انواع وصیت و شرایط قبول و اجرای شرایط کامل وصیت نامه در قانون مدنی را بصورت مختصر در این مطلب اشاره کرده ایم . قبل از هرچیز برای انتقال مفاهیم این مقاله ، لازم است تعریفی کلی از انواع وصیت نامه ارائه دهیم .
وصیت نامه درواقع تعیین و تکلیف اشخاص نسبت به اموال وامور ثبتی برای بعد از فوتشان می باشد .
به عبارتی ساده تر می توان گفت : هر شخصی می تواند نسبت به اموال و دارایی های خود برای بعد از فوت تعیین تکلیف نماید .
اما آیا این موضوع از نظر قانونی امکان پذیر است یا نه ؟ در ادامه این مطلب به این موضوع می پردازیم.
وصیت بر دو قسم ( تملیکی و عهدی ) میباشد.
به معنی تملیک مال به شخصی برای بعد از فوت میباشد.
شخص وصیت کننده را موصی ، شخصی که به نفع او وصیت شده باشد موصی له ، و مالی که مورد وصیت قرار گرفته است را موصی به میگوید.
وصیت تملیکی خود دو نوع میباشد:
در وصیت تملیکی خاص موصی لهم آن ، افراد خاص میباشد که چنین وصیتی نیاز به قبول موصی لهم دارد .
وصیتی که موصی لهم آن افراد عام می باشد ، مثلا وصیت برای دانشجویان دانشگاه خاصی ،
یا وصیت برای ساختن مدرسه ، وصیت تملیکی نیاز به قبول موصی لهم ندارد .
وصیت عهدی عبارت است از ایجاد تعهد برای شخصی برای بعد از فوت موصی ،
یعنی شخصی برای بعد از فوت خود وصیت کرده باشد مبنی بر اینکه فرزندان بی سرپرستش یا اداره ی اموالش و یا انجام امور دینی مانند نماز و روزه یا امور کفن و دفن را بر عهده ی اشخاص می گذارد .
شخص وصیت کننده را موصی و شخصی را که بواسطه ی وصیت متعهد شده را وصی میگویند.
ماده 834 قانون مدنی آمده است : در وصیت عهدی ، قبول شرط نیست .لیکن وصی میتواند مادام که موصی زنده است وصایت را رد کند
و اگر قبل از فوت موصی رد نکرد بعد از آن حق رد ندارد .اگر چه جاهل بر وصایت بوده باشد .
?
قبول وصیت قبل از فوت موصی :
1 . موصی میتواند از وصیت خود برگردد حتی زمانی که موصی له موصی به را قبض کرده باشد .
(ماده 829 ق.م : قبول موصی له قبل از فوت موصی موثر نیست
موصی میتواند ازوصیت خود رجوع کند .حتی در صورتی که موصی له مال را قبض کرده باشد.)
2 . اگر موصی له قبل از فوت وصیت را رد کرده باشد بعد از فوت میتواند قبول کند .
اما اگر بعد از فوت وصیت را قبول کرده باشد و موصی به را گرفته باشد نمیتواند وصیت را رد کند.
3 . اگر موصی له قبل از فوت وصیت را رد کرده باشد ، وصیت باطل نمیشود و شخص میتواند بعد از فوت وصیت را قبول کند.
1 . زمانی که موصی فوت کرده باشد و موصی له وصیت را قبول کرده باشد ولی مال را نگرفته باشد میتواند وصیت را رد کند.
2 . زمانی که موصی فوت کرده باشد و موصی له وصیت را قبول کرده باشد و مال (موصی به) را گرفته باشد دیگر نمیتواند وصیت را رد کند .
سوال :
آیا ورثه موصی می تواند قبل از قبول یا رد وصی له ، ترکه را تصرف نمایند ؟
در جواب این سوال با استناد به ماده 833 ق م میگوییم :
ورثه ی موصی نمیتوانند تا زمانی که موصی له ، قبول یا رد خود را اعلام نکرده است موصی به را به تصرف خود درآوررد .
اگر تاخیر اعلام موصی له به قبول یا رد موصی به موجب ضرر و زیان به ورثه باشد ، ورثه میتواند به دادگاه مراجعه کنند و موصی له را ملزم کنند تا تصیم خود را بگیرد .
آیا محروم کردن ورثه از ارث امکانپذیر است ؟
اگر کسی در وصیت خود ورثه را از ارث محروم کند وصیت وی صحیح نیست ، چه این وصیت بیش از ثلث ترکه باشد و چه کمتر از ثلث ترکه.
وصایای متعارض
اگر موصی دو وصیت در تعارض یکدیگر بر جای بگذارد چند حالت دارد :
1 .زمانی که تقدم و تاخر در وصیت معلوم باشد ؛ در این حالت وصیت موخر قابل اجرا میباشد .
2 . اگر تاریخ یک وصیت نامه معلوم باشد و تاریخ وصیت نامه دیگر مجهول باشد ،
بنابر اصل تاخر حادث وصیت نامه ای که تاریخ آن مجهول باشد اجرایی میشود .
3 . اگر تاریخ هردو وصیت نامه مجهول باشد هردو وصیت نامه ساقط می باشد .
4 . اگر هردو وصیت نامه در یک تاریخ تنظیم شده باشد نیز هردو ساقط خواهد شد.
?
وصیت فقط برای ثلث ترکه صحیح میباشد ، وصیت برای بیشتر از ثلث ترکه صحیح نمی باشد
و وصیت زیاده بر ثلث ترکه ، غیرنافذ می باشد .
مگر به اجازه وراث واگر بعضی از ورثه اجازه دهند فقط به اندازه ی سهم آنها نافذ است .
نکته :منظور از ترکه ، مجموعه دارایی مثبت و منفی ( اموال و حقوق مالی منهای دیون ) متوفی در زمان فوت است نه در زمان وصیت .
زمانی که موصی برای بیش از ثلث اموالش وصیت میکند وصیت زاید یا بیش از ثلث میگوییم که خود احکامی دارد .
در وصیت زاید بر ثلث قبول یا رد وراث مهم است .
1 . اگر وراث بعد از فوت موصی وصیت بیش از ثلث را قبول کنند دیگر نمیتوانند رد کنند .
2 . اگر وراث بعد از فوت موصی وصیت بیش از ثلث را رد کنند ، وصیت باطل میشود و قبول بعد از رد نافذ نیست .
3 . اگر وراث قبل از فوت موصی وصیت را رد کنند بعد از فوت میتوانند قبول کنند.
4 . اگر وراث قبل از فوت موصی وصیت را قبول کنند می توانند بعد از مرگ موصی ، رد کنند .
تنظیم وصیت نامه به سه شکل انجام میشود .
1 .وصیت نامه خودنوشت : به وصیت نامه ای میگویند که موصی با دست خط خود مینویسند و امضا میکند .
2 . وصیت نامه رسمی : به وصیت نامه ای میگویند که موصی در دفترخانه مینویسد و امضا میکند .
3 . وصیت نامه سری : به وصیت نامه ای که موصی مینویسد و امضا میکند و در دفتر ثبت امانت میگذارد.
09124970000
09124920000