می‌گویند آدم نباید برای کسی که هنوز ندیده، دلتنگ شود.
من هم دلتنگ نیستم.
فقط گاهی، وسط شلوغی کارهای خانه و طویله، با مردی حرف می‌زنم که هنوز نمی‌دانم کیست، کجاست و چه شکلی دارد.
نه صدایش را شنیده‌ام، نه خنده‌اش را دیده‌ام.
اما بعضی آدم‌ها پیش از آنکه وارد زندگی آدم شوند، آرام‌آرام جایی در دل باز می‌کنند.
من هم حرف‌هایی دارم که دوست دارم روزی، وقتی از همین در چوبی وارد این خانه شد، بداند.
برای همین می‌نویسم.
نه از روی عجله.
نه از روی بی‌قراری.
فقط بعضی حرف‌ها اگر روی کاغذ نیایند، آرام‌آرام در شلوغی روزها گم می‌شوند.
صبح‌های روستای ما همیشه زودتر از آدم‌ها بیدار می‌شوند.
هنوز آفتاب کامل از پشت کوه بالا نیامده، صدای خروس‌ها در حیاط پیچیده و مرغ‌ها با عجله‌ای که معلوم نیست برای چیست، این طرف و آن طرف می‌دوند.
اما چیزی که مرا بیشتر از هر چیز دیگری از خواب بیرون می‌کشد، فکر طویله است.
می‌دانم آنجا کسی منتظر من است.
خانم گاو؛ پیرترین ساکن طویله‌ی ما.
آرام است، صبور است و گاهی هم کمی گله‌مند.
نه با حرف.
با همان نگاه آرامی که آدم را یاد مامان‌جون می‌اندازد.
وقتی چند دقیقه دیرتر وارد طویله می‌شوم، فقط نگاهم می‌کند.
همین کافی است که بفهمم باید توضیحی بدهم.
لبخند می‌زنم و می‌گویم:
«سلام خانم گاو... می‌دانم. امروز هم دیر کردم.»
سرش را آرام تکان می‌دهد.
یا شاید من این‌طور خیال می‌کنم.
اما سال‌هاست با او زندگی کرده‌ام و می‌دانم بعضی موجودات، بدون حرف هم حرف‌های زیادی برای گفتن دارند.
کنارش می‌نشینم و ظرف شیر را آماده می‌کنیم.
صدای آرام شیر که در ظرف فلزی می‌ریزد، برای من صدای شروع یک روز تازه است.
من با همین صدا بزرگ شده‌ام.
با همین صدا یاد گرفته‌ام زندگی همیشه اتفاق‌های بزرگ نیست.
گاهی زندگی همین کارهای ساده‌ای است که اگر با دل انجامشان بدهی، خسته‌کننده نمی‌شوند.
هنوز کارم تمام نشده که صدای بع‌بع از گوشه‌ی طویله می‌آید.
لازم نیست برگردم.
می‌دانم خودش است.
خانم بز.
اگر خانم گاو بانوی آرام و باوقار این خانه باشد، خانم بز دردسر شیرین آن است.
همه‌چیز را امتحان می‌کند.
هر چیزی که دم دستش باشد، باید یک بار با دندان‌هایش بررسی شود.
گونی، بند رخت، گوشه‌ی پارچه و حتی گاهی روسری من.
یک روز گوشه‌ی روسری‌ام را گرفت و هرچه خواهش کردم، رها نکرد.
آخر خندیدم و گفتم:
«خانم بز! آخر یک روز خواستگارم را فراری می‌دهی.»
روسری را ول کرد و با همان غروری که مخصوص خودش بود، دور شد.
انگار اصلاً برایش مهم نبود من چه گفتم.
اما من می‌دانستم.
خانم بز از آن‌هایی است که سخت دوست می‌شود، اما اگر کسی را قبول کند، دیگر غریبه نمی‌ماند.
تنها کسی که هیچ‌وقت نگران رفتارهایش نیستم، پاکوتاه است.
پاکوتاه، سگ کوچک خانه‌ی ماست.
بابابزرگ به خاطر پاهای کوتاهش این اسم را روی او گذاشته و از همان روز همه او را همین‌طور صدا می‌زنیم.
از وقتی یادم می‌آید، پاکوتاه کنار من بوده است.
هر جا بروم، چند قدم عقب‌تر دنبالم می‌آید.
اگر بنشینم، کنارم می‌نشیند.
اگر ناراحت باشم، سرش را آرام روی پایم می‌گذارد.
نه چیزی می‌پرسد، نه نصیحت می‌کند.
فقط می‌ماند.
شاید بعضی آدم‌ها هم باید همین‌طور باشند.
همیشه لازم نیست کسی راه‌حل همه‌چیز را بداند.
گاهی فقط کافی است کنار آدم بماند.
کارهای صبح که تمام می‌شود، دست‌هایم را کنار حوض می‌شویم.
پاکوتاه همان‌جا منتظرم ایستاده است.
دستم را روی سرش می‌کشم و می‌گویم:
«تو چرا این‌قدر حواست به من هست؟»
دمش را تکان می‌دهد.
جوابی نمی‌دهد، اما شاید بعضی جواب‌ها قرار نیست با کلمه گفته شوند.
با هم راه می‌افتیم طرف خانه.
حیاط پر از بوی نان تازه است.
همان بویی که کافی است آدم یک لحظه چشم‌هایش را ببندد تا یادش بیاید خانه یعنی چه.
مامان‌جون کنار تنور نشسته بود و نان‌ها را یکی‌یکی از دیواره‌ی تنور جدا می‌کرد.
بوی هیزم، بوی نان گرم و هوای خنک صبحگاهی با هم آمیخته بود.
بابابزرگ روی ایوان نشسته بود.
استکان چایش را میان دست‌های پینه‌بسته‌اش گرفته بود و مثل همیشه آرام به حیاط نگاه می‌کرد؛ انگار هیچ عجله‌ای در دنیا نداشت.
تا چشم مامان‌جون به من افتاد، لبخند زد.
گفت:
«رعنا دخترم... خدا قسمت کند یک روز همین نان را کنار شوهرت بخوری.»
تکه‌ای نان داغ برداشتم.
آن‌قدر گرم بود که مدام از این دست به آن دستش می‌کردم.
گفتم:
«اول باید کسی پیدا شود که از امتحان این خانه قبول بشود.»
بابابزرگ خندید.
گفت:
«امتحان؟ مگر دانشگاه باز کرده‌ای؟»
گفتم:
«کمتر از دانشگاه نیست.»
انگشت‌هایم را یکی‌یکی بالا آوردم.
«اول باید خانم گاو از او خوشش بیاید.»
بابابزرگ سرش را تکان داد.
«سخت شد.»
«دوم، خانم بز قبولش کند.»
مامان‌جون خندید.
«این یکی از اولی هم سخت‌تر است.»
دستم را روی سر پاکوتاه گذاشتم.
«سوم هم باید پاکوتاه دمش را برایش تکان بدهد.»
خنده‌ی بابابزرگ بلند شد.
گفت:
«پس بیچاره داماد باید از یک گاو، یک بز و یک سگ نمره‌ی قبولی بگیرد؟»
شانه بالا انداختم.
گفتم:
«نه بابابزرگ... آخر از همه باید از دل من قبول بشود.»
چند لحظه سکوت شد.
مامان‌جون نگاهم کرد.
از همان نگاه‌هایی که بیشتر از هزار سؤال حرف دارند.
من هم چیزی نگفتم.
راستش را بخواهی، آقای ناشناس...
خودم هم دقیق نمی‌دانستم آدم باید دنبال چه کسی بگردد.
فقط می‌دانستم اگر روزی کسی وارد زندگی‌ام شد، باید آرامش بیاورد.
باید کنار او بتوانم خودم باشم.
همین.
بعدازظهر، استکان چایم را برداشتم و رفتم زیر درخت گردوی پیر حیاط.
این درخت سال‌هاست وسط حیاط ایستاده است.
بابابزرگ می‌گوید از خودش هم پیرتر است.
گاهی فکر می‌کنم اگر زبان داشت، می‌توانست قصه‌ی چند نسل را برایمان تعریف کند.
آمدن‌ها و رفتن‌ها.
خنده‌ها و گریه‌ها.
روزهایی که گذشته‌اند و دیگر برنمی‌گردند.
برای همین، بعضی رازهایم را به او می‌سپارم.
درخت گردو خوب راز نگه می‌دارد.
نه میان حرف آدم می‌پرد، نه قضاوت می‌کند.
دفترم را از زیر صندلی چوبی بیرون آوردم.
صفحه‌ی سفید روبه‌رویم بود.
چند لحظه فقط نگاهش کردم.
گاهی آدم حرف‌های زیادی دارد، اما نمی‌داند از کجا شروع کند.
قلم را برداشتم.
فکر کردم اگر روزی آمدی، دوست دارم بدانی پیش از آمدنت، من چه کسی بودم.
دختری که صبح‌هایش با بیدار شدن روستا آغاز می‌شد.
با یک بز شیطان سر و کله می‌زد.
با یک سگ کوچک حرف می‌زد.
و عصرها زیر سایه‌ی یک درخت گردوی پیر، برای مردی که هنوز ندیده بود، نامه می‌نوشت.
نوک قلم را روی کاغذ گذاشتم.
بالای صفحه نوشتم:
نامه به شوهر آینده
بعد کمی مکث کردم.
و شروع کردم:
سلام آقای ناشناس...
امیدوارم هر جا هستی، دست‌کم بلد باشی هیزم بشکنی؛ چون اگر قرار باشد همه‌ی کارها را خودم انجام بدهم، پس شوهر به چه درد می‌خورد؟
البته نترس.
قرار نیست از همان روز اول تو را به طویله بفرستم.
اول یک استکان چای دستت می‌دهم.
اگر دیدم آدم صبوری هستی، کم‌کم مسئولیت خانم گاو را هم به تو می‌سپارم.
البته باید بدانی این کار ساده‌ای نیست.
خانم گاو سال‌هاست صاحب‌خانه‌ی این طویله است و به این راحتی هر کسی را قبول نمی‌کند.
اما اگر با حوصله رفتار کنی، شاید یک روز نگاه مهربانش نصیبت شود.
فقط یک هشدار...
اگر از خانم بز می‌ترسی، بهتر است همین حالا نامه را ببندی.
او خودش را صاحب این خانه می‌داند و برای ورود هر تازه‌واردی، نظرش از همه مهم‌تر است.
اگر روزی دیدی با اخم نگاهت می‌کند، ناراحت نشو.
دلش سخت نیست.
فقط راه رسیدن به دلش را باید بلد باشی.
یک تکه نان خشک کافی است.
گل دوست ندارد.
شعر هم نه.
نان خشک را بیشتر از هر چیزی دوست دارد.
اما درباره‌ی پاکوتاه...
اگر روزی آمدی و دیدی همان اول دور پایت چرخید و دمش را تکان داد، خیالم راحت می‌شود.
پاکوتاه بیشتر از آنکه پارس کند، آدم‌ها را می‌شناسد.
اگر تو را دوست داشته باشد، یعنی احتمالاً آدم خوبی هستی.
اگر هم کمی زمان خواست، ناراحت نشو.
او برای اعتماد کردن عجله نمی‌کند.
من هم همین‌طورم.
یک خواهش دیگر هم دارم.
وقتی از سر کار به خانه برمی‌گردی، اگر می‌شود خستگی‌ات را همان پشت در بگذار و بعد وارد خانه شو.
نه اینکه خسته نشوی.
زندگی همیشه آسان نیست.
آدم‌ها گاهی با هزار فکر و نگرانی از بیرون به خانه برمی‌گردند.
اما خانه باید جایی باشد که آدم دوباره آرامش خودش را پیدا کند.
این دنیا غم کم ندارد.
دلم می‌خواهد سهم من از زندگی، مردی باشد که خندیدن را بلد باشد.
نه اینکه همیشه خوشحال باشد.
هیچ‌کس همیشه خوشحال نیست.
فقط دلم می‌خواهد روزهای سخت که آمدند، کنار هم یادمان نرود هنوز چیزهایی برای لبخند زدن وجود دارد.
فکر می‌کنم اگر دو نفر کنار هم بلد باشند بخندند، خیلی از سختی‌ها کوچک‌تر می‌شوند.
من از زندگی چیزهای عجیب نمی‌خواهم.
یک خانه‌ی ساده.
یک حیاط کوچک.
صدای چند مرغ و خروس در صبح.
بوی نان تازه.
یک فنجان چای عصرگاهی.
و کسی که وقتی از راه می‌رسد، هنوز مهربانی را فراموش نکرده باشد.
آقای ناشناس...
نمی‌دانم چه زمانی می‌آیی.
نمی‌دانم از کدام راه وارد این خانه می‌شوی.
شاید از همین راه خاکی کنار مزرعه.
شاید روزی که اصلاً انتظارش را ندارم.
اما یک چیز را می‌دانم.
اگر آمدی، امیدوارم قبل از اینکه همسر من باشی، دوست من باشی.
کسی که بتوانم کنار او خودم باشم.
کسی که از حرف زدن من با حیوان‌های خانه، از علاقه‌ام به این درخت گردو و از دلبستگی‌ام به همین زندگی ساده تعجب نکند.
چون این‌ها بخشی از من هستند.
من نمی‌خواهم کسی بیاید و مرا تغییر بدهد.
فقط می‌خواهم کسی بیاید که کنار هم بهتر شویم.
آخرین جمله را آهسته‌تر نوشتم:
من منتظرت می‌مانم.
نه با بی‌قراری...
با امید.
قلم را کنار گذاشتم.
مدتی به نامه نگاه کردم.
عجیب است...
آدم گاهی حرف‌هایی را به کسی می‌گوید که هنوز ندیده، اما به آدم‌هایی که هر روز کنارش هستند، هیچ‌وقت نمی‌گوید.
کاغذ را آرام تا کردم.
دستم را روی آن کشیدم.
انگار می‌خواستم مطمئن شوم همه‌ی حرف‌هایم همان‌جا مانده‌اند.
بعد لبخند زدم.
نامه را کنار گذاشتم؛ نه برای اینکه حتماً کسی آن را پیدا کند، بلکه برای اینکه بدانم جایی در این دنیا، حرف‌های ناگفته‌ام را به آینده سپرده‌ام.
و شاید روزی، کسی که هنوز نمی‌شناسم، آن را بخواند و بفهمد:
پیش از آنکه قدم به این خانه بگذارد، جایی در دل دختری برایش چراغی روشن بوده است.
پایان
چهارشنبه، ۱۴ مرداد ۱۴۰۵
مرتضی حبیب‌اللهی‌یان
