
اختلاف سنی من با دایی کوچکم کم است، نه خیلی کم ولی خب در نسل ما دیگر دایی ده یازده سال بزرگتر از خودت به سختی پیدا میشود. در همان سالهای دبستان من، ارتباطمان به علت زندگی در یک خانه زیاد بود. این همسایگی مجبورش کرده بود که با من دمخور باشد، وگرنه چشم دیدن من و همسنوسالانم را نداشت و الان هم کموبیش همانطور است.
من خیلی شر نبودم. حوزه تخصصم در آن زمان خرابکاریهای برگشتناپذیر مثل تخریب ابزار و چوبهای پدرم بود و پرحرفی. این دو مسئله باعث شده بود دایی حجت بیشتر از حد معمول از من خوشش نیاید. تا میدیدمش حرف از استقلال را پیش میکشیدم که آن سالها _ اواخر دهه هشتاد _ یک سروگردن از پرسپولیس بالاتر بود و یا از الکلاسیکو میگفتم که معمولا زبانم جلوی بارسلونای گواردیولا و رئال ماردید پرنوسان کوتاه بود و بیشتر دستبهدامن مغلطهها میشدم. بعد از سه چهار جمله میگفت: برو هر موقع سنت دو رقمی شد بیا صحبت کنیم. بعد به اتاقش میرفت و در را میبست، یا سیستمش را راه میانداخت و pes 2006 بازی میکرد و یا دوتارش را کوک میکرد. اینها را میدانم چون چند بار بعد بحث پروپرو در زدم و داخل رفتم.
در آن روزها بزرگترین هدفم این بود که روزها و ماهها و سالها از پی هم بگذرند و من ده سالم شود، بروم و با خیال راحت جدل کنم. کلاس چهارم شروع شد، ماهها را تا اسفند شمردم و روزهای اسفند را تا دوازده. دوازده اسفند سال ۸۹ از مدرسه که برگشتم، پدر و مادرم سر کار بودند و خواهر بزرگم مدرسه. به خانه مادربزرگ رفتم و هدیه تولدم را فیالفور تحویل گرفتم. یک زمین بازی فوتبال بود با مهرههای بیضی که شبیه توپ هاکی بودند و در دو تیم آبی و قرمز. همراه آن یک سیدی بود از تکههای برجسته بازی رونالدینیو، بکهام، رونالدو و سایر بازیکنان نسل طلایی برزیل، الکلاسیکوی جلوی بار به سبک فیلم وسترن با رائول و کاسیاس، فوتبال بازی کردن این غولهای آسیای شرقی با تبلیغ پپسی و چند چیز دیگر. قبل از سوار کردن بازی و دیدن سیدی، در جا از مادربزرگم پرسیدم: عزیز دایی کجاست؟ خودش بعد از چند دقیقه از اتاق بیرون آمد و با ذوق آمیخته به غرور گفتم: حالا سنم دورقمیه. با سری پایین که اصلا برایش مهم نبود صدا از کدام سمت آمده جواب داد که: برو بچه. بیتفاوتیش تا حد زیادی ذوقم را کور کرد اما چیزی نگفتم. باز به اتاقش برگشت و این بار گزینه دف زدن هم به قبلیها اضافه شده بود.
از آن روز تا همین هشت ماه پیش که بیست سالم شد، گذر توالی اعداد کنار یکی که سال ۸۹ زاده شد حتی از فاصله باز کردن آن هدیه تا نمایش سیدی کمتر بود.
اولین نشانههای جوانی در هر شخصی تنش است؛ حالا یا با خود، خانواده، دوست و یا هر چیز دیگر. برای من هم تنش از جنس پدر و فرزندی بود. حوالی پانزده سالگی، کمی قبل از آن و کمی بعد از آن بحثهای فراوانی با پدرم داشتم که ریشه آنها در تفاوت میان چیزی بود که او میخواست باشم و چیزی که من بودم. نتیجه جدلی بود که به گریه من ختم میشد و جمله آخر را هم پدرم میگفت که: هر وقت تونستی گریه نکنی بیا صحبت کنیم. این شد که دومین قله بعد از تولد عدد دهگان سنم برای من پدیدار شد؛ افزایش تحمل و ظرفیت در مباحثه.
همتراز با کنکور و درس دوران دبیرستان، عضلات چشمم را به باشگاه بردم و تقویت کردم تا جلوی گریهام را بگیرند. نزدیک کنکور تلاشهایم جواب داد و اولین بحثی که کردم و به گریه ختم نشد را میشود آغاز جوانی نام گذاشت. هر چند یادم نیست کدام بحث و کِی بود.
آدم در آغاز جوانی مثل بادکنک پرشده با گاز هلیوم است؛ باد میکند و بالا میرود. فکر میکند همین چیزی که هست چه قدر جذاب و خفن نشانش میدهد. شروع میکند به اُملانگاری بقیه؛ خانواده، جامعه، تاریخ، همسنها و دوستان. اگر خوششانس باشی در همان روزها و ماههای نخست سن قانونی سوزنی پیدا میشود و حالت را میگیرد. پس از آن یک مدت افسرده هستی، تیرهپوش، خسته و در زبان متداول شاخ. بعد آن است که یک دوراهی مهم جلو رویت داری؛ اینکه بر روی ویرانههای غرورت نسخه بهتری از خودت را بسازی یا به همان عزاداری ادامه دهی، تا آخر عمر یک غرغروِ کمکار بمانی و درصد بالایی از جامعه را شکل دهی.
قبل از آن که سروکله کرونا پیدا شود، یکی از محلهایی که این وظیفه را بر عهده داشت دانشگاه بود. دانشگاه و محیطش آن قدر منعطف، متنوع و در عین حال بیقاعده است که هر چه باشی بیمعطلی آنتیتزت را توی چشمت میکند و تا به غلط کردن نیفتی ولت نمیکند. یکی با عاشق و مجنون شدن، پس از آن سر زبانها افتادن و در نهایت دعوای اساسی با معشوق آدم میشود. دیگری با زدن سیبیلهای فابریک و بیرون آوردن پیراهن از داخل شلوار متمدن میشود. عدهای با شروع اهل دود شدن و شکستن پیاپی قفلها جوگیر میشوند که بعد از آن با سر و از ناحیه مخچه زمین میخورند و حساب کار دستشان میآید. من هم از این قائده مستثنی نبودم، حالا بماند که به کدام شیوه سوزن خوردم.
هر چه بود تا انتهای ترم دو داشت سروتهش هم میآمد. تجربه لعنتی چیز چغریست؛ حتما حتما باید خودت امتحانش را پس بدهی و بیبروبرگرد سر راهت سبز میشود. من به سبب جوگیر شدن و نه شجاعت، جزو اولین افرادی در ورودیمان بودم که چیزهای زیادی را تجربه کرد. این برای برخی از بچهها تعجبآور بود، اما زود تجربه کردن این مزیت را دارد که سریع هم دانشآموخته میشوی. این شد که من با موهایی گوگولیمگولی و به قول همکلاسیها کیوت و تهریش به دانشگاه رفتم و در طی دو ترم موهایم را بلند کردم، در حدی که بسته میشد و سرآخر، در پایان ترم دوم و آغاز ترم سوم، سرم تنها قدری سیاهتر از سر زیدان بود و دو مَن ریش روی صورتم لانهگزینی کرده بود.
البته نمیشود همه درس گرفتنها را به پای دانشگاه گذاشت. گاهی تغییرات صرفا برای پایان دادن به یک دعوا، تفکر و یا جو است که شاید به هیچ رشدی آمیخته نباشد. پس باید اعتراف کنم که داشتم از آب گلآلود ماهی میگرفتم. حق بدهید. خیلی حس مزخرفیست جوانیت در قرنطینه سپری شود، بهار شیراز را نبینی، سعدیه و سینما نروی، بازی فجر سپاسی و استقلال را در ورزشگاه تماشا نکنی، در کافههای با فضای آزاد تا نیمهشب رودهدرازی نکنی و در عوض همه اینها، مدام در خانه چپیده باشی و پای کلاسهای آنلاینی بنشینی که هر چه تلاش میکنی یک کلمه از آنها متوجه نمیشوی.
آدم هر چند سالش که باشد در خانه پدر و مادر که بماند میشود بچهترین صورت خودش، بهترین سیبل برای خرده گرفتنهای بیپایان والدین و البته طلبکارترین فرد دنیا. هر قدر هم تلاش کنی و تکههای وجودت را کنار هم چفت کنی و به زحمت نگهشان داری، باز هم میل و تلاشت برای هر کاری در بهترین حالت نصف شده و کاراییت به طرز چشمگیری افت کرده است. کرخت میشوی و چشمت همواره دنبال کاستیهاست. همت میکنی که تا میتوانی وقتت را روی تختت بکشی و قدم از قدم برنداری.
پیش از کرونا بوی انحطاط نسل جوان کمکم داشت کل کشور را در برمیگرفت، اما آمدن این بیماری شعله کمسوز آن را جان تازه بخشید و سرعتش را دو چندان کرد. کتاب خواندن، ورزش کردن، فیلم به اصطلاح خوب دیدن و توسعه فردی برای ماه اول قرنطینه بود. پس از آن همه چیز رو به تباهی رفت و بیشتر از همه سبک زندگی نسل جدید.
شاید پایان کامل قرنطینه و محدودیتها نزدیک باشد، ولی بعید میدانم این به معنای تمام شدن رویههای معیوب فعلی باشد. هیچ نشانهای از بهبود اوضاع دیده نمیشود و قسمت تلختر این است که آنچه هست _ و چه قدر افتضاح است _ تبدیل به حالت پایه شده و چندان برای ما ناخوشایند نیست؛ در یک کلام شده "همینی که هست!" امیدوارم در پیشبینی مثل هشتپای جام جهانی ۲۰۱۰ نباشم و چیزی پیدا شود و دهن من را ببندد. من هم که همیشه پرچم سفید چرکمالشدهام در جیبم است.