ویرگول
ورودثبت نام
مصطفی اکبری
مصطفی اکبری
مصطفی اکبری
مصطفی اکبری
خواندن ۲۶ دقیقه·۳ سال پیش

داستانک: شام هستی

آغاز

راهروی بزرگی پر از آدم و آدم و آدم بود و من لابه لای آدم ها در خطی که انگار چاره ای جز پیمودنش نداشتم، پشت سر دسته ای از آدم ها مسیر نامعلوم را ادامه میدادم. راهرو شبیه به غاری بود که دهانه اش تاریک و از انتهایش تا من و از من تا به ابتدایش تنها چیزی که دیده میشد آدم بود و آدم. آدم های زیادی پشت هم راه میرفتند، چفت در چفت، طوری که از فضای خالی بین بدن ها تنها پوست تن های مختلف بود که دیده میشد و همه در رفت و آمدی بودند که از نظمش اطلاع دقیقی نداشتند! لااقل من و اطرافیانم که اینطور بودیم!! از هر که میپرسیدی به کجا میرویم میپرسید که تو هم نمیدانی؟!. قد همه به یک اندازه بود و به جز صورت خودم که ندیده بودمش صورت تمام آدم‌هایی که میدیدم به یک شکل ساده ای پاک و یک دست بود. محیط راهرو به شدت خالص بود. تعداد ناشمرده ای صف که چفت در چفت متشکل شده از آدم‌های همسانی که به سمت نوری که از انتها می‌آمد در حرکت بودند. با یک سرعت و با یک ترتیب که هیچ نقص و تضادی را در نظمش با چشم نمیدیدیم.

در راه

در غار هیچ زمانی احساس نمیشد، نه کندی اینکه ما با این جمعیت بی‌شمار و قدم های شمرده شمرده به کجا میرویم و نه شتاب از اینکه این وضعیت ایمن و بی خطر را در مقابل چه اتفاقی میپیماییم و به پایانش نزدیک میکنیم. من در درون ذهن خودم دریافته بودم که جمعیت از بیشعوری خود ناخودآگاه لذت میبرد چرا که سطح دغدغه ها را با قدرتی ناشناخته به پایین میکشاند و چشم مغز را به خوابی راحت می‌اندازد. و در پی این نعمت نقص آفرین، انگیزه ای برای جدایی افکار شخص از افکار جمع باقی نمیماند. اما همیشه سوالی داشتم که: «آینده چه میشود ؟! اگر که همه ما در حال خوردن فریب تصمیم جمعی‌مان باشیم چه؟! اگر من این نگرانی ها را دریافته ام و راهی برای بروزش به دیگران ندارم!! از کجا معلوم که دیگران نیز چون من نباشند؟! ما همه از هم بی خبریم.»

در سالن

نزدیک سالن بزرگی از میزها و شمع ها و صندلی ها شدم. صف‌ آدم ها چنان تنگ و پرشمار بود که هیچ اختیاری در انتخاب مسیر نداشتیم. هیچکداممان اختیاری برای اینکه به سمت کدام میز برویم نداشتیم و هر صف ناگزیر از رفتن به سمت میزی بود که برای آن ممکن شده بود و صف ما به یکی از میزهای دراز سالن که سر و تهش با چشم دیده نمیشد رسید و هر که جلوتر بود زودتر لابه لای آدم‌های متفاوتی که از قبل روی صندلی ای از همان میز نشسته بودند، مینشست. چنین به نظر می‌آمد که هیچ اختیاری برای انتخاب صندلی در این مهمانی وجود ندارد و هرکس باید در صندلی که از قبل نام و نشانش انتخاب شده بود بنشیند و شروع به آشنایی و زندگی با فرهنگ حاکم شده بر این مهمانی کند. من به صندلی ای رسیدم که پیشخدمتی گفت جایی که برای شما رزرو شده است این صندلی‌ست جناب، بفرمایید بنشینید.

بر سر میز

من با ظاهری ساده و تنی بی لباس بر سر صندلی ای که نام "هوت چاپمن" بر آن نوشته شده بود نشستم و ابتدا با چشمانم تا میتوانستم اطراف را بررسی کردم چیز زیادی از آن نفهمیدم جز آنکه هرکس ظرف مختلفی دارد با قاشق و چنگال های خاص ظرف خودش و غذایی که داخل ظرف ها کشیده شده است قابل خوردن نیست و مهمان هایی که زودتر از من بر سر این سفره نشسته اند مشغول کشیدن نقاشی ای با مخلفات ظرف هایشان بودند و بعضا با ظرف و قاشق چنگال خویش چیزی میساختند و بعضی ها هم با آن ها مشغول بازی ای مرموز و سخت گشته بودند. آدم ها بر سر میز بسیار نزدیک بودند و احساسات زیادی میان آنها جریان داشت. آنها مدام با همدیگر صحبتی داشتند و حرف هایشان بالا و پایین بسیار میگرفت. به راحتی میشد خنده های دسته جمعی و اشک های تک نفره را دید. با کمی دقت به سادگی متوجه انزوا طلبی و نوع دوستی های آدمهای مختلف میشدم و این رفتارها همه در سر میزی بود که من ناگزیز از نشستن بر سر آن بودم.

ظرف غذا

طولی نگذشت که همان پیشخدمت ظرفی نسبتا بزرگ به شکل یک کاسه مسی برای من آورد که یک قاشق و چنگال بچگانه داشت. در آن ظرف مخلفاتی از قبیل غرور و خودپسندی و مهر و درک و نوع دوستی و زیبایی و سواد گنجانده شده بود. آن را درست مقابل شانه چپم گذاشت و رفت. من ابتدا قاشق را برداشتم و تمام متعلقات ظرف را مرزبندی کردم، با هر عملم ظاهر من دستخوش تغییراتی میشد که میتوانستم آن را در آینه تعبیه شده بر پیشانی آدم مقابلم ببینم. من در ابتدا با هیچکس حرفی نمیزدم و هیچکس هم با من کاری نداشت و من شیفته غرور و زیبایی ظرفم شده بودم و آن ها را با قاشق چنگال کوچکم در ظرف بازی میدادم تا به مطلوب ترین چهره ممکن خود در آیند. اما دیری نگذشت که این کار دلم را زد. در آینه خوب میدیدم که این بازی چشمانم را وحشی و دریده کرده و محاسنم را بر روی پوست گندمی صورتم جوانه ای داده که تا چند لحظه دیگر شروع به رشد خواهند نمود. خرده ای از غرورم را برداشتم و از ظرف بیرون انداختم تا جا برای عرضه اندام باقی متعلقات ظرف که روی هم تلنبار شده بودند باز شود. در حین انجام این تصمیم در سرم زمزمه ای بود که مرا به اسم هوت صدا میزد. صدایی که تصویری نداشت و حرفش درست شنیده نمیشد فقط نام بردن هوتش بود که مرا به تأمل و صبر برای گوش دادن به آن فرامیخواند. هر لحظه که صدا را در سرم بیشتر حس میکردم گردنم را بالاتر میاوردم و بیشتر میچرخاندم و آدم ها را بیشتر نگاه میکردم و سعی میکردم ارتباطی با یکی از آنان برقرار کنم. اما هیچکدام از آن ها به توجه من توجهش جلب نمیشد و من تنهایی را در آینه مقابل خودم به رنگ تک درختی جوان بر روی تپه ای در جاده ای خشک و بیابانی بر روی چشمانم میدیدم که داشت برای خودش تابی از جنس صبر درست میکرد که آشیانه ای معلق و نیمه ایمن در آسمان بی ستاره این مهمانی اجباری بود.

من دوباره سرم را پایین انداختم و مشغول بازی با ظرف خویش شدم، اینبار بذر های سواد و دانایی بود که مرا سرگشته شکل خودش کرده بود و من برای بازی و نظم دادن به آن ها تمام متعلقات ظرفم را به گوشه ای انداختم و سرگرم خانه ساختن با آجر ها و تکه های سواد و دانایی ظرفم شدم. این بازی صورتم را پخته تر میکرد و من در آینه صورتم را میدیدم که مو هایش رو به کم پشتی میخزد و چشمانم کمی از قبل کوچکتر شده بود و چروک های کوچکی بر زیر چشمانم داشتند برای خود جا باز میکردند. صدای هوت گوی سرم، قدرت گرفته بود و میتوانست با من حرف بزند. او حتی برای خود تصویر هم پیدا کرده بود. تصویر او پیرمردی بود با موها و محاسن بلند و خاکستری با چشمانی ریز و خطی که به سختی میشد تشخیص داد که باز یا بسته اند. پیرمرد دماغی مثلثی شکل رو به پایین داشت، درست سر دماغش افتاده بود میان سبیل هایش، لب و دهان او چروکیده و پهن بر عرض صورتش بود و تنش لباسی یک تکه به رنگ آبی تیره بود که به شکلی خاص او را فرد ویژه ای نشان میداد و صدایش از صدای خودم کمی بم تر بود.

میز غذا خوری

مدت بلندی‌ست که بر سر صندلی خودم نشسته ام و با ظرفم و محتویاتش به خوبی آشنا شده ام. آدمهای سر میز را کم و بیش شناخته ام و فرهنگ حاکم بر اطرافم را به خوبی واکاوی کرده ام . من از همان ابتدا خلاف خیلی از آدم های میز سر صحبتی با کسی نداشتم و تبادل احساساتم بیشتر از اینکه با دیگری باشد با درون خودم بوده و من در درون ذهن خود تصویر ریز بینانه ای از آدم ها و ظرفهایشان دارم که برسرآن با پیرمرد هوت‌گوی ذهنم، مینشینم بحث میکنم و از آن درس میگیرم و او از ناخودآگاهم بمن درس می‌آموزد.

ختم اول

این ضیافت برای هیچ مهمانی پایان نداشت. تنها یک نقطه جدایی برای هر شخص در نظر گرفته شده بود که من آن را شکستگی ظرف مینامم. اگر که ظرفت ترک بر میداشت و یا در معرض برخورد جسمی سخت قرار میگرفت، به این نقطه نزدیک میشدی. اگر ظرفت میشکست و هیچ چیزی از محتویاتش باقی نمیماند زمان برای جان تو می‌ایستاد و دیگران برای تن بی‌جان تو مراسمی در زیر میز میگرفتند و پس از مدتی همه سر در ظرف خود فرو میبردند تا نفر بعدی از میانشان بی‌ظرف شود. هر ظرف که میشکست سر صاحابش از گردن جدا میشد، بدون هیچ خونریزی، سر بی‌ظرف بر روی میز درست مقابل بدنش قرار میگرفت. در این بین چند گونه سر بی‌ظرف دیده بودم. سرهای بی‌ظرفی که چشمانشان بسته شده بود و پوستشان تیره و تاریک گشته بود و لبانشان در کنار گونه های کبودشان مچاله شده بود و سرهای بی‌ظرفی که چشمانشان باز و هوشیار بود و پوستشان روشن و شفاف و لب‌هایشان تبسمی زیبا در میان گونه های سرخشان آفریده بود و مابقی سرهای بی‌ظرف، به شکلی در میان این دو صورت بر روی میز مقابل بدنشان قرار میگرفتند. زمانی که سری بی‌ظرف میشد اطرافیانش آن را برمیداشتند و به همراه بغل دستیهایشان به زیر میز میرفتند و آن را در گودالی که در زیر صندلیش قرار داشت میگذاشتند و بر روی آن کمی از غذا ها و محتویات ظرف شخصیشان را میریختند تا آن در آنجا دفن شود. زمان زیادی نگذشته بود و من در این مدت با ظرف خودم به خوبی آشنا شده بودم و دریافته بودم که محتویات زیادی برای ظرف ها وجود دارد اما هر ظرف محتویات خاص خودش را دارد و دیگر اینکه هر آدمی میتواند تکه ها و محتویات مختلفی را از دیگران بگیرد و با آن ظرف خودش را پر کند. تا به این لحظه من هیچ ظرف شکسته ای ندیده بودم که ظرف عمو ژان شکست و من سربیظرف او را خوشحال و راضی بر سر میز دیدم و لحظه ای بعد من و سی چهل نفر از صندلیهایمان بلند شدیم و به زیر میز رفتیم تا سر بیظرف او را دفن کنیم.

درس بزرگ

پیرمرد آرام و قرار نداشت و مدام از لب میز به پای تخته میرفت و برمیگشت. من در اتاقش را زدم و با اجازه وارد اتاق شدم.

- چقدر دیر آمدی قرارمان زودتر از اینها بود!!!

- ببخشید مسیر را گم کرده بودم و به سختی اتاقتان پیدا شد.

کمی سکوت میانمان پیش آمد و من خواستم سکوت را بشکنم و گفتم : «چقدر این ردای آبی به شما میآید.» او گفت: «بهتر است درسی را که تا به امروز روی هم انداخته ایم شروع کنیم و آن را به خودآگاه انتقال دهیم. تا تصویر واضح تری از خطر بزرگ ترسیم شود و راه های نجات کارآمدتری از آن چه که میشود نجات داد پیدا شود».

من با پهن کردن لبانم به شکل لبخند حرف های او را تایید کردم و نشستم تا که او از هر چه که میخواهد بگوید. از چیستی این مهمانی؟ از مهمانها، از ظرف ها و محتویات داخل ظرف ها و ...

او نشست بر روی میز و خوب به من نگاه کرد و گفت: «میدانی چیست؟! این مهمانی خیلی منظم و پیچیده است. همه چیز با دلایلی منطقی اتفاق می افتد از ریزترین وجزئی ترین اتفاقات تا بزرگترین و کلی ترین آنها. اتفاقات بزرگتر منظم تر و پیچیده ترند اما اینکه آیا واقعا دلایلی هم دارند معلوم نیست فهمیدنش به مثابه کشف یک راز مرموز و ناشناخته است. اینکه چگونه صف ها وارد مهمانی میشوند و چگونه به آدم های همسان صندلی های مختلف بر سر میزهای مختلف میرسد یک مسئله است که برای فهمیدنش باید سرآغاز، یعنی اولین نقطه آغاز را بیابیم که چه کسی آن ها را در صف ها میچیند اما حال که نمیدانیم بحث بر سر این مسائل تفاوتی ایجاد نمیکند. مهمترین کشف حقیقی من ظرف ها هست. ما به خوبی میدانیم که اگر ظرف آدمی خالی شود او از مهمانی و زمان و جمع آشنایانش به ناکجای نیستی فرو میرود و بی اختیار و بی استثنا این اتفاق رخ خواهد داد. اما آیا ظرف ها همیشه سالم و نامیرا اند؟! البته که خیر ظرف ها چه بخواهیم و چه نخواهیم برای مدت محدودی سالم میمانند و آهسته آهسته و یا آنی و یکمرتبه، سلامتی و کارایی خودشان را از دست میدهند و گریز از این قضیه ناممکن است. اما از همه اینها که گذر کنیم یک چیز ممکن است و آن بیظرف شدن با چشمانی باز و هوشیار و پوستی روشن و شادمان و لبانی خندان و راضی است.

در ظرف ها تکه ها و بذرها و قسمتهای مختلف و متفاوتی میتواند وجود داشته باشد. غرور و تواضع، خوددوستی و خود ناپسندی، رضایت و خشنودی، ناراحتی و محنت، غم ها و شادی ها و از همه خطرناکتر کینه و نفرت و تکه های تحقیر و تمسخر که همه این ها در مقابل بذرهای محبت و تکه های دوست داشتن و اکسیر عشق و مهربانی میتوانند سر به گریبان خویش فروبرند و سلامتی و زیبایی ظرف را از خطر دور نگه دارند. و در کنار همه اینها محتویات بیشمار دیگری نیز میتواند داخل ظرف باشد اما آن چه که سر بی ظرف را خرسند نشان میدهد تکه های سنگین اما کوچک دوست داشته شدن درون ظرف، در کنار اثرات بذر های محبت بر دیواره های ظرف است. در واقع عشق و محبت تکه هایی هستند که از تخلیه شدن ظرف به صورت آهسته و یا آنی جلوگیری میکنند. مابقی محتویات درون ظرف بی خطر و بی زیان اند جز تکه هایی که از ارتباط با دیگران در ظرف حاصل میشود مثل تحقیر و حسادت و طرد شدن و مورد اهانت و تمسخر واقع شدن. در واقع همه آدم ها میتوانند سربیظرف شادمانی داشته باشند اگر عشق و محبت را در ظرف های یکدیگر به کارند و تکه های درک و نوع دوستی ظرفشان را که در تمام ظرف ها از ابتدا گنجانده شده در داخل ظرف نگه دارند و به روی آن چیزی نیندازند و آن را در گوشه ای از ظرف تلنبار نکنند.

به دنبال عشق

من ظرف خویش را خالی از عشق و محبت نمیدیدم اما عشق و محبت در آن کم و محدود بود. تکه های ریز اما سنگین دوست داشتن دو نفر که مرا از ابتدا دوست میداشتند و تکه های ریزتر و سبک تر دوست داشتن چندین نفر دیگر که داخل مهمانی و در صف ها و بر سر میز با آن ها آشنا شده بودم در کنار بذرپژمرده ای از محبت که خود دوستی بود تمام قسمت عشق و محبت ظرف من بود و من که از اهمیت عشق آگاه شده بودم برسر پیدا کردن آن به هر آدمی که میشد توجه کردم حتی یکبار ظرفم را هم برداشتم و رفتم به پای صندلی آدمی نشستم که به طرز خودبرتر بینانه ای هر از گاهی ظرفم را با ذره ای عشق و محبت پر میکرد اما عاقبت ظرفم را آنچنان طرد کرد که نزدیک بود در دستان خودم ظرفم ترک بردارد و از صدجا بشکند.

آدمی را دیدم که میگفت من هم مثل تو یک زمانی شروع به یافتن عشق کردم.بعد فهمیدم که عشق صد مدل دارد اما هر آدم تنها یک عشق واقعی میتواند داشته باشد. من در جست و جوی عشق ظرفم را پر از نفرت کردم به گونه ای که تا آخر عمر تکه های کینه و تحقیر و شکست ماجراجویی هایم را باید در ظرف خود تحمل کنم و این تکه ها ظرفم را خسته کننده و حوصله سربر کرده اند طوری که هر لحظه زمانی فرا میرسد که با تصمیم ظرف شکستن در سرم مقابله میکنم و خود را از این کار پشیمان میکنم و لحظه ای بعد تکرار همین ماجراست.

من پس از یک سفر کوتاه به صندلی خودم بازگشتم و دوباره مانند همیشه بر روی آن نشستم پاهایم را روی هم انداختم در آینه مقابلم شخصی را میدیدم که ذهنی درمانده داشت و فلسفه زندگیش را در مقابل واقعیت،گنگ و پاره پاره با غمی پنهان اما بزرگ تماشا میکرد.

عشق دور نمی ایستد

من با ماجراجویی هایم وقت زیادی را به هدر داده بودم و از آن تنها یک مشت تکه های قلابی و بی مصرف عاید ظرفم شده بود. من درونگراتر از همیشه در سرم داخل اتاق پیرمرد هوت گوی سرم نشستم و شروع به نوشتن کردم. از ماجرا های زیادی نوشتم، از خیال پردازی هایم، از رویا بافی هایم مینوشتم اما همه آن ها را در یک داستان واحد میگنجاندم و با این کار ظرفم را با تکه های الماس مانندی مثل تجربه و بزرگی، پرمیکردم. من در خود، عشق را میکاویدم و بی توجه به آنچه که در مهمانی میگذشت بودم که ناگهان یک صدا از مقابل صدایم زد آقای هوت!!!

من سرم را از داخل ظرف خویش بلند کردم و دیدم چشمانی معصوم و مشکی با ابروهایی کشیده و قوس دار صدایم میزند.

گفتم: «بله با من بودید.»

گفت: «چرا شما برای دفن کردن مادر ژولیه به زیر میز نیامدید. چه شهامتی دارید که خلاف سنتی به این گستردگی رفتار کردید.»

من لبخندی زدم و گفتم: «شهامت! من اصلا متوجه این اتفاق نشدم!! گرچه، حال که میشنوم نه ناراحتم و نه تحت تاثیر قرار گرفتم. فقط کمی مسرورم از اینکه همینطور که شما فرمودید با سنت جمع در تضاد بوده ام و برای من اینگونه تضادها جالب و دلشاد کننده است و دیگر اینکه مادر ژولیه به هیچ وجه زن مهربان و دلسوزی نبود و آدم های آشنایش را با زخم زبان هایش کم اذیت نکرده بود.» «آقای هوت شما مرد فهمیده ای هستید اما بهتر نیست کمی به سنت ها و آدم هایی که دیگر ظرف ندارند احترام بگذارید.». نگاه هایش را دوست داشتم و به چشمانش خیره شدم و گفتم: «احترام! چه احترامی زمانی که ما هم روزی بیظرف خواهیم شد و دیگر اهمیتی ندارد اینکه چرا با آدم هایی که همه چیزت را انکار میکردند احترام نگذاشتی.». صدایم را صاف کردم و ادامه دادم: «شما فکر میکنید من آدمیم که داخل ظرفم با تکه های خودخواهی بازی میکنم و از بودن بذر های غرور و خودپسندی لذت میبرم. هرگز من از لحظه ای که یاد دارم به دنبال راه نجاتی از این مهمانی مضحک و طعنه آمیز گشتم نه برای خودم بلکه برای همه، برای همه آنانی که هنوز سرشان بر روی تنشان است اما خب همه میدانیم که این مهمانی به شکل یک زندان است تنها راه نجات این است که به همدیگر کمک کنیم که در لحظه بیظرف شدنمان، چشمانمان باز و شاد و راضی باشد اما افسوس که هیچ راهی برای ساختن این وحدت جمعی وجود ندارد.». در آینه مقابلم که درست بر روی پیشانی همان خانم زیبارو نصب بود خودم را دوباره نگاه انداختم. حس آزادی محض از تنهایی یک نفره که در واقع عشق واقعی نامیده میشود. او تمام مدت روبه روی من نشسته بود و ما هر کدام مشغول بازی با ظرف خویش بودیم و حال که به یکدیگر با دقت توجه میکردیم در میافتیم که میان ما پلی است از جنس عشق و محبت که تا ابد بینمان پایدار خواهد ماند.

پیری خود خواسته

زمان زیادی از ورودم به این مهمانی گذشته است و تا به حال میزبان را ندیده ام! حتی نامش را هم درست نمیدانم آخر هیچکس به درستی او را نمیشناسد و کسی او را دقیق معرفی نمیکند. بیشتر مهمان ها میزبان را آقای داگ مینامند و به گمانم من زمان زیادی را داخل مهمانی ای هستم که شاید نام میزبانش آقای داگ باشد. به هر حال هیچ اهمیتی ندارد چرا که این مهمانی با دفن شدن سرم در زیر صندلییم به پایان میرسد و آقای داگ به هیچ وجه قصد حضور در این محفل را ندارد. اغلب آدم های سر میز میگویند که آقای داگ سرش خیلی شلوغ است. او به سرهای بی ظرف درون گودالها رسیدگی میکند. اغلب آدم ها میگویند که آقای داگ نقش مستقیمی در احوال سرهای بیظرف دارد. اما آدمهایی هم دیده ام که میگویند آقای داگ افسانه ای بیش نیست که خودمان ساختیمش. شاید که آنان درست میگویند. آخر آنقدر سر بیظرف شدن ترسناک و وحشت انگیز است که آدم بدون رؤیاها و باورهایی ازین قبیل که آقای داگی هست بالای سر این مهمانی و قدرت اینرا دارد که منجی ابدی تمام مهمانها باشد؛ نمیتواند تاب بیاورد. آدمی که در ظرفش تکه های نادانی بیشتر از دانایی باشد. چگونه بدون این باورها میتواند عشق بدهد و عشق دریافت کند. او نیازمند این باورهاست تا در ظرفش با مگس های امیدخوار مقابله کند. این را هم اینجا ذکر کنم که تا به کنون ظرفی را ندیدم که تکه های داناییش بر نادانی­یش فزونی یافته باشد.

من پس از جستوجوهای فراوان عشق واقعی خود را یافته بودم و ظرفم را با بودن او به نقطه مطلوبی از رضایت و شادمانی رسانده بودم. بذرهای امیدم هرلحظه سبز و تازه بود اما همچنان دو سوال به دور سرم میچرخید. همان دو سوالی که از ابتدا داشتم. آینده چه میشود؟ اگر همه ما در حال خوردن فریب جمعی­مان باشیم چه؟ حال با آینده کار ندارم اما نتیجه گپ و گفتی که با پیرمرد هوت گوی سرم پیرامون سوال دومم داشتیم این بود که اگر همه ما، یعنی تمام مهمانها ظرف هایمان را برداریم به زمین بیاندازیم و بشکنیم. تمام شمع های سرمیزها خاموش میشوند و دیگر نوری به درون غار نمیتابد و دیگر صفی از غار به داخل مجلس راه پیدا نمیکند و یا دیگر اصلا صفی برای آمدن شکل نمیگیرد. اما این ایده غیر ممکن است. همه میدانند، چه آنها که باور دارند و چه آنها که سردگمند و یا باور ندارند، آقای داگ از شکستن ظرف های مهمانی­یش خوشش نمیاید و ناراحت میشود. با ناراحت شدنش که کاری ندارم اما طبق گفته دیگران اگر آقای داگ از کارمان خوشش نیاید پس از مهمانی تا مدتی طولانی، شاید هم برای همیشه تنبیه خواهد کرد. آنهم تنبیهی که لغت شکنجه برای وصف آن بسیار ضعیف و کوتاه است. برای همین و گزاره های فراوان دیگری که حال گفتن از آنها را ندارم میدانم که آدمها ظرفهایشان را نخواهند شکست. هر چند که از ظرف و صندلی ای که به آنان تعلق گرفته است متنفر باشند. البته آدم هایی هم دیده ام که میگویند این داستان هم افسانه ای بیش نیست. این داستان را آدم هایی ساخته اند که با حس برتری و قدرت تحقیر و تمسخر دیگران محتویات ظرف خود را جذاب کرده اند. از اینها بگذریم، اما اگر در انتها این مهمانی فقط قصد عذاب ما را داشته باشد چه؟! چرا باید بگذاریم شمع ها روشن بمانند و صف ها وارد سالن شوند. زمانیکه خودمان ازین مهمانی بیشتر از آنچه که لذت ببریم رنج میکشیم؟؟!!

این فکرهای ضد و نقیض من را داشت پیر میکرد. من خود خواسته با دستمالی کردن اندیشه هایی بزرگ و بیسروته محاسنم را در آینه سفید میدیدم. اما این پیری را هدر رفتن عمر نمیدانستم چرا که پیوسته از زمانم برای نوشتن استفاده کرده بودم. و نوشتن درست مانند سرما برای آدم برفی، عمر را زنده نگه میدارد.

چیزی که همه باید میخواندند

بیش از هزار صفحه کتاب درون اتاق پیرمرد هوت گوی سرم، از لحظات ابتدایی ورودم به مهمانی تا آخرین لحظات ظرف دار بودنم نوشته بودم. از خودم و درون خودم گرفته تا تک تک مشاهداتم از ظرفها و مهمانان مختلف گرفته تا بینش و نگرش شخصی خودم از اتفاقات و تحولات حادث شده در مهمانی و ظرفهای گوناگونی که با چشم دیده بودم و یا با گوش شنیده بودم، اینها صفحات کتابم را وزن داده بود. من از تکه­ها و محتویات معروف ظرفها تا نادرترین و کمیابترین آنان جمله داشتم. برای هریک توضیح نسبتا کاملی یافته بودم. از علت­ها و چگونگی­ها تا سایه های باورهای مختلف در صفحات کتابم یادداشتی نوشته بودم. سر هر جمله با پیرمرد هوت گوی سرم به طور مفصل بحث نموده بودم و برای انتخاب هر کلمه کلی زمان صرف کرده بودم. زمانیکه به تصحیح نوشته هایم مینشستم ظرفم لبریز از احساسات سفیدی چون امید و افتخار میشد. من پیوسته از درون جوانتر و سرحالتر میشدم و اینرا مدیون نوشتنم از واقعیت بودم. اما در بیرون از خودم دغدغه بروز درونم را داشتم. باید به گونه ای کتابم را بروز میدادم یا به قول مرد عینکی بغل دستم نشر میدادم که همه آنرا جدی بگیرند. پیرمرد هوت گوی سرم میگفت ما چهار نوع کتاب داریم. کتابی که ساده نوشته شده و ساده خوانده میشود. کتابی که ساده نوشته شده اما سخت خوانده میشود. کتابی که سخت نوشته شده اما ساده خوانده میشود و کتابی که سخت نوشته شده و سخت خوانده میشود. من به سختی عمرم را صرف تک کتابی کردم که از روی دغدغه­ام نوشته بودمش. دغدغه مهمان شدنم به مهمانی که هیچ اختیاری در پذیرشش نداشتم و بی اختیار درگیرش شده بودم. اصلا شاید بدون این مهمانی من هم وجود نمییافتم، اما هرچه که هست نارضایتی و ناامیدی عمیقی ست که در دل من و دل مهمان ها از آخر و عاقبت این مهمانی، شیطان تراشیده. به نظر من هر مهمان از لحظه ظرف دار شدنش از رحِم نادانی و حیرتش در مقابل عظمت این مهمانی در درون خودش یک شیطان زاییده. هر آدم شیطان دست ساز خودش را دارد که وظیفه­اش کمرنگ کردن و یا سیاه کردن تکه های امید و رضایت ظرفش است. آدمی که بی­امید و ناراضی شده باشد نمیتواند معنای سالمی از خوشبختی را برای خودش کشف کند و در نتیجه به تکه ها و محتویات مریض روی میبرد که این خود شروع درد تنها شدن است. بیش از این از فلسفه بافی هایم نیازی نیست بگویم. از دغدغه ام بگویم که میخواستم کتابم را همه سخت بخوانند و حداقل یک جمله اش را جدی بگیرند.

"آقای داگتان را بخورید"

من بارها و بارها نوشته هایم را بازخوانی و تصحیح و نظم و چینشش را به چالش کشیده بودم. از همه چیزش تقریبا مطمئن بودم که میخواستم آن را برای فروش به پیشخدمت های مهمانی بدهم که مسئولیت فروش تکه کتابهای دست نویس به مهمانان را داشتند. پیش از این تصمیم با آدم های دور و برم پیرامون قصدم صحبت میکردم. میگفتم که میخواهم کتابی برای رهایی و آزادی همه آدم ها چاپ کنم. خانم پرنسس که چهار صندلی با من فاصله داشت به من میخندید. پیرمردی به نام پدر ژوپیتر طعنه زنان مسخره ام میکرد و تمام حرفش این بود که نیازی به چنین کتابی نیست هرچند که معتقد بود کسی نمیتواند چنین چیزی نوشته باشد. آقای فارمر که چند صندلی آن طرفتر بود میپرسید مگر همچین کتابی هم خوانده میشود؟ اسم کتاب چیست؟ و من هنوز نامی برای کتاب پیدا نکرده بودم. حرف های زیادی پیرامونم زده میشد که من با دقت فراوانی از تمام نظرات بهره میجستم. آقای فارمر با پدر ژوپیتر اختلاف نظر بسیاری داشت و بحثهای جالبی میانشان شکل گرفته بود. پدر ژوپیتر میگفت در تاریخ مهمانی تکه کتابهای زیادی نوشته شده که هرکدامشان پر از ادعا بوده اند و کتابهای مهمی همین الان وجود دارند که جدی گرفته نمیشوند. آقای فارمر میگفت هیچ کتابی برای خودش شخصیت درست و حسابی پیدا نکرده است و همین اهمیت کتابها را ازبین برده است. پدر ژوپیتر میگفت چگونه اهمیت کتابهایی که آقای داگ نوشته است را زیر سوال میبری. کتابهایی که آقای داگ نوشته اند برای برخی از مهمانان آنچنان مهم اند که مقدس شمرده میشوند. آقای فارمر جواب میداد، کدام کتاب مهم!! به جز انبوه کتابهایی که نویسندشان خودش را معرفی کرده، چند کتابی که نویسنده به جای معرفی خودش ادعا کرده آقای داگ مزخرفات منفعت پرستانه اش را نوشته، تماما ناحسابی و بیشخصیتند.

من به ادبیات عموم آشنا بودم. آقای فارمر درست میگفت تمام کتابهای که مقدس شمرده میشدند و خودشان را به مغز نامحدود آقای داگ مرتبط مینمودند. یک مشت اراجیف سطح پایین بود که محض فریب مهمانان برای پیروی و برتری عده ای خاص مورد حمایت بزرگ ظرف داران قرار گرفته بود. کتابهای مقدس میان میزها و ظرفها فاصله های بی خیابانی کشیده بود. هر گوشه ای که یکی از این کتابها سبز گشته بود، توهم برتر انگیزی نسبت به دیگر نقاط مهمانی ظرف های آنان را تاریک و بیشعور کرده بود. حس درستی و خود حق پنداری که این کتابها به پیروانشان القا میکرد وحدت جمعی و نوعدوستی را از آدم ها گرفته بود اما افسوس که این مسئله همیشه زیر خربارها مغلطه و دروغ پنهان میگشت.

بالاخره من پس از مشورت های فراوان تصمیم به نشر کتابم گرفتم. نامی را که پیرمرد هوت گوی سرم پیشنهاد داده بود را برگیزیدم. "آقای داگتان را بخورید" اسمی بود که پیرمرد هوت گوی سرم انتخاب کرده بود و فلسفه­اش این بود: باورآقای داگ حُسن هایی دارد و ضررهایی و فعل خوردن پروسه ایست که آدمیزاد موارد مفید غذایی را جذب میکند و باقیش که فایده ای ندارد را از خودش دفع میکند. مثلا زمانیکه نان میخوریم تنها انرژی و کربوهیدارتش را جذب میکنیم و فیبرها و بافت های غیر مفیدش را در پایان پروسه خوردن از خود بیرون میاندازیم.

عاقبت یک درونگرا

طولی نگذشت که کتابم به دست تمام همسایه هایم رسید و با استقبال غیر منتظره ای روبرو شد. تمام آدمهای سر میز با اشتیاق جملات منرا میخواندند و با یکدیگر سر مسائلی از کتاب من حرف میزدند. بهترین تبلیغ من، خوانندگان من بودند که به قول خودشان نوشته هایم خوش طعم ترین مزه صداقت و فهم و راستی زندگیشان بود.

مدتها از نشر کتابم گذشته است و من پیر و ریش سفید شده ام. ریشهای سفیدم گردنم را پوشانده، دماغ مثلثی شکلم به پایین افتاده میان سبیلهای خاکسترییم. چشمهایم از فرط فعالیت زیاد کوچک و ریز شده و به زیر چین و چروک های دورچشمم خزیده. موهای سفیدم آنقدر بلند شده که به پشت سرم انداخته ام و ردای آبی ای را که یکی از مهمانان اشرافی از میزهای خیلی دور برایم فرستاده پوشیده ام. ظرف بزرگ مسی­یم لبریز از شور و حرارت است. تیکه های دوست داشته شدن در ظرفم اندازه یک درخت شده اند و عشق در من ریشه ای زیبا دوانده. خوانندگان کتابم برای من جشنی ترتیب داده اند. آنها بسیار بهتر از من کتابم را نشر دادند به گونه ای که خبر دارم تمام مهمانان حداقل خلاصه ای از کتابم را شنیده اند و منرا میشناسند.

آغاز یک پایان

سکوت عظیمی بر مهمانی بزرگ سایه انداخته. پسر جوانی که اسرافیل نامیدمش از روی صندلی خود بلند شد و بلند در عاجی که صدا را زیاد میکرد گفت: «ما همه با هم به این نتیجه رسیده ایم که باید به خودمان احترام بگذاریم. به ظرفهای یکدیگر احترام بگذاریم. به میزها و اختلافاتشان احترام بگذاریم و آنها را بدون جنجال بپذیریم. ما همه در این لحظه اگر ساکتیم، برای این است که میدانیم تنها خودمانیم که میتوانیم ظرفهای همدیگر را زیبا کنیم و در این امر هیچ محدودیت و دشمنی نداریم.»

بعد من را دعوت کرد که سخنی بگویم. من پایم را روی صندلییم گذاشتم به بالای میز رفتم. از آنجا سرتاسر مهمانی را میدیدم. مهمانان بیشمار را به ایستادن دعوت کردم و گفتم از این لحظه همه ما بر این باوریم که این مهمانی بدون هیچ میزبانی برای لذت بردن ما خلق گشته. اگر هر کدام ما فکر کند برتر و یا حق­تر از دیگران است این لذت جمعی از بین خواهد رفت و عذاب برای ما میماند و لذت بردن منحصر به انگشت شمارانی میشود که دیر یا زود بیظرف میشوند و از یادها میروند. بعد به افتخار همه دستانم را به بالای سرم بردم و دست زدم و سر صدای عظیمی از خنده­ها و دست های همه شکل گرفت و من مسرور سرور بودنمان در این مهمانی شدم.


نویسنده : مصطفی اکبری / 20اردیبهشت1398مشهد

داستانک شام هستی نوشته مصطفی اکبری
داستانک شام هستی نوشته مصطفی اکبری



داستان کوتاهداستانداستانکادبیاتفلسفه
۲
۰
مصطفی اکبری
مصطفی اکبری
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید