
?مرتضی هاشمی
?برداشت پروبلماتیک ما از "عدالت" در ایران بعد از انقلاب منجر به مشکلات زیادی شده است. عدالت حکم میکرد که ظرفیت آموزش عالی افزایش پیدا کند. اما عدالت حکم نمیکرد که همهی دانشگاهها را با یک دستور العمل از وزارتخانه و فلان شورای عالی مجبور به گرفتن دانشجوی روزانه و شبانه و نیمهحضوری و غیره کنیم.
?هر کشوری چند دانشگاه تاریخی و برتر دارد که تعداد محدودی دانشجو میپذیرند. قبول شدن در آن دانشگاه افتخاری برای زندگی یک دانشجوست. استاد شدن در آن دانشگاه نهایت و غایت دستاورد آکادمیک یک مدرس و محقق است. دانشگاههایی مثل آکسفورد و کمبریج و هاروارد و ادینبورا و هایدلبرگ در غرب نمونههای این مراکز آموزشی و تحقیق هستند.
?چرا دانشگاههای شریف و تهران و شیراز و اصفهان اینگونه نیستند؟ چون با تصور مخرب ما از عدالت، استقلال عمل این دانشگاهها گرفته شده و این معدود دانشگاههای برتر هم میبایست عین دستورالعمل مافوق را مثل دانشگاه درجهی سوم اجرا کنند.
?دانشگاههای برتر به ادارههایی تبدیل شدهاند که باید دانشجوی شبانه و روزانه و نیمهحضوری میگرفتند، باید به فرمودهی وزارت علوم فلان آدم سیاسی (که علاقه دارد استادی دانشگاه را هم در کارنامه داشته باشد) را هم استخدام کنند، سنتهای خاص دانشگاهی و فکری خاص هر دانشگاه از بین رفت.
?مثلا به صورت تاریخی بعضی دانشگاههای بریتانیا فلسفهی قارهای دارند و برخی فلسفهی تحلیلی، برخی مناسک خاص فارغ التحصیلی دارند و برخی حتی کد لباس برای زمان امتحانات را مشخص کردهاند الخ. این یکتا بودن و هویت داشتن هر دانشگاه به تداوم یک میراث فکری و فرهنگی و آکادمیک انجامیده است.
?از نظر من عدالت یعنی حتی تصور راهیابی به دانشگاه تهران برای خیلی از محققین یک رویا باشد که برایش زحمت بکشند. تعداد محدودی دانشجو بپذیرد، سنت خاص فکری آن مرکز را از دانشگاههای دیگر متمایز کند، آدم حسابیهای دانشگاهی از سرتاسر دنیا آن مرکز را خانهی دوم خود بدانند و آنجا جمع شوند برای تدریس و تحصیل و کنفرانس، الخ.
t.me/mortezahashemi4