم که اين مسائل فقط تجربهي من نيستند و حتي شما دوست عزيزي که اين خطوط را ميخوانيد هم ممکن است درگير آنها شدهباشيد و يا اگر بعد از فارغالتحصيلي بخواهيد به شغل شريف خانهداري روي بياوريد؛ با انواع حرف و حديثهاي ديگران مواجه خواهيد شد که:« اين همه سال درس خواندي-آن هم در بهترين دانشگاه کشور!- که آخرش خانهدار بشوي؟!» و بدانيد حتي اگر شغل بيرون از منزل هم داشتهباشيد و با همسرتان هم درمورد انجام دادن کارهاي خانه تقسيمبندي خوبي کرده باشيد؛ در نهايت شما هم يکي از 22 ميليون زن خانهدار خواهيد بود. براي همين ميارزد که يکبار براي خودتان اهميت و چالشهاي اين شغل را مرور کرده و در حد مطلوب، حتي روي فرهنگ و عرف جامعه هم اثر بگذاريد.