
خانیآبادنو. آمدهام بدهیام را به کسی بپردازم و رسیدی بگیرم جهت بایگانی در میان دیگر اوراق مهمِ بیاهمیت؛ حلقهای دیگر از سلسله بیپایان کارهایِ شخصیِ جبریِ ملالآور! ساعت حوالی نهونیم شب. هوا سرد است؛ سردیای که بدون کاپشن بهاره، دردسرت میشود و با اولین سرفه، وحشتِ کرونا را دامنگیر نزدیکانت خواهد کرد.
ماشین را پارک میکنم. مغازهها باز هستند و چراغهای نئون چشمک میزنند، ولی خیابان چندان شلوغ نیست. کمتر گذرم به این منطقه افتاده. فقط میدان ابنسینا را یک بار گمانم شش سال پیش آمده بودم. خانه یکی از دوستانم. حالا که فکر میکنم جشن تولدی بود. یکباره موقع قدم زدن در خانی آباد نو، خود را در حال تلاش برای به یاد آوردن جزئیاتِ بیشتری از آن روز مییابم.
روزِ آن شبِ تولد، چه کرده بودم؟ کجاها رفته بودم؟ با چه کسانی چه چیزهایی گفته بودم؟صبحانه یا نهار چه خورده بودم؟ در دلم چه میگذشت؟ از چه میترسیدم؟ شوقم به چه بود؟ چه چیزهایی مرا در آن روز و بهطور کلی در آن ایام میرنجاند؟ یادم نمیآید.
عذاب وجدانم تا چه حد و درباره چه چیزهایی بود؟ نمیتوانمهایم کدام بود؟ باورهایم چه بود؟ چه چیزی را از ته دل میخواستم؟ وخیمترین مشکلم چه بود؟ آدمهای زندگیام چه کسانی بودند؟ با آنها چگونه تا میکردم؟ چه ایدههایی در سرم تاب میخورد؟ کدامها را عملی کردم؟ کدامها را رها کردم؟ سطح زبان انگلیسیام چطور بود؟ یادم نمی آید.
بیشتر به همان روز خاص فکر میکنم. چه کسی پیام زد یا تماس گرفت و خبر داد جشن تولدی هست و تو هم لطفا بیا؟ کادویی گرفتم؟ هوا چطور بود آن روز؟ از کادویی که احتمالا بردم، خوشش آمد؟ در خیابانها و کوچهها، در اتوبوس و مترو، آن روز چند نفر را با چهرههایی پر لبخند دیدم؟ چند دست بینوا دیدم که طلب کمک میکردند؟ تلفنم چند بار زنگ خورد؟ مهمترین کار آن روزم چه بود؟ به آن رسیدم یا نرسیدم؟ یادم نمیآید.

راستی آن روز در دنیا چه اتفاقی افتاد؟ چند کودک در جنگهای ابلهانه بزرگسالان جان باختند؟ چند خانواده از هم پاشید؟ چند نفر به خاطر بیرونقی بازار، از کار بیکار شدند؟ چند نفر قلبشان از ضربانِ شادی و پیروزی لبریز شد؟ چند نفر امید از حیات بریده و رگهایشان را بریدند؟ چند نفر زیر فشارِ آوارِ اندوه و مصائب بیشمار، در دل ناگهان گفتند خدایی وجود ندارد یا اگر هست، با ما کاری ندارد و رهایمان کرده؟ چند نفر از قضا، درست در همان روز، با تجربه یک اتفاق بینهایت عجیب و امیدبخش، ناگهان با اطمینان و اشتیاقی ژرف فریاد زدند خدا هست و حضور زنده او را حس کردهایم؟ نمیدانم.
حالا که در خانیآبادنو، چند کوچه بالاتر از میدان ابنسینا قدم میزنم و از کنار آبمیوهفروشی با این صدای ذهنی میگذرم که: «یه چی بگیرم بخورم؟ نه! ولش کن! کرونا ممکنه بگیری»، به این نتیجه نه چندان خاص میرسم که آن شب، آن شبِ تولد و صبح و ظهر و عصری که به آن شب منتهی شده، یک روز ساده عمر من بوده. روزی که اتفاق اثرگذاری، نه در بیرون و نه در درونم افتاده یا اگر افتاده، توجهی به آن یا درک عمیقی از آن نداشتهام و درست به همین دلیل، مغزم، اتاقی در هتلِ حافظه بلندمدت به آن روز اختصاص نداده.
آن روزِ ساده، تنها به اندازه جاسوئیچی کوچکی که در انبار خاک گرفته یا نقطه پرت دیگری از هتل حافظهام، روی زمین به امانِ خدا رها شده، در من حضور دارد؛ یک جاسوئیچیِ کوچکِ شیشهای که بر آن تصویر محوی از میدان ابنسینا نشسته است؛ میدانی که با چند نخ ظریفِ بیرنگ، به یک کیک تولد گره خورده. شاید در اطراف این شیءِ ارزان قیمت که هیچکس به دنبالش یا منتظرش نیست، صداهای مختصر بیرمقی نیز از دستزدنها و صحبتهای تندتند و شاد به گوش برسد.
همزمان با رسیدن به مقصد و توقف پاها، رشته افکارم دچار پیامِ بازرگانیِ جبرِ کار شخصی میشود. آسانسوری در کار نیست. از پلهها بالا میروم. طبقه دوم. سلام میکنم. مُشت بر هم میکوبیم، به جای عادتِ دست دادن که کرونا فاتحهاش را خوانده. احوالپرسی مختصرِ ضبطِ صوتی و تکراری. با گوشی، برایش کارتبهکارت میکنم و رسید را میدهم امضا بزند. تمام میشود. به خیابانِ سردِ آخرِ آبانماه برمیگردم، در حالی که تصویرِ روزهایِ عمر، پیش چشمم جان میگیرد:
روزهای عمر، این زندانیان لاغر و بیچاره و محکومی که صفبسته و رام، یکبهیک پیش میآیند تا ما، در سنگدلانهترین بیخیالیِ ممکن، یقهشان کنیم و در چاهِ وَیلِ روزمرگی بریزیمِشان تا به آخرین روز برسیم و نوبتِ خودمان شود که دستها را از هم بگشاییم، اشکی بریزیم و به چاهِ عدم شیرجه بزنیم؛ آن گونه شیرجه و سقوطی که گویا اصلا نبودهایم.
در راه بازگشت، پشت چراغ قرمز، در موبایلم، در متن یک خبرِ مهمِ بیاهمیت، به عکس ترامپ نگاه میکنم و همان سوالها این بار درباره کسی دیگر، در ذهنم تکرار میشود: ترامپ در روزی که این عکس از او گرفته شده، کجاها رفته بود؟ با چه کسانی چه چیزهایی گفته بود؟ صبحانه یا ناهار چه خورده بود؟ در دلش چه میگذشت؟ از چه میترسید؟ شوقش به چه بود؟ چه چیزهایی او را در آن روز و بهطور کلی در آن ایام میرنجاند؟
چراغ سبز میشود. ترمز دستی را پایین میدهم و به راه میافتم.
ترامپ از جانِ این زندگی چه میخواهد؟ این خشم، این جنون، این سر به دیوار کوفتن، این ثروت خیرهکننده، این قدرت بیاندازه، این خرامانی و خُرّمیِ چهار سال قبل و این خروش و خرفتبازی امروز، اینها برای چیست؟ ماحصلش چیست؟
ما از جان زندگی مان چه میخواهیم؟ میراث ما پس از مرگ چیست؟ حاصلِ میلیونهامیلیون دموبازدمِ ما برای این جهان چه خواهد بود؟
