
آخر ماه است. گزارش فروش رشد کرده، اما پول کافی برای تسویه با تأمینکننده وجود ندارد. این وضعیت برای بسیاری از کسبوکارها آشناست: فروش انجام شده، ولی بخشی از پول هنوز به حساب نرسیده؛ درحالیکه موعد اجاره، حقوق و خرید بعدی رسیده است.
برای فهم این مسئله، باید سه مفهوم را از هم جدا کنیم: فروش، سود و نقدینگی.
فروش، مبلغ کالا یا خدمات فروختهشده است. سود، پس از کسر هزینههای مربوط محاسبه میشود. نقدینگی نیز به پول در دسترس برای پرداخت تعهدات اشاره دارد.
ممکن است یک معامله سودآور باشد، اما تا زمان وصول وجه، پول قابل استفادهای در اختیار کسبوکار قرار ندهد. از طرف دیگر، موجودی بالای حساب هم لزوماً نشانه سودآوری نیست؛ شاید بخشی از آن برای پرداخت بدهیهای نزدیک کنار گذاشته شده باشد.
فرض کنید فروشگاهی در ابتدای هفته ۳۰ میلیون تومان پول در دسترس دارد. طی هفته، ۲۰ میلیون تومان فروش نقدی و ۵۰ میلیون تومان فروش نسیه انجام میدهد. وجه فروش نسیه قرار است ماه بعد دریافت شود.
اگر پرداختهای قطعی همان هفته ۶۰ میلیون تومان باشد، فروشگاه با ۱۰ میلیون تومان کمبود مواجه میشود:
۳۰ میلیون موجودی اولیه + ۲۰ میلیون دریافت نقدی − ۶۰ میلیون پرداخت = ۱۰ میلیون تومان کسری
مبلغ فروش این هفته ۷۰ میلیون تومان بوده، اما تمام آن برای پرداخت هزینههای همین هفته در دسترس نیست. درباره سود نیز بدون دانستن هزینه کالاها و سایر مخارج نمیتوان قضاوت کرد.
یک جدول هفتگی ساده تهیه کنید و این چهار مورد را در آن بنویسید:
پول قابل استفاده در ابتدای هفته
دریافتهای مورد انتظار، همراه با تاریخ وصول
پرداختهای قطعی، همراه با سررسید
مانده پیشبینیشده در پایان هفته
دریافتهای قطعی را از مطالبات نامطمئن جدا کنید. قول پرداخت یک مشتری با وجهی که وصول شده، وضعیت یکسانی ندارد.
جدول را با اطلاعات واقعی بهروز کنید. اگر مشتری دیرتر پرداخت کرد یا هزینه تازهای ایجاد شد، پیشبینی هفتههای بعد هم باید اصلاح شود.
مخلوطشدن هزینههای شخصی و کاری: برداشتهای ثبتنشده باعث میشوند مشخص نباشد پول کسبوکار کجا مصرف شده است. حتی اگر حسابها جدا نیستند، ثبت جداگانه این برداشتها ضروری است.
خرید بیش از نیاز موجودی کالا: کالای انبارشده بخشی از منابع کسبوکار را درگیر میکند. پیش از خرید مجدد، سرعت فروش و میزان موجودی فعلی را بررسی کنید.
بیتوجهی به فاصله دریافت و پرداخت: اگر وجه فروش را دیر دریافت میکنید، اما باید بهای خرید را زود بپردازید، این فاصله باید در برنامه مالی دیده شود.
کمبود نقدینگی ممکن است از یک فاصله زمانی کوتاه ناشی شود یا هر ماه تکرار شود. این دو وضعیت به بررسی متفاوتی نیاز دارند.
پیش از ایجاد تعهد تازه، بپرسید: پول دریافتی دقیقاً کدام هزینه را پوشش میدهد؟ اقساط از چه جریان درآمدی پرداخت میشوند؟ اگر وصول مطالبات عقب بیفتد، برنامه پرداخت چیست؟
ثبت منظم دریافتها و پرداختها، مشکل را بهتنهایی حل نمیکند؛ اما کمک میکند پیش از رسیدن سررسیدها، اندازه و زمان کمبود را ببینیم و با اطلاعات روشنتری تصمیم بگیریم.
درباره نویسنده: این یادداشت توسط تیم استریت هاب، ارائهدهنده استریت کارت، با هدف توضیح مفاهیم کاربردی مدیریت مالی کسبوکارها تهیه شده است.