ویرگول
ورودثبت نام
رادیو متروک
رادیو متروکرادیو متروک درباره پروداکتیویتی و مهارت های فردی برای زندگی بهینه صحبت میکند.
رادیو متروک
رادیو متروک
خواندن ۸ دقیقه·۵ سال پیش

رادیو متروک - قسمت #19 : شجاعت، طمع و هزینه از دست رفته

داستان:

خاطرت هست توی اپیزود 2 در مورد اینکه 4 سال ما زور زدیم توی بورس خفن بشیم و پول در بیاریم تعریف کردم؟ برای کسایی که نشنیدن اون اپیزود رو خلاصه بگم که ما حدود 4 سال یه تیم 5 نفره جمع شدیم و رفتیم که بازار بورس ایران و جهان رو دیگه با هم دیگه فتح کنیم. از صفر صفر شروع کردیم به یادگیری و هیچی حالیمون نبود ولی در طی اون 4 سال مطالب خیلی زیادی رو یاد گرفتیم، از تحلیل تکنیکال گرفته تا تحلیل های آماری و هوش مصنوعی. اما مهم ترین چیزی که یاد گرفتیم این بود که طمع و هزینه از دست رفته چطوری میتونه تصمیم گیری آدم رو مختل بکنه. توی این اپیزود که دیگه آخرین اپیزود در مورد تصمیم گیری هست، در مورد 3 پدیده رایج حین تصمیم گیری و عمل و تاثیرات مثبت و مخرب شون توی تصمیم گیری صحبت میکنم. توی پرانتز بگم اگر اپیزود های مربوط به تصمیم گیری رو نشنیدی، این اپیزود و کلمه هایی که توش به کار میبرم شاید کمی برات غریب به نظر بیاد.

بحث:

طمع:

خب همه مون یک برداشتی از کلمه طمع داریم. اما برای اینکه با هم دیگه از لحاظ فکری به توافق برسیم، طمع رو یک بار دیگه تعریف میکنم. طمع در تصمیم گیری ریاضی میتونه چند شکل مختلف داشته باشه. حالا در مورد هر کدوم از این شکل ها خیلی مختصر و با مثال سعی میکنم که در ادامه توضیح بدم.

شکل اول اینکه طمع میتونه یوتیلیتی رخدادها رو به شکل غیر واقعی تغییر بده تا اون معادلات ریاضی تصمیم گیری به هم بخوره و تصمیم تخم مرغی اولیه تصمیم بهینه بشه. مثلا موقعی که یک فردی به همسرش خیانت میکنه، در لحظه تصمیم گیری یوتیلیتی خیانت کردن براش بیشتر از یوتیلیتی وفادار موندن و عهد بستن میشه. نتیجه این میشه که میره و خیانت میکنه و در نهایت خودش و همسر و شاید بچه هاش و تعداد نامعلوم دیگه ای آدم مجبورن که ته اون ظرف رو بلیسن (اگر نمیدونی کدوم ظرف رو میگم، به اپیزود 3 رجوع بکن). این اولین شکلی هست که طمع تاثیر میذاره روی تصمیم گیری

شکل دوم اینکه طمع میتونه احتمال رخداد ها رو به شکل غیر واقعی تغییر بده تا باز معادلات ریاضی تصمیم گیری به هم بخوره و تصمیم تخم مرغی اولیه تصمیم بهینه بشه. بهترین مثال این موضوع میشه نتوورک مارکتینگ و شرکت های هرمی. بهترین مثال این قضیه هم میشه یکی از دوستام که اومده بود یک بار پرزنت کنه برام و من رو هم وارد نتوورک کنه. اگر جزییات این مساله به شکل کامل خاطرم نیست، تو بر من ببخش ولی کلیت موضوع این بود که یک نتوورکی بود و هر کسی باید 3 نفر رو به زیرشاخه اش اضافه میکرد. و بعد اگر 8 مرحله این زیرشاخه میرفت پایین، این یه پولی در حد 10 میلیون تومان اینا میتونست دربیاره. ازش پرسیدم تو خودت الان نفر چندم هستی؟ گفت نفر 7 ام. بهش گفتم میدونی اگر این شاخه زدن 8 مرحله ادامه پیدا بکنه، کل این درخت چند نفر میشه؟ رشته ریاضی خونده بود ولی از همون هایی بود که معلم هاش نتونسته بودن کارکرد اون فرمول ها رو توی زندگی بهش یاد بدن. گفت نه. بهش گفتم این میشه جمع تصاعد هندسی و اگر هر مرحله a برابر بشه (توی این مساله a برابر 3 هست) جمعش تا توان n میشه aبه توان n+1منهای یک، تقسیم بر a منهای یک. تا مرحله 15 این قضیه میشه یک چیزی حدود 21 میلیون نفر. حالا اگر قرار باشه یه مرحله دیگه بزنه، میشه 64 میلیون نفر آدم. یعنی برای اینکه این پدیده نتوورک مارکتینگ براش سودآورد بشه، باید 21 میلیون نفر از ایران میومدن و در این شرکت هرمی شرکت میکردن که اصلا شدنی نبود. حالا اگر نتوورک مارکتینگ های دیگه ای هم باشن و در هر مرحله قرار باشه به جای 3 نفر مثلا 5 نفر رو زیر شاخه کنن، کافیه 13 مرحله شاخه زدن ادامه پیدا بکنه تا از کل جمعیت ایران بیشتر بشه.

حالا من نشستم این موضوع رو برای این دوست عزیزم تعریف کردم و فهمید که قضیه از چه قراره. ولی تهش طمع انقدر ذهنش رو پر کرده بود که هیچ جوره نمیتونست بپذیره که احتمال رخداد چنین واقعه ای براش صفر مطلق هست. طمع باعث شده بود که فکر کنه قوانین ساده ریاضی کار نمیکنن و قراره سر سال میلیاردر بشه. متاسفانه یک سری افراد ساده دل و بعضا ساده لوح هستن که با این مفاهیم ساده ریاضی آشنا نیستن و طعمه یک سری از این نتوورک بازهای شیاد میشن و قراره تهش همه شون هم پول دار بشن. ولی خب، ما که میدونیم تهش هیچی نمیشه مگر اینکه اون شیاد اولیه باشی و بتونی مردم رو سر کیسه کنی. بقیه هم که شرکت میکنن باید برن ته ظرفش رو بلیسن.

خلاصه که طمع توی زندگی به شکل ملموس میاد و بخش های مختلف تصمیم گیری رو تحت الشعاع قرار میده. این غربی ها یه ضرب المثل دارن میگن اگر یک چیزی too good to be true هست، یعنی اگر یک چیزی به شکل تخیلی خوب هست، احتمالا چنین چیزی وجود نخواهد داشت. یک شبه پولدارشدن با نتوورک مارکتینگ و بورس و فارکس و کریپتو بازی از همون مثال های too good to be trueهستند. حالا یکی سری هم الان میگن آره من فلانی رو میشناسم که از این طریق پولدار شده، پس منم میتونم. بحث این بماند برای بعدها.

هزینه از دست رفته:

دومین مساله ای که تصمیمات ما رو خیلی خیلی زیاد تحت الشعاع خودش قرار میده هزینه از دست رفته است. هزینه از دست رفته عمدتا برای مواقعی هست که ما قبلا یک تصمیمی رو گرفتیم و هزینه خیلی زیادی هم بابتش تا الان پرداخت کردیم. میدونیم هم آخرش ضرر هست، ولی چون هزینه خیلی زیادی تا اون موقع دادیم، نمیتونیم تصمیم بگیریم که از اون واقعه بیایم بیرون. یک مثال بزنم. مثلا یک دختر و پسری در سن 18 سالگی و در همون ترم اول دانشگاه عاشق همدیگه میشن. این دو با همدیگه 5 سال وقت میگذرونن و در سن 23 سالگی میبینن که اصلا طرف مقابل اونی نیست که میخواستن یا ممکنه تغییرات بزرگی کرده باشن و دیگه طرف مقابل شون به دردشون نخوره برای ادامه مسیر. ولی این ها نمیتونن تصمیم صحیح رو بگیرن. پیش خودش به این فکر میکنه که من 5 سال با این وقت گذروندم، کلی خاطره باهاش دارم، و هزار فکر مشابه، به خاطر همین تصمیم خوبی نیست ازش جدا بشم. مثال دیگه اینکه یکی از آشناهای ما میگفت بعد از کلی تحقیق و مکاشفه روی یک شرکتی توی بورس سرمایه گذاری کرده بود و فکر میکرد که دیگه الان قراره با همون یک شرکت بشه گرگ وال استریت. این شرکت 10 درصد افت میکنه، هی میگفت نه من میدونم این میره بالا. 10 درصد دیگه افت کرد، باز میگفت نه میره بالا. 50 درصد افت کرد، میگفت دیگه به قیمت اصلیش برمیگرده و من حداقل پول خودم رو برمیدارم. خلاصه که اون شرکت 90 درصد افت کرد و هیچوقت هم برنگشت بالا. اگر سرهمون 50 درصد افت اولیه پولش رو برداشته بود، حداقل 40 درصد از پولش سیو شده بود. موقعی که ما قراره تصمیم بگیریم، باید گزینه با بیشترین یوتیلیتی به هزینه رو انتخاب بکنیم. هزینه از دست رفته توی تصمیم گیری میاد و مخرج کسر یوتیلیتی به هزینه رو زیاد میکنه که در نهایت یوتیلیتی به هزینه اون گزینه خیلی پایین میاد. راه حل چیه؟ راه حل اینه که هزینه ای که از دست رفته دیگه رفته. فقط غول چراغ جادو میتونه اون رو برگردونه. موقعی که داریم تصمیم گیری میکنیم، فقط باید یوتیلی و هزینه هایی که در آینده قراره پرداخت کنیم رو توی محاسبات مون بیاریم، نه هزینه هایی که در گذشته دادیم. گذشته دیگه گذشته.

شجاعت:

یک موقع هایی هم هست که ما میشینیم قشنگ معادله ریاضی میچینیم و تصمیم دقیق و بهینه رو میگیریم و یهو یک گزینه ای میاد که از انجامش میترسیم. مثل انتخاب یک رشته متفاوت، یک شغل متفاوت، ابراز علاقه به کسی که آدم بهش حس داره، پریدن از ارتفاع توی آب، و هزاران تصمیم کوچک و بزرگ دیگه که ترس باعث میشه که اون تصمیم صحیح رو نگیری. اگر فکر کردی که الان من بهت میتونم یک جمله کلیدی بگم که بری و از فردا دیگه همه تصمیم های بزرگ زندگی ات رو شجاعانه بگیری، سخت در اشتباهی. اما 3 روش شخصی دارم که این ها رو باهات به اشتراک میذارم شاید به دردت خورد.

روش اول اینه که از تصمیم های کوچک سخت شروع کن. از کوچک ترین بخش های زندگی ات که میدونی تصمیم درست چی هست ولی تصمیم غلط رو میگیری. این یک تمرین و عادت میشه برای اینکه آدم تصمیم های بزرگ و درست و سخت رو بتونه ساده تر بگیره.

روش دوم اینه که به این فکر کن که اگر اون تصمیم درست رو نگیری، چه چیزی رو از دست میدی و یا اینکه ممکنه سالیان سال حسرت این رو بخوری که اون تصمیم درست رو نگرفتی. مثلا آقا پسری که از یک خانمی خوشش میاد و سختش هست بهش بگه، ممکنه یک عمر حسرت اون لحظه رو بخوره که بهش نگفته. تو خود حدیث مفصل بخوان از این مجمل.

روش سوم اینه که به خودت یادآوری کن که اگر اون تصمیم صحیح ولی سخت رو بگیری نمیمیری. نمیمیری که از یکی جواب نه بشنوی. نمیمیری که یک شغل متفاوت برای خودت انتخاب کنی، نمیمیری که اگر تصمیم بگیری که در ایران بمونی یا تصمیم بگیری که مهاجرت کنی. خلاصه امر اینه که اگر تصمیم درست باشه، قرار نیست تهش بمیری. بنابراین نترس و بپر توش. اگر تصمیم درست باشه، قطعا نتیجه اش خوب میشه.

تکلیف:

تکلیف این هفته سه بخش داره. بخش اول اینکه ببین در حال حاضر و یا در گذشته، کجا ها طمع باعث شده که تصمیم بگیری و چطوری یوتیلیتی و احتمال رخداد وقایع رو عوض کرده. بخش دوم اینکه ببینی در چه مواردی الان ممکنه دچار هزینه از دست رفته شده باشی که منجر بشه تصمیمات غلطی که قبلا گرفتی رو الان ادامه بدی. بخش سوم اینکه ببینی کجاها در گذشته و یا در حال حاضر ترس مانع این شده که تصمیم صحیح رو بگیری و چطوری میتونی بر این ترس غلبه کنی.

طمعشجاعتتصمیم گیریمشاوره
۳
۰
رادیو متروک
رادیو متروک
رادیو متروک درباره پروداکتیویتی و مهارت های فردی برای زندگی بهینه صحبت میکند.
شاید از این پست‌ها خوشتان بیاید